Η απόφαση του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά, οι περιοριστικοί όροι και το βαρύ ιστορικό φορτίο της 17 Νοέμβρη

Η αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, καταδικασμένου ως ηγετικού στελέχους της 17 Νοέμβρη, δεν είναι μια απλή δικαστική είδηση. Είναι ένα γεγονός που ξανανοίγει, έστω και αθόρυβα, έναν ολόκληρο φάκελο μνήμης: την τρομοκρατία, τα θύματα, τη Δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου και τα όρια μιας Δημοκρατίας που καλείται να εφαρμόζει τους νόμους της ακόμη και σε όσους καταδικάστηκαν για εγκλήματα εναντίον της.

Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά έκανε δεκτό το αίτημα αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, μετά την αρχική αρνητική κρίση του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών και παρά την αρνητική εισαγγελική πρόταση. Η αποφυλάκιση έγινε με περιοριστικούς όρους: απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, υποχρέωση εμφάνισης σε αστυνομικό τμήμα και δήλωση μόνιμης κατοικίας.

Η απόφαση δεν σβήνει την καταδίκη

Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είχε καταδικαστεί σε 17 φορές ισόβια κάθειρξη και επιπλέον 25 χρόνια κάθειρξης, ως ηθικός αυτουργός εγκλημάτων που συνδέθηκαν με τη δράση της 17 Νοέμβρη. Από το 2022 λάμβανε τακτικές άδειες, τις οποίες, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, είχε τηρήσει. Το αίτημα αποφυλάκισης που έγινε δεκτό ήταν το πέμπτο κατά σειρά και είχε κατατεθεί στις 23 Οκτωβρίου 2025.

Όμως εδώ χρειάζεται καθαρή διάκριση. Η αποφυλάκιση δεν είναι αθώωση. Δεν είναι πολιτική δικαίωση. Δεν είναι ιστορική αναθεώρηση. Είναι εφαρμογή ποινικών κανόνων, μέσα σε ένα κράτος δικαίου που οφείλει να λειτουργεί με διαδικασίες, όρους και θεσμικές εγγυήσεις.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η κοινωνία υποχρεούται να χάσει τη μνήμη της.

Η Δημοκρατία δείχνει τη δύναμή της όταν τηρεί τους κανόνες της

Η υπόθεση Γιωτόπουλου αγγίζει ένα ευαίσθητο σημείο: πώς συμπεριφέρεται μια Δημοκρατία απέναντι σε πρόσωπα που καταδικάστηκαν για εγκλήματα τρομοκρατίας;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε η εκδικητικότητα ούτε η λήθη. Η Δημοκρατία δεν γίνεται ισχυρότερη όταν εκδικείται. Γίνεται ισχυρότερη όταν εφαρμόζει τον νόμο ακόμη και εκεί όπου το θυμικό της κοινωνίας ζητά κάτι περισσότερο, κάτι βαρύτερο, κάτι συμβολικότερο.

Αυτό είναι και το δύσκολο μάθημα της υπόθεσης. Το κράτος δικαίου δεν μετριέται όταν όλα είναι εύκολα. Μετριέται όταν η νομιμότητα δοκιμάζεται πάνω σε πρόσωπα και υποθέσεις που κουβαλούν βαρύ ιστορικό, πολιτικό και ηθικό φορτίο.

Οι πληγές της 17 Νοέμβρη δεν έκλεισαν με ένα βούλευμα

Η 17 Νοέμβρη δεν υπήρξε μια αφηρημένη πολιτική υπόθεση. Υπήρξε οργάνωση με αιματηρή διαδρομή, θύματα, οικογένειες που έμειναν πίσω, δημόσιους λειτουργούς, διπλωμάτες, επιχειρηματίες και ανθρώπους που δολοφονήθηκαν στο όνομα μιας δήθεν επαναστατικής βίας.

Γι’ αυτό και κάθε τέτοια απόφαση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο με ψυχρό νομικό λεξιλόγιο. Ναι, η Δικαιοσύνη κρίνει με νόμους. Αλλά η κοινωνία θυμάται με πληγές.

Και οι πληγές αυτές δεν διαγράφονται από την αποφυλάκιση κανενός.

Άλλο η ποινική μεταχείριση, άλλο η ιστορική μνήμη

Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος αρνήθηκε διαχρονικά τη σχέση του με την τρομοκρατική οργάνωση και όσα του αποδόθηκαν από τις διωκτικές και δικαστικές αρχές. Αυτό αποτελεί μέρος της δικής του στάσης. Από την άλλη, υπάρχει η δικαστική διαδρομή, οι καταδικαστικές αποφάσεις και η βαριά ιστορική εγγραφή της υπόθεσης.

Η Πολιτεία οφείλει να τηρεί τους κανόνες. Η Δικαιοσύνη να εφαρμόζει τον νόμο. Η κοινωνία όμως έχει δικαίωμα να μην ξεχνά.

Γιατί η μνήμη δεν είναι εκδίκηση. Είναι άμυνα της Δημοκρατίας.

Η αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου είναι μια δικαστική πράξη. Όχι μια ιστορική κάθαρση.

Η Δημοκρατία απέδειξε ξανά ότι δεν χρειάζεται να μοιάσει στους εχθρούς της για να σταθεί όρθια. Εφαρμόζει τον νόμο, ακόμη και εκεί όπου πονά.

Αλλά ας μην υπάρξει καμία σύγχυση:
οι πόρτες της φυλακής μπορεί να ανοίγουν.
Οι φάκελοι της ιστορίας, όχι.