Στο επίκεντρο η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση στη θέση «Μαλλιά Ι», κοντά στα Μεσοχώρια – Δικαστικές κινήσεις του Δήμου Καρύστου και μεγάλα ερωτήματα για πυρασφάλεια και χωροθέτηση
Ένα νέο κεφάλαιο στην ενεργειακή επιβάρυνση της Νότιας Εύβοιας ανοίγει με τις μονάδες αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω συσσωρευτών, τα γνωστά συστήματα BESS.
Μετά τη μαζική εγκατάσταση αιολικών πάρκων, κάτοικοι και τοπικοί σύλλογοι προειδοποιούν ότι η περιοχή κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια εκτεταμένη ενεργειακή βιομηχανική ζώνη, χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική συζήτηση για τα όρια αντοχής του τόπου.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται δημόσια παρέμβαση κατοίκων από τον γεωπληροφοριακό χάρτη της ΡΑΑΕΥ, στον Δήμο Καρύστου βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης οκτώ θέσεις BESS, συνολικής ισχύος περίπου 375 MW.
Ανάμεσά τους αναφέρεται εγκατάσταση στη θέση «Μαλλιά Ι», σε απόσταση περίπου 1.850 μέτρων από το κέντρο των Μεσοχωρίων.
Οι συγκεκριμένοι συνολικοί αριθμοί παρουσιάζονται από τους κατοίκους και χρειάζονται επικαιροποιημένη, ενιαία επιβεβαίωση από τη ΡΑΑΕΥ. Ωστόσο, η ύπαρξη πολλών σχεδιαζόμενων έργων αποθήκευσης στην περιοχή επιβεβαιώνεται και από επίσημα έγγραφα.
Οι προσφυγές του Δήμου Καρύστου
Σε πρόσκληση συνεδρίασης της Δημοτικής Επιτροπής, τον Μάρτιο του 2026, καταγράφονται δικαστικές ενέργειες του Δήμου Καρύστου που αφορούν άδειες ή περιβαλλοντικές εγκρίσεις για σειρά σταθμών αποθήκευσης:
- Στη θέση «Βόθρα», ισχύος 50 MW.
- Στη θέση «Κάρυστος», ισχύος 25 MW.
- Στη θέση «Μαλλιά Ι».
- Στις «Ξάμπελες», ισχύος 50 MW.
- Στον «Πολυπόταμο», ισχύος 50 MW.
- Στα «Σπάτα», ισχύος 51,45 MW.
Το ίδιο έγγραφο αναφέρεται σε αιτήσεις ακύρωσης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών και του Συμβουλίου της Επικρατείας, χωρίς αυτό να προδικάζει την τελική δικαστική τους έκβαση.
Ενδεικτικό του μεγέθους είναι το έργο στη θέση «Σπάτα». Η σχετική άδεια προβλέπει μέγιστη ισχύ έγχυσης 51,45 MW, μέγιστη ισχύ απορρόφησης 64,31 MW και εγκατεστημένη χωρητικότητα 170,70 MWh, με διάρκεια ισχύος έως το 2047.
Δεν συζητάμε, λοιπόν, για μικρές βοηθητικές εγκαταστάσεις. Μιλάμε για ενεργειακές υποδομές μεγάλης κλίμακας, οι οποίες απαιτούν αυστηρούς όρους χωροθέτησης, διαρκή τεχνικό έλεγχο και πλήρως οργανωμένο σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης.
Τι είναι τα BESS και γιατί προκαλούν ανησυχία
Τα συστήματα BESS αποθηκεύουν ηλεκτρική ενέργεια όταν η παραγωγή είναι αυξημένη και την αποδίδουν στο δίκτυο όταν υπάρχει ανάγκη. Αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την αξιοποίηση της αιολικής και ηλιακής ενέργειας, επειδή περιορίζουν το πρόβλημα της αστάθειας στην παραγωγή.
Η χρησιμότητά τους, όμως, δεν αποτελεί λευκή επιταγή για εγκατάσταση οπουδήποτε και με οποιουσδήποτε όρους.
Η εγγύτητα σε οικισμούς, η πρόσβαση πυροσβεστικών οχημάτων, η επάρκεια νερού, οι αποστάσεις ασφαλείας, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η δυνατότητα έγκαιρης εκκένωσης είναι ζητήματα που οφείλουν να εξετάζονται πριν δοθεί το πράσινο φως.
Η βασική επικινδυνότητα των συστημάτων ιόντων λιθίου συνδέεται με το φαινόμενο της θερμικής διαφυγής. Μια βλάβη, υπερθέρμανση ή εσωτερικό βραχυκύκλωμα μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτή άνοδο της θερμοκρασίας, έκλυση τοξικών και εύφλεκτων αερίων, πυρκαγιά, ακόμη και κίνδυνο έκρηξης. Υπάρχει επίσης πιθανότητα αναζωπύρωσης αρκετό χρόνο μετά το αρχικό συμβάν.
Χρειάζεται, πάντως, μια σημαντική τεχνική διόρθωση: δεν είναι ακριβές ότι οι πυρκαγιές μπαταριών ιόντων λιθίου «δεν σβήνουν με νερό επειδή το λίθιο αναφλέγεται».
Οι συγκεκριμένες μπαταρίες δεν περιέχουν μεταλλικό λίθιο με τη μορφή που υπονοεί αυτός ο ισχυρισμός. Το νερό χρησιμοποιείται για την ψύξη και τον περιορισμό της εξάπλωσης της θερμικής διαφυγής. Συχνά, όμως, απαιτούνται μεγάλες και παρατεταμένες ποσότητες, εξειδικευμένη τακτική και συνεχής επιτήρηση.
Αυτό δεν μειώνει τον κίνδυνο. Αντίθετα, κάνει ακόμη πιο επιτακτική την απαίτηση για πιστοποιημένα συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης, αυτόματη κατάσβεση ή ψύξη, επαρκή πυροσβεστική παροχή, έλεγχο των αερίων, ασφαλείς αποστάσεις και ειδικό σχέδιο επέμβασης σε συνεργασία με την Πυροσβεστική.
Η Νότια Εύβοια δεν είναι λευκός ενεργειακός χάρτης
Η ανησυχία των κατοίκων δεν περιορίζεται σε ένα μεμονωμένο έργο. Συνδέεται με τη σωρευτική επιβάρυνση μιας περιοχής που ήδη φιλοξενεί μεγάλο αριθμό ανεμογεννητριών, υποσταθμών, γραμμών μεταφοράς και συνοδών έργων.
Στη δημόσια παρέμβασή τους κάνουν λόγο για περίπου 1.000 MW ήδη εγκατεστημένης αιολικής ισχύος και επιπλέον 700 MW υπό αδειοδότηση. Τα μεγέθη αυτά πρέπει να αποτυπωθούν επισήμως και συγκεντρωτικά, ώστε η κοινωνία να γνωρίζει ολόκληρη την εικόνα και όχι αποσπασματικές εγκρίσεις έργο προς έργο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν έχει εκπονηθεί πραγματική μελέτη σωρευτικών επιπτώσεων.
Πόσες μονάδες BESS αντέχει η περιοχή; Πόσο θα αυξηθούν τα δίκτυα, οι πυλώνες, τα καλώδια και οι υποσταθμοί; Τι προβλέπεται για τη συντήρηση και τον δημόσιο έλεγχο; Ποιος θα επιβεβαιώνει ότι τα συστήματα ασφαλείας λειτουργούν όχι μόνο την ημέρα της αδειοδότησης, αλλά σε ολόκληρη τη διάρκεια ζωής των εγκαταστάσεων;
Οι απαντήσεις που πρέπει να δοθούν τώρα
Η ΡΑΑΕΥ, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και ο Δήμος Καρύστου οφείλουν να παρουσιάσουν δημόσια έναν ενιαίο και επικαιροποιημένο πίνακα με όλες τις σχεδιαζόμενες μονάδες αποθήκευσης στη Νότια Εύβοια:
Ακριβή θέση, ισχύ, χωρητικότητα, απόσταση από οικισμούς, στάδιο αδειοδότησης, περιβαλλοντικούς όρους και κατάσταση των δικαστικών προσφυγών.
Παράλληλα, πρέπει να δημοσιοποιηθούν οι μελέτες πυρασφάλειας και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για κάθε εγκατάσταση.
Υπάρχει επαρκής υδροδότηση; Έχει γνωμοδοτήσει η Πυροσβεστική; Προβλέπεται εκπαίδευση των τοπικών δυνάμεων; Υπάρχουν σαφείς διαδικασίες ενημέρωσης και προστασίας των γειτονικών οικισμών;
Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία. Δεν μπορεί, όμως, να γίνεται με τη Νότια Εύβοια ως μόνιμο πεδίο συσσώρευσης έργων και τους κατοίκους να ενημερώνονται όταν οι αποφάσεις έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί.
Η καθαρή ενέργεια δεν είναι πραγματικά καθαρή όταν δεν συνοδεύεται από διαφάνεια, ασφάλεια, κοινωνική συμμετοχή και σεβασμό στα όρια του τόπου.