Νέα Δημοκρατία χωρίς αυτοδυναμία με 82 έδρες – Δεύτερη η ΕΛΑΣ με 56 – Το παράδοξο σε τέσσερις τετραεδρικές περιφέρειες
Μια εντελώς διαφορετική κοινοβουλευτική πραγματικότητα θα μπορούσε να διαμορφωθεί, εάν οι εθνικές εκλογές πραγματοποιούνταν σήμερα και επιβεβαιώνονταν οι τάσεις που καταγράφονται στις τελευταίες δημοσκοπήσεις.
Σύμφωνα με σενάριο κατανομής των βουλευτικών εδρών, το οποίο βασίζεται στον μέσο όρο της πρόθεσης ψήφου των δέκα τελευταίων δημοσκοπήσεων του Ιουνίου και του Ιουλίου 2026, εννέα κόμματα θα περνούσαν το εκλογικό κατώφλι και θα εξασφάλιζαν κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.
Στην επεξεργασία περιλαμβάνονται μετρήσεις των εταιρειών Alco, GPO, Interview, Marc, Metron Analysis, MRB, Palmos Analysis, Prorata, Pulse και Real Poll.
Για την αναγωγή των αναποφάσιστων χρησιμοποιήθηκε ειδικό μαθηματικό μοντέλο, το οποίο, σύμφωνα με τον συντάκτη της εκτίμησης, έχει παρουσιάσει ποσοστό επιτυχίας που προσεγγίζει το 95%.
Πρέπει, ωστόσο, να διευκρινιστεί ότι πρόκειται για υποθετική εκλογική προσομοίωση και όχι για επίσημη δημοσκόπηση ή ασφαλή πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος.
Η εκτίμηση ψήφου
Με βάση τον μέσο όρο των συγκεκριμένων μετρήσεων και την αναγωγή των αναποφάσιστων, η εκτίμηση ψήφου για τα κόμματα που θα εισέρχονταν στη Βουλή διαμορφώνεται ως εξής:
- Νέα Δημοκρατία: 24,4%
- ΕΛΑΣ: 16,8%
- ΠΑΣΟΚ: 10,9%
- Ελπίδα: 8,1%
- ΚΚΕ: 7,7%
- Υποθετικό κόμμα Σαμαρά: 6,5%
- Ελληνική Λύση: 6,4%
- Φωνή Λογικής: 4,3%
- Πλεύση Ελευθερίας: 4,1%
Το ποσοστό του ενδεχόμενου κόμματος του Αντώνη Σαμαρά δεν προκύπτει από αυτόνομη μέτρηση πρόθεσης ψήφου, αλλά, σύμφωνα με τη μεθοδολογία του σεναρίου, έχει υπολογιστεί από τα ποιοτικά στοιχεία των δημοσκοπήσεων.
Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο, καθώς ένα κόμμα που δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί ως υπαρκτός εκλογικός σχηματισμός δεν μπορεί να αποτιμηθεί με την ίδια βεβαιότητα με τα ήδη συγκροτημένα κόμματα.
Πώς κατανέμονται οι 300 έδρες
Με βάση τα παραπάνω ποσοστά και την εφαρμογή του ισχύοντος εκλογικού συστήματος, η υποθετική κατανομή των εδρών στη Βουλή διαμορφώνεται ως εξής:
- Νέα Δημοκρατία: 82 έδρες
- ΕΛΑΣ: 56 έδρες
- ΠΑΣΟΚ: 37 έδρες
- Ελπίδα: 27 έδρες
- ΚΚΕ: 26 έδρες
- Κόμμα Σαμαρά: 22 έδρες
- Ελληνική Λύση: 22 έδρες
- Φωνή Λογικής: 14 έδρες
- Πλεύση Ελευθερίας: 14 έδρες
Η άθροιση των παραπάνω δίνει συνολικά 300 έδρες.
Η Νέα Δημοκρατία παραμένει πρώτο κόμμα, όμως με μόλις 82 βουλευτές βρίσκεται εξαιρετικά μακριά από το όριο των 151 εδρών που απαιτείται για την αυτοδυναμία.
Ακόμη και μια συνεργασία της Νέας Δημοκρατίας με το ΠΑΣΟΚ θα συγκέντρωνε 119 έδρες, ενώ μαζί με ένα υποθετικό κόμμα Σαμαρά θα έφθανε τις 141. Για τον σχηματισμό κυβέρνησης θα απαιτούνταν, επομένως, ευρύτερη συνεργασία τουλάχιστον τριών ή ακόμη και τεσσάρων πολιτικών δυνάμεων.
Αντίστοιχα, ένας κυβερνητικός συνασπισμός χωρίς τη Νέα Δημοκρατία θα ήταν αριθμητικά δυνατός, αλλά πολιτικά εξαιρετικά δύσκολος, καθώς θα προϋπέθετε τη συνύπαρξη κομμάτων με σημαντικές ιδεολογικές και προγραμματικές διαφορές.
Κατακερματισμένη Βουλή και δύσκολες συνεργασίες
Το βασικό πολιτικό συμπέρασμα της συγκεκριμένης προσομοίωσης είναι ότι η επόμενη Βουλή θα μπορούσε να είναι μία από τις πλέον κατακερματισμένες της Μεταπολίτευσης.
Κανένα κόμμα δεν πλησιάζει την αυτοδυναμία, ενώ τα δύο πρώτα κόμματα συγκεντρώνουν συνολικά μόλις 138 έδρες.
Η είσοδος εννέα πολιτικών σχηματισμών περιορίζει σημαντικά το ποσοστό των εδρών που μπορεί να εξασφαλίσει το πρώτο κόμμα, ακόμη και με την εφαρμογή του κλιμακωτού μπόνους.
Παράλληλα, η εμφάνιση δύο νέων πολιτικών σχηματισμών, της Ελπίδας και ενός ενδεχόμενου κόμματος Σαμαρά, μεταβάλλει δραστικά τους υπάρχοντες κομματικούς συσχετισμούς.
Η Νέα Δημοκρατία πιέζεται κυρίως προς τα δεξιά της, ενώ το ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται να κεφαλαιοποιεί πλήρως τη φθορά του κυβερνώντος κόμματος. Την ίδια στιγμή, η ΕΛΑΣ εμφανίζεται ως δεύτερη πολιτική δύναμη, χωρίς όμως να πλησιάζει τα ποσοστά που θα της επέτρεπαν να διεκδικήσει αυτοδύναμη κυβερνητική προοπτική.
Η εκτίμηση ανά εκλογική περιφέρεια
Για να υπολογιστεί η πιθανή κατανομή των βουλευτικών εδρών στις 59 εκλογικές περιφέρειες, έγινε η παραδοχή ότι οι αυξομειώσεις των ποσοστών των εννέα κομμάτων, σε σχέση με τα αποτελέσματα των εθνικών εκλογών της 25ης Ιουνίου 2023, θα εκδηλώνονταν αναλογικά σε ολόκληρη τη χώρα.
Με βάση αυτή την παραδοχή εκτιμήθηκαν οι έδρες τόσο στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας όσο και σε κάθε επιμέρους εκλογική περιφέρεια.
Η μέθοδος αυτή αποτελεί μία χρήσιμη προσομοίωση, αλλά έχει σαφείς περιορισμούς. Η πολιτική συμπεριφορά δεν μεταβάλλεται ομοιόμορφα σε ολόκληρη την επικράτεια. Υπάρχουν σημαντικές τοπικές διαφοροποιήσεις, ισχυρές προσωπικές υποψηφιότητες και ιδιαίτερα κοινωνικά ή πολιτικά χαρακτηριστικά σε κάθε νομό.
Επιπλέον, η τελική κατανομή των εδρών επηρεάζεται από τα ακριβή πανελλαδικά ποσοστά, το ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός Βουλής, τις ψήφους ανά εκλογική περιφέρεια και τους ειδικότερους κανόνες των διαδοχικών κατανομών.
Το εκλογικό παράδοξο για τη Νέα Δημοκρατία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το παράδοξο που εμφανίζεται σε τέσσερις τετραεδρικές εκλογικές περιφέρειες:
- Δυτική Αττική
- Κοζάνη
- Πέλλα
- Πιερία
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη προσομοίωση, η Νέα Δημοκρατία αναδεικνύεται πρώτο κόμμα στις περιφέρειες αυτές, αλλά δεν εξασφαλίζει βουλευτική έδρα.
Αυτό μπορεί να συμβεί επειδή η πρωτιά σε μία εκλογική περιφέρεια δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την κατάκτηση έδρας. Η κατανομή γίνεται με βάση το εκλογικό μέτρο, τα υπόλοιπα των κομμάτων και τους κανόνες των διαδοχικών κατανομών.
Εφόσον το πρώτο κόμμα δεν συμπληρώνει το απαιτούμενο εκλογικό μέτρο κατά την αρχική κατανομή και οι διαθέσιμες έδρες αποδοθούν μέσω των επόμενων σταδίων σε άλλα κόμματα, είναι αριθμητικά δυνατό να μείνει χωρίς εκπροσώπηση, παρά το γεγονός ότι κατέλαβε την πρώτη θέση σε ψήφους.
Το φαινόμενο φανερώνει μία από τις πιο σύνθετες και δυσνόητες πτυχές του εκλογικού νόμου: άλλο πράγμα η πολιτική πρωτιά σε έναν νομό και άλλο η μαθηματική δυνατότητα εκλογής βουλευτή.
Το πολιτικό μήνυμα του σεναρίου
Ανεξάρτητα από το εάν οι συγκεκριμένοι αριθμοί επιβεβαιωθούν ή ανατραπούν, το σενάριο καταγράφει μία σαφή τάση: το σημερινό κομματικό σύστημα εμφανίζεται περισσότερο ρευστό και κατακερματισμένο.
Η εκλογική δύναμη των παραδοσιακών κομμάτων υποχωρεί, νέοι ή δυνητικοί σχηματισμοί διεκδικούν σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος και η επίτευξη αυτοδυναμίας μετατρέπεται σε εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
Εφόσον η εικόνα αυτή διατηρηθεί μέχρι τις κάλπες, το βασικό ερώτημα δεν θα είναι μόνο ποιο κόμμα θα έρθει πρώτο.
Το πραγματικό ερώτημα θα είναι ποια κόμματα μπορούν να συνεργαστούν, με ποιο πρόγραμμα και με ποια πολιτική νομιμοποίηση, ώστε να σχηματιστεί βιώσιμη κυβέρνηση σε μία Βουλή εννέα κομμάτων.
Η εκτίμηση ανά εκλογική περιφέρεια
Για να υπολογιστεί η πιθανή κατανομή των βουλευτικών εδρών στις 59 εκλογικές περιφέρειες, έγινε η παραδοχή ότι οι αυξομειώσεις των ποσοστών των εννέα κομμάτων, σε σχέση με τα αποτελέσματα των εθνικών εκλογών της 25ης Ιουνίου 2023, θα εκδηλώνονταν αναλογικά σε ολόκληρη τη χώρα.
Με βάση αυτή την παραδοχή εκτιμήθηκαν οι έδρες τόσο στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας όσο και σε κάθε επιμέρους εκλογική περιφέρεια. Ο αναλυτικός πίνακας της προσομοίωσης του στατιστικολόγου και πολιτικού αναλυτή Νίκου Καρδούλα διαμορφώνεται ως εξής:
| Εκλογική περιφέρεια | ΝΔ | ΕΛΑΣ | ΠΑΣΟΚ | Ελπίδα | ΚΚΕ | Κόμμα Σαμαρά | Ελληνική Λύση | Φωνή Λογικής | Πλεύση | Σύνολο |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Επικρατείας | 4 | 3 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 15 |
| Α΄ Αθηνών | 3 | 3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 13 |
| Βόρειος Τομέας Αθηνών | 5 | 3 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 16 |
| Νότιος Τομέας Αθηνών | 7 | 4 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 19 |
| Δυτικός Τομέας Αθηνών | 2 | 2 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 12 |
| Ανατολική Αττική | 3 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 12 |
| Δυτική Αττική | – | 1 | – | 1 | 1 | – | 1 | – | – | 4 |
| Α΄ Πειραιώς | 1 | – | – | 1 | 1 | 1 | – | – | 1 | 5 |
| Β΄ Πειραιώς | 1 | 1 | – | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 8 |
| Αιτωλοακαρνανία | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | – | – | – | 7 |
| Αργολίδα | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Αρκαδία | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Άρτα | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | – | 2 |
| Αχαΐα | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 9 |
| Βοιωτία | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Γρεβενά | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Δράμα | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Δωδεκάνησα | 1 | – | 1 | 1 | – | 1 | 1 | – | – | 5 |
| Έβρος | 1 | – | – | – | – | 1 | 1 | 1 | – | 4 |
| Εύβοια | 1 | 1 | – | – | – | 1 | 1 | 1 | 1 | 6 |
| Ευρυτανία | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Ζάκυνθος | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Ηλεία | 2 | 2 | 1 | – | – | – | – | – | – | 5 |
| Ημαθία | 1 | 1 | – | 1 | – | – | 1 | – | – | 4 |
| Ηράκλειο | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | 1 | – | – | 1 | 8 |
| Θεσπρωτία | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Α΄ Θεσσαλονίκης | 3 | 4 | 1 | 2 | 2 | 1 | 2 | 1 | 1 | 17 |
| Β΄ Θεσσαλονίκης | 2 | 1 | – | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 9 |
| Ιωάννινα | 1 | 1 | 1 | – | 1 | 1 | – | – | – | 5 |
| Καβάλα | 2 | 1 | – | 1 | – | – | – | – | – | 4 |
| Καρδίτσα | 2 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 4 |
| Καστοριά | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Κέρκυρα | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Κεφαλληνία | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Κιλκίς | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Κοζάνη | – | – | 1 | 1 | 1 | – | 1 | – | – | 4 |
| Κορινθία | 1 | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | 4 |
| Κυκλάδες | 3 | 1 | – | – | – | – | – | – | – | 4 |
| Λακωνία | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Λάρισα | 1 | 1 | – | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 8 |
| Λασίθι | 1 | – | 1 | – | – | – | – | – | – | 2 |
| Λέσβος | 1 | – | 1 | – | 1 | – | – | – | – | 3 |
| Λευκάδα | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Μαγνησία | 1 | – | – | 1 | 1 | 1 | 1 | – | – | 5 |
| Μεσσηνία | 1 | – | 1 | 1 | 1 | 1 | – | – | – | 5 |
| Ξάνθη | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Πέλλα | – | 1 | 1 | 1 | – | – | 1 | – | – | 4 |
| Πιερία | – | 1 | 1 | 1 | – | – | 1 | – | – | 4 |
| Πρέβεζα | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | – | 2 |
| Ρέθυμνο | 1 | – | 1 | – | – | – | – | – | – | 2 |
| Ροδόπη | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Σάμος | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Σέρρες | 1 | – | – | 1 | – | 1 | 1 | 1 | – | 5 |
| Τρίκαλα | 1 | 1 | 1 | – | 1 | – | – | – | – | 4 |
| Φθιώτιδα | 1 | – | 1 | 1 | – | 1 | – | – | – | 4 |
| Φλώρινα | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | – | 2 |
| Φωκίδα | 1 | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 |
| Χαλκιδική | 1 | 1 | 1 | – | – | – | – | – | – | 3 |
| Χανιά | 1 | 2 | – | – | 1 | – | – | – | – | 4 |
| Χίος | 1 | – | 1 | – | – | – | – | – | – | 2 |
| Σύνολο | 82 | 56 | 37 | 27 | 26 | 22 | 22 | 14 | 14 | 300 |
Η μέθοδος αποτελεί πολιτική και μαθηματική προσομοίωση και όχι ασφαλή πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος. Η εκλογική συμπεριφορά δεν μεταβάλλεται υποχρεωτικά με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη την επικράτεια, καθώς κάθε περιοχή έχει διαφορετικά πολιτικά, κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το Outnews παρουσιάζει η Εύβοια. Στο συγκεκριμένο σενάριο οι έξι έδρες του νομού μοιράζονται σε έξι διαφορετικά κόμματα: από μία έδρα λαμβάνουν η Νέα Δημοκρατία, η ΕΛΑΣ, το κόμμα Σαμαρά, η Ελληνική Λύση, η Φωνή Λογικής και η Πλεύση Ελευθερίας. ΠΑΣΟΚ, Ελπίδα και ΚΚΕ μένουν χωρίς έδρα στην Εύβοια, παρά την πανελλαδική κοινοβουλευτική τους εκπροσώπηση.