Ιστορική παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη στην Ολομέλεια μετά από 27 χρόνια – Το Χρυσό Μετάλλιο της Βουλής, το μήνυμα για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το περιβάλλον και τον ρόλο των θρησκειών απέναντι στον φανατισμό.
Δεν ήταν μια απλή τελετουργική παρουσία. Η ομιλία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στη Βουλή των Ελλήνων είχε βάρος θεσμικό, πνευματικό και πολιτικό — με την ευρεία έννοια του όρου. Ύστερα από 27 χρόνια από την προηγούμενη ομιλία του στο ελληνικό Κοινοβούλιο, ο Πατριάρχης επέστρεψε στο βήμα της Ολομέλειας, σε ειδική συνεδρίαση προς τιμήν του, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα και της πολιτειακής, πολιτικής και θρησκευτικής ηγεσίας.
Η Βουλή τίμησε τον Οικουμενικό Πατριάρχη με το Χρυσό Μετάλλιο, με αφορμή και τη διπλή επέτειο των 35 ετών πατριαρχικής θητείας και των 65 ετών ιερατικής αποστολής. Ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης χαρακτήρισε το Οικουμενικό Πατριαρχείο θεσμό συνέχειας, ενότητας και ιστορικής αντοχής του Γένους.
Το βασικό μήνυμα της ομιλίας
Ο Βαρθολομαίος δεν περιορίστηκε σε ευχαριστίες. Έστησε έναν λόγο με τρεις μεγάλους άξονες: άνθρωπος, ειρήνη, δημιουργία.
Μίλησε για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια ως θεμέλιο κάθε κοινωνικής και πολιτικής τάξης. Προειδοποίησε ότι όταν ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως μηχανή ή απλή βιολογική οντότητα, τότε εύκολα μετατρέπεται σε αντικείμενο. Αντιθέτως, όταν αναγνωρίζεται ως πρόσωπο με αναφαίρετη αξία, τότε αλλάζει και η στάση της κοινωνίας απέναντί του.
Το Φανάρι απέναντι στη Realpolitik
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του στη διεθνή συγκυρία. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης σημείωσε ότι η σύγχρονη Realpolitik έχει υπερισχύσει του Διεθνούς Δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Με άλλα λόγια, έθεσε απέναντι στη λογική της ωμής ισχύος την ανάγκη ενός κοινού κορμού αξιών, πάνω στον οποίο μπορούν να συνυπάρξουν κοινωνίες, λαοί και θρησκείες.
Περιβάλλον: «Οικονομία ή οικο-ανομία;»
Ο Πατριάρχης επανέφερε και το μεγάλο οικολογικό μήνυμα του Φαναρίου. Υπογράμμισε ότι η οικονομική δραστηριότητα που δεν σέβεται το φυσικό περιβάλλον δεν μπορεί να λέγεται πραγματική οικονομία. Τη χαρακτήρισε «οικο-ανομία», δείχνοντας ότι η περιβαλλοντική κρίση δεν είναι τεχνικό ζήτημα, αλλά βαθιά ηθικό, κοινωνικό και πνευματικό πρόβλημα.
Κατά του φανατισμού
Στο πιο αιχμηρό σημείο της ομιλίας, ο Βαρθολομαίος καταδίκασε τον φονταμενταλισμό ως έκπτωση του θρησκευτικού βιώματος. Τόνισε ότι η αληθινή πίστη δεν γεννά μισαλλοδοξία, αλλά γίνεται ο αυστηρότερος κριτής της. Η ειρήνη, είπε ουσιαστικά, δεν είναι αυτονόητη κατάσταση· είναι κατάκτηση, αγώνας και ευθύνη.
Η παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη στη Βουλή δεν ήταν μόνο τιμή προς ένα πρόσωπο. Ήταν υπενθύμιση προς το πολιτικό σύστημα ότι η Δημοκρατία δεν ζει μόνο με διαδικασίες, πλειοψηφίες και θεσμικά πρωτόκολλα. Ζει όταν έχει αξιακό βάθος.
Και αυτό ήταν το ισχυρότερο μήνυμα της ημέρας:
σε έναν κόσμο που μετρά μόνο ισχύ, συμφέρον και συσχετισμούς, το Φανάρι θύμισε ότι χωρίς άνθρωπο, ειρήνη και πνευματικό έρμα, η πολιτική μένει άδεια εξουσία.