Η κυβέρνηση μιλά για «ενεργειακή μετάβαση», αλλά στην πράξη χιλιάδες μικροί φωτοβολταϊκοί παραγωγοί βλέπουν την επένδυσή τους να μετατρέπεται σε παγίδα χρέους. Περικοπές παραγωγής, μηδενικές και αρνητικές τιμές, συμβάσεις που δεν προστατεύουν, και ένα σύστημα που αφήνει τους μικρούς να καούν πρώτοι για να επιβιώσουν οι μεγάλοι.
Πίσω από τα ωραία λόγια για πράσινη ανάπτυξη, αποκαλύπτεται ένα σκληρό μοντέλο αγοράς: οι αγρότες, οι μικρομεσαίοι και οι ελεύθεροι επαγγελματίες που μπήκαν στα φωτοβολταϊκά ως μικροί επενδυτές οδηγούνται σε οικονομική ασφυξία, ενώ τα funds και τα καθετοποιημένα σχήματα ετοιμάζονται να παραλάβουν τα συντρίμμια.
Η «πράσινη» αγορά έγινε μηχανή οικονομικής εξόντωσης
Οι αριθμοί δεν αφήνουν περιθώριο παρερμηνείας. Για έργα 400-500 kW, οι απώλειες εσόδων κινούνται σε επίπεδα που ξεπερνούν το 40%, ενώ σε ορισμένες χρονιές αγγίζουν ή και ξεπερνούν το 50%. Αυτό δεν είναι διακύμανση αγοράς. Δεν είναι «φυσιολογικό ρίσκο». Είναι συνθήκη στραγγαλισμού. Είναι η στιγμή που μια επένδυση παύει να είναι βιώσιμη και μετατρέπεται σε θηλιά για τον παραγωγό που συνεχίζει να χρωστά, ενώ το σύστημα συνεχίζει να του αφαιρεί έσοδα.
Το κράτος είδε το αδιέξοδο και το άφησε να ωριμάσει
Το πρόβλημα δεν έπεσε από τον ουρανό. Δεν γεννήθηκε ξαφνικά. Η ανεξέλεγκτη διείσδυση ΑΠΕ χωρίς επαρκή αποθήκευση, χωρίς σοβαρό σχεδιασμό, χωρίς έγκαιρα αντισταθμιστικά μέτρα και χωρίς διακριτή προστασία για τα μικρά έργα, δημιούργησε μια αγορά όπου ο πιο αδύναμος πληρώνει πρώτος και περισσότερο. Το κράτος δεν μπορεί να παριστάνει τον αμέτοχο παρατηρητή. Γνώριζε. Άκουγε. Έβλεπε το αδιέξοδο να έρχεται. Και αντί να χτίσει όρους επιβίωσης για τους μικρούς, άφησε να παγιωθεί ένας μηχανισμός αφαίμαξης.
Όταν τελειώσουν οι μικροί, θα μιλούν για “εξυγίανση”
Εδώ βρίσκεται ο πραγματικός πυρήνας του προβλήματος. Η έξοδος των μικρών παραγωγών δεν είναι μια παράπλευρη απώλεια. Είναι το αποτέλεσμα ενός μοντέλου που ευνοεί τη συγκέντρωση. Όσο οι μικροί λυγίζουν από δάνεια, απώλειες και αβεβαιότητα, τόσο οι ισχυροί θα αποκτούν περισσότερη γη, περισσότερα έργα, περισσότερη αγορά, περισσότερη ισχύ. Και ύστερα θα εμφανιστούν οι γνωστοί απολογητές για να το βαφτίσουν «ωρίμανση του κλάδου» ή «αναγκαία αναδιάρθρωση». Όχι. Είναι εκκαθάριση των πολλών για να μείνουν οι λίγοι.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν γίνεται με κοινωνική λεηλασία. Δεν γίνεται με μικρούς παραγωγούς γονατισμένους, δανειολήπτες παγιδευμένους και περιουσίες έτοιμες να αλλάξουν χέρια. Αν η πολιτεία αφήσει 4.200 μικρούς επενδυτές να συντριβούν για να σωθεί η «αγορά», τότε δεν θα μιλάμε για πράσινη πολιτική. Θα μιλάμε για οργανωμένη αναδιανομή πλούτου, ισχύος και ενέργειας προς όφελος των μεγάλων.