Περισσότερες από 1.000 συναλλαγές με το Δημόσιο απλοποιούνται – Οι υπηρεσίες αναλαμβάνουν πλέον την αναζήτηση και τη διασταύρωση των στοιχείων
Μία από τις πιο ενοχλητικές όψεις της ελληνικής γραφειοκρατίας επιχειρεί να περιορίσει ο νόμος 5293/2026: την υποχρέωση του πολίτη να μεταφέρει από υπηρεσία σε υπηρεσία πιστοποιητικά και βεβαιώσεις που το ίδιο το Δημόσιο έχει ήδη στα αρχεία του.
Με την εφαρμογή του νέου πλαισίου, 25 από τα συχνότερα δικαιολογητικά μπορούν να αντικαθίστανται από μία υπεύθυνη δήλωση. Η δημόσια υπηρεσία που εξετάζει την αίτηση αναλαμβάνει να αναζητήσει αυτεπάγγελτα το αντίστοιχο έγγραφο, να επαληθεύσει τα δηλωθέντα στοιχεία και να πραγματοποιήσει τις απαραίτητες διασταυρώσεις.
Η αλλαγή αφορά 1.007 διοικητικές διαδικασίες από τις περίπου 2.500 που έχουν καταγραφεί στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ». Απλοποιείται, δηλαδή, περίπου το 40% των συναλλαγών που απαιτούν την προσκόμιση δικαιολογητικών.
Συνολικά επηρεάζονται 32 δημόσιοι φορείς, ενώ από τις διαδικασίες που απλοποιούνται, οι 622 αφορούν πολίτες και οι 385 επιχειρήσεις. Η ετήσια εξοικονόμηση υπολογίζεται σε 42,5 εκατομμύρια πιστοποιητικά και βεβαιώσεις.
Τι αλλάζει στην πράξη
Τα δικαιολογητικά δεν καταργούνται ως δημόσια έγγραφα. Καταργείται, όμως, σε συγκεκριμένες διαδικασίες, η υποχρέωση του πολίτη να τα αναζητεί και να τα προσκομίζει ο ίδιος.
Ο ενδιαφερόμενος δηλώνει υπεύθυνα τα απαιτούμενα στοιχεία και η υπηρεσία προχωρά στην αυτεπάγγελτη αναζήτηση του αντίστοιχου εγγράφου. Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπεται στο άρθρο 3 του νόμου 5293/2026 και έχει εξειδικευθεί με σχετική εγκύκλιο του υπουργείου Εσωτερικών.
Τα 25 δικαιολογητικά
Στις διαδικασίες που εντάσσονται στη νέα ρύθμιση, με υπεύθυνη δήλωση μπορούν να αντικαθίστανται:
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γέννησης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γάμου
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου
- Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
- Πιστοποιητικό εντοπιότητας
- Πιστοποιητικό ιθαγένειας
- Πιστοποιητικό εγγραφής στα μητρώα αρρένων
- Βεβαίωση μόνιμης κατοικίας
- Πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης
- Αντίγραφο ποινικού μητρώου
- Αντίγραφο τίτλου σπουδών
- Πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλου σπουδών αλλοδαπής από τον ΔΟΑΤΑΠ
- Βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο ή βεβαίωση σπουδών
- Αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας
- Βεβαίωση φορολογικού μητρώου
- Αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας
- Βεβαίωση προϋπηρεσίας από τον e-ΕΦΚΑ
- Βεβαίωση χρόνου ανεργίας
- Αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ
- Ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας
- Πιστοποιητικό περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης
- Πιστοποιητικό περί αποποίησης ή μη κληρονομιάς
- Πιστοποιητικό περί αμφισβήτησης ή προσβολής κληρονομικού δικαιώματος
- Βεβαίωση περί μη οφειλής Τέλους Ακίνητης Περιουσίας – ΤΑΠ
Τα έγγραφα που ταλαιπωρούσαν περισσότερο τους πολίτες
Το αντίγραφο ποινικού μητρώου καταγράφεται ως απαιτούμενο σε 293 διαφορετικές διοικητικές διαδικασίες, ενώ ο τίτλος σπουδών ζητείται σε 275.
Ακολουθούν:
- Η φορολογική ενημερότητα σε 158 διαδικασίες.
- Η ασφαλιστική ενημερότητα σε 113.
- Η βεβαίωση φορολογικού μητρώου σε 100.
Πρόκειται για έγγραφα που, στις περισσότερες περιπτώσεις, εκδίδονται ή τηρούνται ήδη από φορείς του Δημοσίου. Παρ’ όλα αυτά, ο πολίτης ήταν εκείνος που αναλάμβανε να τα αναζητήσει, να τα εκδώσει και να τα μεταφέρει στην αρμόδια υπηρεσία.
Ποια υπουργεία επηρεάζονται περισσότερο
Οι μεγαλύτερες αλλαγές καταγράφονται στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, όπου απλοποιούνται 230 περιπτώσεις προσκόμισης δικαιολογητικών.
Ακολουθούν:
- Το υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με 226 περιπτώσεις.
- Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας με 135.
- Το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με 61.
- Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με 59.
Πού θα φανεί η διαφορά
Στην αίτηση για σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου, ο ενδιαφερόμενος δεν θα χρειάζεται να προσκομίζει ο ίδιος ληξιαρχική πράξη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών. Τα τρία έγγραφα θα καλύπτονται από την υπεύθυνη δήλωση και θα αναζητούνται από την υπηρεσία.
Στη διόρθωση στοιχείων του μητρώου της ΔΥΠΑ, δεν θα απαιτείται η χωριστή προσκόμιση αποδεικτικού ΑΜΚΑ, βεβαίωσης μόνιμης κατοικίας, βεβαίωσης φορολογικού μητρώου και πιστοποιητικού στρατολογικής κατάστασης.
Αντίστοιχα, για την οριστική τοποθέτηση μόνιμου εκπαιδευτικού μπορούν να αντικατασταθούν τέσσερα από τα 15 απαιτούμενα δικαιολογητικά, ενώ για τη γνωστοποίηση λειτουργίας γυμναστηρίου ή αθλητικής σχολής η υπεύθυνη δήλωση μπορεί να καλύψει πέντε πιστοποιητικά.
Η ευθύνη περνά στις υπηρεσίες – αλλά και η δήλωση ελέγχεται
Η απλοποίηση δεν σημαίνει ότι ο έλεγχος καταργείται. Η δημόσια υπηρεσία εξακολουθεί να έχει την υποχρέωση να επαληθεύσει τα στοιχεία. Παράλληλα, έχει δημιουργηθεί ψηφιακό μητρώο στο οποίο καταχωρίζονται διοικητικές πράξεις που ανακλήθηκαν εξαιτίας ανακριβούς υπεύθυνης δήλωσης.
Το ουσιαστικό στοίχημα, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στον νόμο. Θα κριθεί από το εάν οι δημόσιες υπηρεσίες θα εφαρμόσουν ενιαία τη ρύθμιση και αν τα πληροφοριακά τους συστήματα θα μπορούν πράγματι να «μιλούν» μεταξύ τους. Γιατί η γραφειοκρατία δεν τελειώνει με μία ανακοίνωση· τελειώνει όταν ο πολίτης σταματήσει να ακούει στο γκισέ τη γνώριμη φράση: «Φέρτε μας κι ένα πιστοποιητικό».