Η φωτογραφία ενισχύει την εκτίμηση ότι πρόκειται για Ray-Ban Meta, τα οποία διαθέτουν κάμερα και μικρόφωνα – Τι καταγγέλλει η Νατάσα Γιάμαλη και ποια ερωτήματα οφείλει να απαντήσει ο υπουργός Υγείας
Ο Άδωνις Γεωργιάδης πήγε στη Λήμνο για ακόμη μία κυβερνητική τελετή εγκαινίων. Μικρόφωνο στο πέτο, συνεργάτες γύρω του, κάμερες σε ετοιμότητα και ένας ολόκληρος επικοινωνιακός μηχανισμός έτοιμος να μετατρέψει την υπουργική επίσκεψη σε υλικό για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μόνο που αυτή τη φορά την παράσταση δεν έκλεψαν η κορδέλα, οι κυβερνητικές εξαγγελίες ή οι συνηθισμένες δηλώσεις του υπουργού Υγείας. Την έκλεψαν τα γυαλιά του.
Η φωτογραφία από την επίσκεψή του δείχνει τον Άδωνι Γεωργιάδη να φορά γυαλιά που φέρουν τα χαρακτηριστικά των Ray-Ban Meta. Στη μεγέθυνση διακρίνονται καθαρά το λογότυπο της Ray-Ban και η ενσωματωμένη οπτική μονάδα στο εμπρός μέρος του σκελετού.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για ένα συνηθισμένο ζευγάρι γυαλιά. Πρόκειται για μία φορητή συσκευή που έχει τη δυνατότητα να καταγράφει εικόνα και ήχο από την οπτική γωνία εκείνου που τη φορά.
Και κάπου εδώ τελειώνει το επικοινωνιακό πανηγύρι και αρχίζουν τα σοβαρά ερωτήματα.
Η αιχμηρή παρέμβαση της Νατάσας Γιάμαλη
Το θέμα ανέδειξε η δημοσιογράφος Νατάσα Γιάμαλη, σχολιάζοντας με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο τη διαρκή μετατροπή των δημόσιων εμφανίσεων του υπουργού Υγείας σε προσωπικό ψηφιακό θέαμα.
Όπως επισήμανε, ο Άδωνις Γεωργιάδης εμφανίζεται σχεδόν πάντοτε με μικρόφωνο και συνοδεία συνεργατών που καταγράφουν κάθε κίνηση και αντιπαράθεσή του. Το υλικό μοντάρεται και στη συνέχεια διοχετεύεται στους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να οικοδομηθεί η εικόνα του υπουργού που είναι παντού, απαντά σε όλους και βγαίνει πάντοτε νικητής.
Η πολιτική, όμως, δεν είναι τηλεοπτικό ριάλιτι και οι πολίτες δεν είναι κομπάρσοι στην προσωπική καμπάνια κανενός υπουργού.
Στη Λήμνο η λογική του «υπουργού–δημιουργού περιεχομένου» φαίνεται να πέρασε σε ένα διαφορετικό επίπεδο. Εάν τα γυαλιά είναι πράγματι Ray-Ban Meta, τότε ο υπουργός δεν φορούσε απλώς ένα ακόμη τεχνολογικό αξεσουάρ. Φορούσε μία συσκευή με ενσωματωμένη κάμερα και μικρόφωνα ενώ συνομιλούσε με πολίτες, εργαζομένους και κατοίκους του νησιού.
Γνώριζαν οι άνθρωποι που βρίσκονταν απέναντί του ότι υπήρχε η δυνατότητα να καταγράφονται;
Τι δείχνει η φωτογραφία
Η εικόνα ενισχύει σημαντικά την εκτίμηση ότι πρόκειται για «έξυπνα» γυαλιά της Ray-Ban και της Meta. Η σχεδίαση, το εμφανές λογότυπο και η οπτική μονάδα στο εμπρός μέρος του σκελετού παραπέμπουν στα συγκεκριμένα μοντέλα.
Τα Ray-Ban Meta έχουν τη δυνατότητα λήψης φωτογραφιών και βίντεο, καταγραφής ήχου, πραγματοποίησης κλήσεων και μετάδοσης περιεχομένου. Ο χρήστης μπορεί να τα χειριστεί χωρίς να χρειάζεται να κρατά κινητό ή φωτογραφική μηχανή μπροστά στο πρόσωπό του.
Ακριβώς αυτή η λειτουργία έχει προκαλέσει διεθνώς έντονες συζητήσεις για την προστασία της ιδιωτικότητας. Ο άνθρωπος που στέκεται απέναντι δεν είναι πάντοτε εύκολο να αντιληφθεί ότι το ζευγάρι γυαλιών που βλέπει μπορεί να καταγράφει εικόνα και ήχο.
Η συγκεκριμένη φωτογραφία, βεβαίως, δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η κάμερα του υπουργού ήταν ενεργοποιημένη. Δεν αποδεικνύει ότι πραγματοποιούνταν καταγραφή, ούτε ότι υπάρχει αποθηκευμένο υλικό από τις συνομιλίες του με πολίτες.
Αυτό πρέπει να διατυπωθεί καθαρά: άλλο η ύπαρξη της τεχνικής δυνατότητας και άλλο η απόδειξη ότι χρησιμοποιήθηκε.
Η απουσία απόδειξης, όμως, δεν εξαφανίζει το πολιτικό και θεσμικό ζήτημα. Δημιουργεί την ανάγκη για μία ξεκάθαρη απάντηση από τον ίδιο τον υπουργό.
Τα ερωτήματα προς τον Άδωνι Γεωργιάδη
Ο υπουργός Υγείας οφείλει να διευκρινίσει:
Ήταν πράγματι Ray-Ban Meta τα γυαλιά που φορούσε στη Λήμνο;
Ήταν ενεργοποιημένη η λειτουργία λήψης εικόνας ή ήχου;
Υπάρχει καταγεγραμμένο υλικό από τις συναντήσεις και τις αντιπαραθέσεις του με κατοίκους;
Εάν υπάρχει τέτοιο υλικό, πού αποθηκεύτηκε, ποιοι έχουν πρόσβαση και για ποιον σκοπό πρόκειται να χρησιμοποιηθεί;
Ενημερώθηκαν οι πολίτες ότι ο υπουργός φορούσε μία συσκευή με δυνατότητα καταγραφής;
Οι απαντήσεις δεν χρειάζονται ούτε πολιτικές κορώνες ούτε διαδικτυακές αντιπαραθέσεις. Ένα απλό και καθαρό «ναι» ή «όχι» αρκεί.
Οι πολίτες δεν είναι υλικό για μοντάρισμα
Κατά την περιοδεία του στη Μύρινα υπήρξαν κάτοικοι που αρνήθηκαν να χαιρετήσουν τον Άδωνι Γεωργιάδη και του άσκησαν έντονη κριτική. Ο υπουργός απάντησε, οι συνεργάτες κατέγραφαν και οι εικόνες πήραν γρήγορα τον δρόμο των κοινωνικών δικτύων.
Ο πολίτης, όμως, που συναντά έναν υπουργό μπορεί να θέλει να του μιλήσει, να του εκφράσει ένα παράπονο, να τον καταγγείλει, να διαφωνήσει μαζί του ή να αρνηθεί να του δώσει το χέρι. Δεν σημαίνει ότι συναινεί αυτομάτως να μετατραπεί σε πρωταγωνιστή ενός μονταρισμένου βίντεο.
Εάν, παράλληλα με τις κάμερες των συνεργατών, υπήρχε δυνατότητα καταγραφής και μέσα από τα ίδια τα γυαλιά του υπουργού, τότε το ζήτημα ξεπερνά κατά πολύ μία επίδειξη τεχνολογίας.
Γίνεται ζήτημα διαφάνειας και εμπιστοσύνης.
Ένας υπουργός δεν είναι ένας οποιοσδήποτε δημιουργός περιεχομένου. Διαθέτει θεσμική εξουσία, κρατική ιδιότητα, επικοινωνιακό μηχανισμό και τη δυνατότητα να μεταφέρει μία αντιπαράθεση με έναν απλό πολίτη σε ακροατήριο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων.
Αυτή η τεράστια ανισορροπία επιβάλλει περισσότερη υπευθυνότητα, όχι λιγότερη.
Η κάμερα μπορεί να είναι μικρή – Η θεσμική ευθύνη όχι
Η Νατάσα Γιάμαλη συνέδεσε την υπόθεση με τη γενικότερη κυβερνητική στάση απέναντι στην ιδιωτικότητα, στα προσωπικά δεδομένα και στο σκάνδαλο των υποκλοπών.
Η κριτική της είναι πολιτική, αλλά το ερώτημα που θέτει είναι συγκεκριμένο και απολύτως εύλογο:
Από πότε θεωρείται φυσιολογικό ένας υπουργός να συνομιλεί με πολίτες φορώντας μία συσκευή που μπορεί να καταγράφει όσα βλέπει και ακούει, χωρίς προηγουμένως να έχει διευκρινιστεί εάν χρησιμοποιείται;
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι σήμερα όλοι κρατούν ένα κινητό τηλέφωνο. Το κινητό γίνεται αντιληπτό όταν σηκώνεται για να τραβήξει φωτογραφία ή βίντεο. Η ιδιαιτερότητα των έξυπνων γυαλιών βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι η δυνατότητα καταγραφής είναι ενσωματωμένη σε ένα καθημερινό αντικείμενο και δεν γίνεται εύκολα αντιληπτή από εκείνον που στέκεται απέναντι.
Ο Άδωνις Γεωργιάδης αρέσκεται να εμφανίζεται ως ο υπουργός που δεν αφήνει τίποτα αναπάντητο. Αυτή τη φορά, λοιπόν, ας απαντήσει στο απλούστερο:
Κατέγραφαν ή όχι τα γυαλιά του στη Λήμνο;
Γιατί τα γυαλιά μπορεί να χαρακτηρίζονται «έξυπνα». Η σιωπή, όμως, απέναντι σε ένα τόσο καθαρό ερώτημα μόνο έξυπνη δεν θα είναι.
Λεζάντα φωτογραφίας: Ο Άδωνις Γεωργιάδης με γυαλιά που φέρουν τα χαρακτηριστικά των Ray-Ban Meta. Διακρίνονται το λογότυπο και η ενσωματωμένη οπτική μονάδα, χωρίς από τη φωτογραφία να προκύπτει εάν πραγματοποιούνταν καταγραφή.