Απαγόρευση σε δρόμους άνω των 30 χλμ./ώρα, πιστοποίηση για ανηλίκους, υποχρεωτική ασφάλιση και ειδική σήμανση μπαίνουν στο τραπέζι – Η κυβέρνηση αναζητά κανόνες πριν η μικροκινητικότητα γίνει μόνιμη παγίδα θανάτου
Ηλεκτρικά πατίνια σε λεωφόρους. Ανήλικοι χωρίς κράνος. Δύο άτομα πάνω στο ίδιο όχημα. Κίνηση μέσα στη νύχτα, σε δρόμους ταχείας κυκλοφορίας, χωρίς δίπλωμα, χωρίς ασφάλιση, χωρίς βασική γνώση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Αυτό που αρχικά εμφανίστηκε ως «μοντέρνα λύση μετακίνησης» στις πόλεις, έχει εξελιχθεί σε σοβαρό πρόβλημα οδικής ασφάλειας. Και τώρα η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ξαναβάλει στο τραπέζι το πλαίσιο για τα ηλεκτρικά πατίνια, με στόχο να περιοριστεί το χάος που έχει δημιουργηθεί στους δρόμους.
Σύμφωνα με τα σενάρια που εξετάζονται, οι αλλαγές δεν θα καταργούν τα ηλεκτρικά πατίνια, αλλά θα βάζουν αυστηρούς όρους στη χρήση τους. Δηλαδή: πού θα κυκλοφορούν, ποιος θα μπορεί να τα οδηγεί, με ποια εκπαίδευση, με ποια ευθύνη και με ποια ασφαλιστική κάλυψη.
Όχι πατίνια σε δρόμους πάνω από 30 χλμ./ώρα
Η βασική πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι είναι η απαγόρευση κυκλοφορίας των ηλεκτρικών πατινιών σε δρόμους με όριο ταχύτητας άνω των 30 χλμ./ώρα.
Με απλά λόγια, τα πατίνια δεν θα μπορούν να κινούνται σε λεωφόρους, μεγάλες αρτηρίες και δρόμους όπου η κυκλοφορία αυτοκινήτων και μοτοσικλετών γίνεται με υψηλότερες ταχύτητες.
Και εδώ υπάρχει λογική. Ένα ηλεκτρικό πατίνι που θεωρητικά κινείται έως 25 χλμ./ώρα δεν μπορεί να μπαίνει στο ίδιο κυκλοφοριακό περιβάλλον με αυτοκίνητα και μηχανές που κινούνται με 50, 60 ή και περισσότερα χιλιόμετρα. Ο χρήστης του πατινιού είναι εκτεθειμένος. Ο οδηγός του αυτοκινήτου αιφνιδιάζεται. Ο πεζός κινδυνεύει. Και το αποτέλεσμα μπορεί να είναι τραγικό.
Η πρόταση των συγκοινωνιολόγων είναι καθαρή: τα πατίνια πρέπει να κινούνται σε ποδηλατοδρόμους, δρόμους ήπιας κυκλοφορίας και ειδικές λωρίδες μικροκινητικότητας. Όχι όπου βολεύει τον καθένα.
Πιστοποίηση για ανηλίκους αντί για πλήρες δίπλωμα
Ένα από τα πιο σοβαρά ζητήματα αφορά τους ανηλίκους. Σήμερα, ανήλικοι άνω των 15 ετών μπορούν να οδηγούν ηλεκτρικά πατίνια, υπό προϋποθέσεις: κράνος, ανακλαστικό γιλέκο, τήρηση του ΚΟΚ, απαγόρευση μεταφοράς δεύτερου ατόμου και χρήση κατά προτεραιότητα ποδηλατοδρόμων.
Στην πράξη, όμως, πολλά από αυτά δεν τηρούνται.
Γι’ αυτό εξετάζεται το λεγόμενο «γερμανικό μοντέλο»: όχι κανονικό δίπλωμα, αλλά πιστοποίηση μετά από σύντομη εκπαίδευση.
Η ιδέα είναι να γίνονται σεμινάρια σε μαθητές, πιθανότατα σε επίπεδο Γ’ Γυμνασίου, με συμμετοχή της Τροχαίας. Οι μαθητές θα ενημερώνονται για τους κινδύνους, τους κανόνες, τις υποχρεώσεις και τη συμπεριφορά που πρέπει να έχουν όταν μοιράζονται τον δρόμο με αυτοκίνητα, μηχανές, ποδήλατα και πεζούς.
Αυτό δεν είναι τιμωρία. Είναι στοιχειώδης πρόληψη. Γιατί ένας ανήλικος που δεν έχει οδηγήσει ποτέ τίποτα, δεν μπορεί να θεωρείται αυτομάτως ικανός να κυκλοφορεί σε πραγματικές συνθήκες δρόμου μόνο επειδή αγόρασε ή νοίκιασε ένα πατίνι.
Υποχρεωτική ασφάλιση και ειδική ετικέτα
Στο τραπέζι βρίσκεται και η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης για τα ηλεκτρικά πατίνια.
Το μέτρο αυτό θεωρείται κρίσιμο, διότι σήμερα, όταν ένα πατίνι προκαλεί ζημιά σε αυτοκίνητο, μοτοσικλέτα ή πεζό, το ζήτημα της αποζημίωσης γίνεται θολό και συχνά άδικο.
Η πρόταση προβλέπει μια ειδική ετικέτα ή αυτοκόλλητο, που θα λειτουργεί σαν μικρή «πινακίδα» και θα αποδεικνύει ότι το πατίνι είναι ασφαλισμένο. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ήδη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το κόστος, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που συζητούνται, δεν αναμένεται να είναι απαγορευτικό. Όμως το μήνυμα θα είναι σαφές: όποιος κυκλοφορεί με μηχανοκίνητο μέσο, έστω και μικρής ισχύος, έχει υποχρεώσεις.
Δεν μπορεί να υπάρχει όχημα στον δρόμο χωρίς ευθύνη.
Το μεγάλο πρόβλημα με τα «πειραγμένα» πατίνια
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα λεγόμενα «πειραγμένα» ηλεκτρικά πατίνια.
Πρόκειται για πατίνια στα οποία έχουν γίνει μετατροπές ώστε να αυξάνεται η τελική ταχύτητα ή η επιτάχυνση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τέτοια οχήματα φέρονται να κινούνται με εξωφρενικές ταχύτητες για τα τεχνικά τους χαρακτηριστικά.
Και εδώ ο κίνδυνος είναι διπλός.
Πρώτον, ένα πατίνι δεν είναι κατασκευασμένο για υψηλές ταχύτητες. Έχει μικρούς τροχούς, περιορισμένα φρένα, διαφορετική ευστάθεια και ελάχιστη προστασία για τον αναβάτη.
Δεύτερον, οι μετατροπές μπορούν να προκαλέσουν υπερθέρμανση της μπαταρίας, άρα και κίνδυνο πυρκαγιάς.
Γι’ αυτό και θεωρείται πιθανό να ενταθούν οι έλεγχοι της Τροχαίας όχι μόνο για κράνη και μέθη, αλλά και για τεχνικές παρεμβάσεις που καθιστούν τα πατίνια επικίνδυνα.
Δεν φταίει μόνο ο χρήστης – Φταίει και η ανυπαρξία υποδομών
Η συζήτηση, όμως, δεν μπορεί να εξαντληθεί στον χρήστη. Γιατί η Ελλάδα θέλει μικροκινητικότητα χωρίς να έχει φτιάξει τις υποδομές της μικροκινητικότητας.
Πού είναι οι ασφαλείς ποδηλατόδρομοι;
Πού είναι οι ειδικές λωρίδες;
Πού είναι οι χώροι στάθμευσης για τα κοινόχρηστα πατίνια;
Πού είναι η σοβαρή αστυνόμευση;
Πού είναι η εκπαίδευση στα σχολεία;
Δεν μπορεί το κράτος να επιτρέπει την εξάπλωση ενός μέσου μετακίνησης και μετά να αφήνει τους πολίτες να αυτοσχεδιάζουν ανάμεσα σε λεωφορεία, ΙΧ, μηχανές, πεζοδρόμια και πλατείες.
Η μικροκινητικότητα μπορεί να είναι χρήσιμη. Αλλά χωρίς κανόνες γίνεται παγίδα.
Οι δήμοι πρέπει να μπουν στο παιχνίδι
Σημαντικό ρόλο πρέπει να παίξουν και οι δήμοι. Δεν αρκεί να αδειοδοτούνται εταιρείες ή να εμφανίζονται κοινόχρηστα πατίνια στους δρόμους χωρίς πρόβλεψη για το πού θα κυκλοφορούν και πού θα σταθμεύουν.
Οι δήμοι πρέπει να έχουν λόγο στον σχεδιασμό. Να ορίζουν σημεία στάθμευσης. Να χαράσσουν ασφαλείς διαδρομές. Να προστατεύουν πεζόδρομους, πλατείες και πεζοδρόμια. Να βάζουν κανόνες εκεί όπου σήμερα κυριαρχεί το «όπου βρω, όπως μπορώ».
Γιατί το πρόβλημα δεν είναι το πατίνι ως μέσο. Το πρόβλημα είναι η ασυδοσία γύρω από το πατίνι.
Τα ηλεκτρικά πατίνια δεν είναι παιχνίδια. Είναι οχήματα.
Και όταν ένα όχημα κινείται στον δρόμο, πρέπει να έχει κανόνες, όρια, ευθύνη, εκπαίδευση και έλεγχο.
Δεν γίνεται ένας ανήλικος να κυκλοφορεί χωρίς κράνος στη λεωφόρο. Δεν γίνεται ένα «πειραγμένο» πατίνι να τρέχει σαν μηχανάκι χωρίς πινακίδα και ασφάλεια. Δεν γίνεται ο πεζός να φοβάται στο πεζοδρόμιο και ο οδηγός να τρέμει μήπως πεταχτεί μπροστά του ένα πατίνι μέσα στη νύχτα.
Η μικροκινητικότητα είναι το μέλλον μόνο όταν συνοδεύεται από σοβαρότητα.
Αλλιώς δεν είναι πρόοδος. Είναι ατύχημα που απλώς περιμένει να συμβεί.