Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να δηλώνει ότι θα ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ «με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», όμως η πραγματικότητα της περιοχής είναι πολύ πιο σκληρή από τις πολιτικές διακηρύξεις. Στο πιο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα του πλανήτη, η γεωγραφία, οι νάρκες, οι κινητές πυραυλικές θέσεις και ο φόβος των ασφαλιστικών αγορών δίνουν στο Ιράν ένα ασύμμετρο πλεονέκτημα που δεν εξουδετερώνεται εύκολα.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν οι ΗΠΑ μπορούν να στείλουν περισσότερα πολεμικά πλοία. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούν να πείσουν ναυτιλιακές και ασφαλιστικές εταιρείες ότι το πέρασμα είναι ξανά ασφαλές. Και όσο έστω και μία ιρανική απειλή παραμένει ενεργή, η ναυσιπλοΐα δεν αποκαθίσταται πλήρως — απλώς επιβιώνει υπό καθεστώς φόβου.
Η γεωγραφία είναι ο πρώτος σύμμαχος της Τεχεράνης
Τα Στενά του Ορμούζ είναι στενά, ρηχά και ασφυκτικά κοντά στις ιρανικές ακτές. Αυτό σημαίνει ότι κάθε πλοίο που περνά βρίσκεται για κρίσιμα λεπτά εκτεθειμένο σε πυραύλους, drones, ταχύπλοα και αιφνιδιαστικές επιθέσεις από παράκτιες θέσεις. Το Ιράν δεν χρειάζεται να ελέγχει απόλυτα τη θάλασσα. Του αρκεί να διατηρεί μια συνεχή, πειστική και διάσπαρτη απειλή. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο χρόνος αντίδρασης είναι ελάχιστος και η αβεβαιότητα γίνεται όπλο.
Η στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ δεν λύνει το πρόβλημα
Η Ουάσιγκτον έχει τεράστια ναυτική και αεροπορική ισχύ, αλλά στο Ορμούζ το ζήτημα δεν είναι ποιος έχει περισσότερα όπλα. Είναι ποιος μπορεί να αποτρέψει το μικρό, φθηνό και κρυμμένο χτύπημα που αρκεί για να παγώσει όλη η παγκόσμια αγορά. Κινητές πυραυλικές συστοιχίες, κρυμμένα σημεία εκτόξευσης και κυρίως νάρκες μετατρέπουν κάθε επιχείρηση συνοδείας σε στρατιωτικό ναρκοπέδιο. Για να περάσουν ξανά με ασφάλεια δεξαμενόπλοια, δεν αρκούν αντιτορπιλικά. Χρειάζονται ναρκαλιευτικά, αεροπορική κάλυψη, διαρκής επιτήρηση και τεράστια δέσμευση δυνάμεων για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα.
Το κλειδί δεν είναι μόνο τα κανόνια, αλλά τα ασφάλιστρα
Ακόμη κι αν οργανωθούν στρατιωτικές συνοδείες, η αγορά δεν επιστρέφει στην “κανονικότητα” με μία ανακοίνωση. Τα πλοία θα κινηθούν μόνο όταν οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστικές πειστούν ότι το ρίσκο είναι αποδεκτό. Και αυτό είναι το πιο δύσκολο σημείο. Ένα μόνο επιτυχημένο πλήγμα, μία νάρκη ή μία αιφνιδιαστική επίθεση αρκεί για να τινάξει στον αέρα κάθε αφήγημα “αποκατάστασης”. Γι’ αυτό και η πλήρης επανεκκίνηση της ροής πετρελαίου δεν είναι απλώς στρατιωτικό ζήτημα. Είναι οικονομικό, πολιτικό και ψυχολογικό πεδίο μάχης.
Το Ορμούζ δεν ανοίγει με συνθήματα ισχύος ούτε με τηλεοπτικούς λεονταρισμούς. Ανοίγει μόνο όταν εξαφανιστεί η πραγματική απειλή — και αυτό δεν γίνεται ούτε εύκολα ούτε ανέξοδα. Όσο το Ιράν μπορεί να κρατά ζωντανό τον φόβο, η Δύση δεν θα έχει πετύχει πλήρη νίκη, ακόμη κι αν κυριαρχεί στρατιωτικά. Γιατί στα Στενά του Ορμούζ, η υπερδύναμη δεν ηττάται μόνο από τα όπλα του αντιπάλου, αλλά και από τη γεωγραφία, το ρίσκο και την αλήθεια ότι χωρίς πολιτική διευθέτηση, καμία θάλασσα δεν ανοίγει πραγματικά.