Νέο ρήγμα στο αφήγημα της τουρκικής «αυτάρκειας» στην άμυνα αποκαλύπτουν τα τελευταία περιστατικά με ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους προς την τουρκική επικράτεια. Παρά τους μεγαλόστομους πανηγυρισμούς για τον περιβόητο Εθνικό Αντιαεροπορικό «Χαλύβδινο Θόλο», η εικόνα που προκύπτει είναι σκληρή: όταν ήρθε η ώρα της πραγματικής δοκιμής, δεν μίλησε η τουρκική ασπίδα, αλλά το ΝΑΤΟ.
Η Άγκυρα επιχείρησε να πουλήσει στο εσωτερικό και στο εξωτερικό έναν μύθο τεχνολογικής παντοδυναμίας. Όμως η πραγματικότητα δεν κρύβεται. Όταν πύραυλος φτάνει να απειλεί τουρκικό εναέριο χώρο και η αναχαίτιση δεν πιστώνεται στην εθνική αεράμυνα αλλά στη νατοϊκή ομπρέλα, τότε ο «Θόλος» δεν είναι σύστημα αποτροπής. Είναι πολιτικό σκηνικό.
Το αφήγημα που κατέρρευσε στην πρώτη πίεση
Ο Ερντογάν και ο μηχανισμός του πρόβαλαν τον τουρκικό «Χαλύβδινο Θόλο» ως απόδειξη ότι η Τουρκία περνά σε νέα εποχή στρατιωτικής αυτονομίας. Ένα πολυεπίπεδο σύστημα, μια “εγχώρια” απάντηση στις σύγχρονες απειλές, ένα σύμβολο ισχύος.
Μόνο που τα σύμβολα δεν αναχαιτίζουν πυραύλους. Τα επιχειρησιακά συστήματα το κάνουν. Και όταν εμφανίστηκε η απειλή, ο περιβόητος θόλος δεν έδωσε την εικόνα μιας αυτάρκους δύναμης, αλλά ενός μηχανισμού που ακόμη δεν μπορεί να εγγυηθεί μόνος του την αεράμυνα της χώρας.
Εθνική άμυνα ή νατοϊκή εξάρτηση με τουρκικό λογότυπο;
Το μεγάλο πολιτικό πρόβλημα για την Άγκυρα δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Είναι βαθιά στρατηγικό και συμβολικό. Διότι η τουρκική ηγεσία οικοδόμησε ολόκληρο αφήγημα πάνω στην ιδέα ότι η χώρα παύει να εξαρτάται από τη Δύση στον κρίσιμο τομέα της άμυνας.
Κι όμως, κάθε τέτοιο περιστατικό ξηλώνει το παραμύθι. Γιατί αν τελικά ο ουρανός της Τουρκίας “κλείνει” χάρη στη νατοϊκή ομπρέλα, τότε η δήθεν εθνική αυτάρκεια αποδεικνύεται επικοινωνιακή βιτρίνα. Ούτε στρατηγική ανεξαρτησία, ούτε πλήρης επιχειρησιακή θωράκιση. Μόνο μια φιλόδοξη αφήγηση που ακόμη δεν έχει αποδειχθεί στην πράξη.
Ο Ερντογάν πουλά ισχύ, αλλά εισπράττει έκθεση
Ο Ταγίπ Ερντογάν επένδυσε προσωπικά στο μοντέλο του ηγέτη που δεν ζητά προστασία, αλλά την κατασκευάζει μόνος του. Όμως η άμυνα δεν είναι προεκλογική αφίσα. Δεν στήνεται με συνθήματα, ούτε λειτουργεί με πανηγυρικές εξαγγελίες.
Κάθε νέα αστοχία, κάθε νέο κενό, κάθε νέα ανάγκη εξωτερικής κάλυψης μετατρέπει τον «Χαλύβδινο Θόλο» από εργαλείο ισχύος σε εργαλείο γελοιοποίησης. Και όσο η Άγκυρα συνεχίζει να μιλά σαν να έχει ήδη χτίσει μια απροσπέλαστη ασπίδα, τόσο πιο εκκωφαντική γίνεται η αντίθεση ανάμεσα στη διαφήμιση και στην πραγματικότητα.
Θόλος που αφήνει τον πύραυλο να περάσει και περιμένει το ΝΑΤΟ να σβήσει τη φωτιά, δεν είναι “χαλύβδινος”. Είναι τσίγκινος — και επικίνδυνα υπερδιαφημισμένος.