Παρά την πρόοδο στα ανθρώπινα δικαιώματα, σε πολλές περιοχές της Ευρώπης τα κορίτσια Ρομά εξακολουθούν να παντρεύονται πριν την ενηλικίωση – με τραυματικές συνέπειες για το σώμα και την ψυχή τους.
Μια «παράδοση» που παραβιάζει δικαιώματα
Στις κοινότητες των Ρομά στην Ευρώπη, ο γάμος ανήλικων κοριτσιών εξακολουθεί να αποτελεί ένα βαθιά ριζωμένο κοινωνικό έθιμο. Αν και παραβιάζει εθνικούς και διεθνείς κανόνες δικαίου, επιβιώνει λόγω της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και της έλλειψης πρόσβασης στην εκπαίδευση.
Ενδεικτικά στοιχεία:
- Σερβία: >50 % των Ρομά κοριτσιών παντρεύονται πριν τα 18 – 16 % πριν τα 15
- Ρουμανία: 6–9 % των Ρομά εφήβων 15–19 ετών είναι παντρεμένοι
- Βουλγαρία, Σλοβακία, Ουγγαρία: παρόμοια υψηλά ποσοστά, συχνά χωρίς επίσημη καταγραφή
Πηγές:
Humanium
EPHA Report
Παιδί και σύζυγος: Οι επιπτώσεις είναι ανεπανόρθωτες
Για τα κορίτσια, οι παιδικοί γάμοι ισοδυναμούν με:
- σεξουαλική κακοποίηση
- διακοπή εκπαίδευσης
- πρόωρη μητρότητα
- σοβαρά ψυχικά και σωματικά τραύματα
«Με παντρεύτηκαν στα 13. Δεν με ρώτησαν. Ήταν απόφαση της οικογένειας.»
– Μαρία, Βουλγαρία (ανώνυμη μαρτυρία σε ΜΚΟ)
Πηγές:
Council of Europe
ERRC
Πού οφείλεται το φαινόμενο;
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο «παραδοσιακό»:
- Ακραία φτώχεια και έλλειψη προοπτικών
- Έλλειψη πρόσβασης σε εκπαίδευση
- Κοινωνική πίεση για πρόωρο γάμο
- Πατριαρχικές αντιλήψεις και έμφυλες προκαταλήψεις
- Πρακτικές όπως “αρπαγή νύφης” (bride kidnapping)
Πηγές:
Wikipedia – Bride Kidnapping
UNICEF Roma Report
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα;
- Έχουν αναφερθεί ανεπίσημοι παιδικοί γάμοι σε καταυλισμούς Ρομά
- Συχνά δεν καταγράφονται σε ληξιαρχεία
- Ο Νόμος 4538/2018 απαγορεύει ρητά τον γάμο κάτω των 18
- Εισαγγελική παρέμβαση απαιτείται σε κάθε περίπτωση κακοποίησης
Πηγές:
Γενική Γραμματεία Ισότητας
ΚΛΙΜΑΚΑ – Δράσεις σε κοινότητες Ρομά
Τι μπορεί να γίνει – λύσεις
| Παρέμβαση | Περιγραφή |
| Εκπαίδευση | Πρόσβαση και υποτροφίες για Ρομά κορίτσια |
| Νομική προστασία | Αυστηρή απαγόρευση και παρακολούθηση ανήλικων γάμων |
| Ενημέρωση | Εκστρατείες ευαισθητοποίησης εντός των κοινοτήτων |
| Στήριξη οικογενειών | Οικονομική ενίσχυση και πρόσβαση σε υπηρεσίες |
| Συμμετοχή Ρομά | Ρόλος σε σχεδιασμό πολιτικών και δράσεων |
Πηγές:
UN Women Roma Empowerment
Eurochild Roma Child Rights
Ο παιδικός γάμος δεν είναι παράδοση. Είναι παραβίαση ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Κάθε παιδί αξίζει να ζήσει ελεύθερα, να μορφωθεί και να ονειρευτεί.
Και κάθε κοινωνία έχει χρέος να το εξασφαλίσει.