Κάπου έχουμε χάσει το μέτρο.
Όχι επειδή οι πολίτες αντιδρούν.
Αλλά επειδή κάποιοι ενοχλούνται που οι πολίτες ακόμη αντιδρούν.
Η υπόθεση με το λογότυπο της κατασκευάστριας εταιρείας στη Βενιζέλου δεν είναι ένα ασήμαντο αισθητικό καπρίτσιο. Δεν είναι «ανθρωποφαγία». Δεν είναι «μίσος για το καλό». Είναι ένα απολύτως θεμιτό ερώτημα για τον δημόσιο χώρο, για τη νομιμότητα, για την αισθητική και για τα όρια ανάμεσα στο δημόσιο έργο και την ιδιωτική προβολή.
Γιατί η Βενιζέλου δεν είναι αυλή κανενός.
Δεν είναι έκθεση εργολάβου.
Δεν είναι διαφημιστικό φυλλάδιο σε τσιμέντο.
Είναι δημόσιος δρόμος, πληρωμένος με δημόσιο χρήμα, παραδομένος στους πολίτες.
Και σε έναν δημόσιο δρόμο δεν μπαίνει ό,τι θέλει ο καθένας, όπου θέλει ο καθένας, επειδή το θεωρεί «διακριτικό».
Άλλο πινακίδα έργου, άλλο λογότυπο πάνω στο πεζοδρόμιο
Ναι, σε έργα βλέπουμε πινακίδες κατασκευαστών.
Ναι, βλέπουμε ενημερωτικές επιγραφές.
Ναι, υπάρχουν προβλεπόμενες σημάνσεις.
Αλλά άλλο αυτό και άλλο η μόνιμη ενσωμάτωση λογοτύπου σε κρασπέδα, μετώπες, πεζοδρόμια ή στοιχεία του δημόσιου χώρου.
Το ερώτημα είναι απλό:
Προβλέπεται από τη μελέτη;
Προβλέπεται από τη σύμβαση;
Εγκρίθηκε από την αρμόδια υπηρεσία;
Υπάρχει απόφαση;
Υπάρχει άδεια;
Αν ναι, να δοθεί στη δημοσιότητα.
Αν όχι, τότε ας μην παριστάνουμε ότι το πρόβλημα είναι οι πολίτες που ρωτούν.
Γιατί σε μια σοβαρή πόλη, η απάντηση στην κριτική δεν είναι «μη μιλάτε, χαρείτε το έργο». Η απάντηση είναι διαφάνεια.
Η κριτική δεν υποβαθμίζει την πόλη — την προστατεύει
Μας λένε ότι πρέπει να αναδεικνύουμε το καλό.
Σωστά.
Αλλά το καλό δεν αναδεικνύεται με σιωπητήριο.
Δεν αναδεικνύεται με δημόσιες σχέσεις.
Δεν αναδεικνύεται με την απαίτηση να βλέπουμε όλοι μόνο ό,τι βολεύει.
Το καλό αναδεικνύεται όταν είναι πραγματικά καλό. Όταν είναι λειτουργικό. Όταν είναι ασφαλές. Όταν είναι καλαίσθητο. Όταν σέβεται τον πεζό, τον οδηγό, τον επαγγελματία, τον ηλικιωμένο, το παιδί, τον άνθρωπο με αναπηρία.
Αν ένα έργο έχει προβλήματα, ο πολίτης έχει δικαίωμα να τα δείχνει.
Αν ένα έργο έχει κακοτεχνίες, ο πολίτης έχει δικαίωμα να τις καταγγέλλει.
Αν κάτι στον δημόσιο χώρο προκαλεί ερωτήματα, ο πολίτης έχει δικαίωμα να ζητά απαντήσεις.
Αυτό δεν λέγεται μηδενισμός.
Λέγεται δημοκρατικός έλεγχος.
Το “μην γκρινιάζετε” είναι η πιο βολική φράση της εξουσίας
Κάθε φορά που ένας πολίτης δείχνει κάτι στραβό, κάποιοι σπεύδουν να τον βαφτίσουν «γκρινιάρη».
Όταν μιλά για κακοτεχνίες, είναι μίζερος.
Όταν ρωτά για ασφάλεια, υπερβάλλει.
Όταν ζητά νομιμότητα, κάνει αντιπολίτευση.
Όταν διαμαρτύρεται για την εικόνα της πόλης, δεν αγαπά την πόλη.
Όχι.
Αυτός που αγαπά την πόλη δεν σιωπά.
Δεν χειροκροτεί μηχανικά.
Δεν βαφτίζει το πρόβλημα «πρόοδο».
Δεν θεωρεί αυτονόητο ότι ο δημόσιος χώρος μπορεί να χρησιμοποιείται για ιδιωτική προβολή.
Η Χαλκίδα δεν έχει ανάγκη από πολίτες-θεατές.
Έχει ανάγκη από πολίτες που βλέπουν, κρίνουν και παρεμβαίνουν.
Η «υπογραφή ευθύνης» υπάρχει στα χαρτιά, όχι στο κράσπεδο
Ακούστηκε ότι το λογότυπο λειτουργεί ως «υπογραφή ευθύνης» της εταιρείας.
Ωραία.
Η πραγματική υπογραφή ευθύνης όμως δεν μπαίνει πάνω στο κράσπεδο.
Μπαίνει στη σύμβαση.
Μπαίνει στην εγγύηση καλής εκτέλεσης.
Μπαίνει στην παραλαβή του έργου.
Μπαίνει στην τεχνική έκθεση.
Μπαίνει στην υποχρέωση αποκατάστασης κάθε αστοχίας.
Εκεί φαίνεται ποιος αναλαμβάνει ευθύνη.
Όχι με λογότυπα στον δρόμο.
Όχι με επικοινωνιακά τεχνάσματα.
Όχι με αισθητικές παρεμβάσεις που κανείς δεν ξέρει αν εγκρίθηκαν, από ποιον εγκρίθηκαν και με ποια διαδικασία.
Η πόλη δεν χρειάζεται ωραιοποίηση — χρειάζεται σεβασμό
Κανείς δεν ζητά να μη γίνεται κανένα έργο.
Κανείς δεν λέει ότι όλα είναι μαύρα.
Κανείς δεν αρνείται ότι η Χαλκίδα χρειάζεται παρεμβάσεις, αναπλάσεις και αναβάθμιση.
Αλλά άλλο έργο και άλλο πρόχειρη λογική.
Άλλο ανάπλαση και άλλο αισθητική αυθαιρεσία.
Άλλο δημόσιος χώρος και άλλο χώρος προβολής εργολάβων.
Και κυρίως: άλλο καλόπιστη στήριξη ενός έργου και άλλο προσπάθεια να φιμωθεί κάθε κριτική με το επιχείρημα ότι «υποβαθμίζουμε το καλό».
Το καλό δεν φοβάται την κριτική.
Το πρόχειρο τη φοβάται.
Το αυθαίρετο τη φοβάται.
Το επικοινωνιακό περιτύλιγμα τη φοβάται.
Αν όλα είναι νόμιμα, ας δοθούν τα έγγραφα.
Αν όλα είναι εγκεκριμένα, ας δοθούν οι εγκρίσεις.
Αν όλα είναι προβλεπόμενα, ας δοθεί η μελέτη.
Αν όμως δεν υπάρχουν αυτά, τότε το πρόβλημα δεν είναι οι πολίτες που μιλούν. Το πρόβλημα είναι όσοι θέλουν να τους κάνουν να σωπάσουν.
Γιατί η Χαλκίδα δεν θα γίνει καλύτερη με χειροκροτήματα κατά παραγγελία.
Θα γίνει καλύτερη όταν κανείς δεν θα θεωρεί τον δημόσιο χώρο προσωπικό του πεδίο προβολής.
Και όταν η κριτική των πολιτών δεν θα βαφτίζεται «ανθρωποφαγία», αλλά θα αντιμετωπίζεται ως αυτό που πραγματικά είναι:
η τελευταία άμυνα μιας πόλης που δεν θέλει να συνηθίσει το λάθος.