Η επίθεση στο Ιράν δεν είναι απλώς μια πολεμική πράξη. Είναι η κήρυξη μιας νέας εποχής, όπου το δίκαιο πεθαίνει, η ισχύς θεοποιείται και ο πλανήτης σπρώχνεται στο χείλος της αβύσσου
Η μετωπική επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ απέναντι στο Ιράν δεν είναι ένα ακόμα “επεισόδιο” στη μόνιμα φλεγόμενη Μέση Ανατολή. Είναι το ξεγύμνωμα ενός ολόκληρου δόγματος: ότι ο ισχυρός δεν χρειάζεται ούτε πρόσχημα, ούτε όριο, ούτε νομιμοποίηση. Χρειάζεται μόνο βούληση επιβολής και την πεποίθηση ότι μπορεί να συντρίβει χώρες, κοινωνίες και περιφέρειες χωρίς να λογοδοτεί σε κανέναν.
Αυτό που εξελίσσεται μπροστά στα μάτια του κόσμου είναι η πλήρης επιστροφή στη ζούγκλα των διεθνών σχέσεων. Μια γυμνή ισχύς που κατεδαφίζει το διεθνές δίκαιο, ακυρώνει κανόνες, διαλύει ισορροπίες και μετατρέπει ολόκληρες περιοχές σε εργαστήρια καταστροφής, ανατιμήσεων, ανασφάλειας και γεωπολιτικού τρόμου. Και το χειρότερο; Όλα αυτά παρουσιάζονται ξανά ως “στρατηγική”, “ασφάλεια” και “σταθερότητα”.
Η “Θεολογία της Ισχύος”: όταν ο ισχυρός παριστάνει τον Θεό της Ιστορίας
Η επίθεση στο Ιράν δεν είναι μόνο στρατιωτική επιλογή. Είναι ιδεολογική και γεωστρατηγική δήλωση κυριαρχίας. Είναι η εφαρμογή μιας λογικής που δεν αναγνωρίζει ισοτιμία κρατών, δεν σέβεται διεθνείς θεσμούς και δεν ανέχεται κανένα όριο πέρα από το όριο της δικής της ισχύος.
Αυτό που αποκαλείται “Θεολογία της Ισχύος” είναι ακριβώς αυτή η αρρωστημένη βεβαιότητα ότι ο ισχυρός έχει όχι μόνο τη δύναμη, αλλά και το “δικαίωμα” να επιβάλλει την αλήθεια του πάνω στα ερείπια των άλλων. Ότι η στρατιωτική υπεροχή αρκεί για να παράγει και ηθικό πλεονέκτημα. Ότι ο βομβαρδισμός μπορεί να βαφτίζεται “αποκατάσταση της τάξης” και η αποσταθεροποίηση “αναγκαία διόρθωση της Ιστορίας”.
Στην πράξη, πρόκειται για την πλήρη αποθέωση της αυτοκρατορικής αλαζονείας. Το διεθνές δίκαιο μετατρέπεται σε κουρελόχαρτο, οι κανόνες εφαρμόζονται μόνο στους αδύναμους και η διπλωματία καταντά εξάρτημα της πολεμικής μηχανής. Η ισχύς δεν είναι πια εργαλείο της πολιτικής. Γίνεται θρησκεία. Και ο πλανήτης καλείται να γονατίσει μπροστά της.
Το μήνυμα είναι ωμό: όποιος δεν ευθυγραμμίζεται, βομβαρδίζεται. Όποιος αντιστέκεται, στοχοποιείται. Όποιος περισσεύει, διαλύεται. Αυτό δεν είναι τάξη. Είναι οργανωμένη επιστροφή στη βαρβαρότητα με γεωπολιτικό λεξιλόγιο.
Στρατηγική ή παραλήρημα; Το ψέμα ότι οι βόμβες γεννούν σταθερότητα
Το κεντρικό ερώτημα είναι αμείλικτο: υπάρχει πραγματικός στρατηγικός στόχος πίσω από την επίθεση στο Ιράν ή παρακολουθούμε ένα ακόμα παραλήρημα ισχύος, που θα ανοίξει κύκλους καταστροφής χωρίς τέλος; Γιατί το να χτυπάς είναι εύκολο. Το να ξέρεις τι κόσμο θα αφήσεις πίσω σου είναι το δύσκολο. Και συνήθως οι “αρχιτέκτονες” του χάους αποδεικνύονται τραγικά ανίκανοι να απαντήσουν.
Η Ιστορία βοά. Από το Ιράκ μέχρι τη Λιβύη και από τη Συρία μέχρι το Αφγανιστάν, οι βόμβες δεν γέννησαν ούτε δημοκρατία, ούτε σταθερότητα, ούτε φιλοδυτικά θαύματα. Γέννησαν διαλυμένα κράτη, σπαραγμένες κοινωνίες, ένοπλα παρακλάδια, προσφυγικά κύματα, σεχταρισμούς και ατελείωτη εκδίκηση. Και τώρα κάποιοι παριστάνουν ότι δεν ξέρουν το έργο που ξανανεβάζουν.
Γι’ αυτό και η χυδαία αλλά ακριβής φράση “Fucking for Virginity” επιστρέφει ως η πιο σκληρή περιγραφή της δυτικής αυταπάτης: ότι μπορείς με καταστροφή να γεννήσεις νομιμοποίηση, με φωτιά να χτίσεις φιλικό καθεστώς και με διαμελισμό να κατασκευάσεις τάξη. Είναι στρατηγική παράνοια μεταμφιεσμένη σε ρεαλισμό.
Το Ισραήλ μπορεί να κερδίζει τακτικά σε πεδία μάχης, αλλά το ερώτημα δεν είναι πόσους στόχους χτυπά. Το ερώτημα είναι αν ανοίγει ένα μέλλον ασφάλειας ή αν σπέρνει έναν ορίζοντα μόνιμου πολέμου που θα επιστρέφει ξανά και ξανά σαν εφιάλτης. Και η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να παριστάνει τον εγγυητή της σταθερότητας όταν γίνεται η ίδια επιταχυντής αποσύνθεσης.
Αν δεν υπάρχει σοβαρό σχέδιο για την επόμενη ημέρα, τότε η επίθεση στο Ιράν δεν είναι ρεαλισμός. Είναι μεγαλομανές στοίχημα πάνω στην άβυσσο.
Η “Άγρια Δύση” του 21ου αιώνα: ενέργεια, ακρίβεια, αποσταθεροποίηση και η Ελλάδα στη ζώνη των κραδασμών
Η φωτιά δεν μένει στο μέτωπο. Απλώνεται παντού. Στην ενέργεια, στις θαλάσσιες μεταφορές, στα ασφάλιστρα κινδύνου, στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στις αγορές, στις τιμές, στην καθημερινότητα των κοινωνιών. Η πολεμική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή δεν είναι “μακρινό γεγονός”. Είναι μηχανή παραγωγής παγκόσμιας ακρίβειας, ανασφάλειας και ανακατανομής ισχύος.
Κάθε πύραυλος, κάθε απειλή αποκλεισμού, κάθε σενάριο γενίκευσης του πολέμου μεταφράζεται σε ακριβότερη ενέργεια, ακριβότερες μεταφορές, μεγαλύτερη πίεση στις οικονομίες και βαθύτερη κοινωνική ασφυξία. Ο λογαριασμός δεν μένει στους επιτελείς και στους εμπόρους των όπλων. Περνά στα νοικοκυριά, στις επιχειρήσεις, στις κοινωνίες που καλούνται να πληρώσουν μια γεωπολιτική τρέλα που δεν αποφάσισαν.
Και μέσα σε αυτό το σκηνικό, οι άλλοι μεγάλοι παίκτες — Κίνα, Ρωσία, Ινδία, καθεστώτα του Περσικού Κόλπου — δεν παρακολουθούν παθητικά. Ζυγίζουν, παζαρεύουν, επανατοποθετούνται, αναζητούν κέρδη μέσα από το χάος. Ο κόσμος μπαίνει βίαια σε μια πολυπολική φάση όπου η αποσταθεροποίηση δεν είναι ατύχημα. Γίνεται εργαλείο.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, οι εξελίξεις αυτές δεν είναι θεωρία. Η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται σε ακόμη πιο πυκνό πεδίο πίεσης, ανταγωνισμών, ενεργειακών υπολογισμών, στρατιωτικών επιφυλάξεων και διπλωματικών ναρκοπεδίων. Υπάρχουν δυνητικές ευκαιρίες, ναι — αλλά υπάρχουν και τεράστιοι κίνδυνοι. Όταν ολόκληρη η περιφέρεια μυρίζει μπαρούτι, κανείς δεν δικαιούται να πουλάει εύκολες βεβαιότητες.
Και πάνω απ’ όλα αιωρείται το πιο σκοτεινό ερώτημα: πόσο μακριά μπορεί να πάει αυτή η τρέλα; Ακόμη κι αν το πυρηνικό ενδεχόμενο παραμένει το ακραίο όριο, μόνο το γεγονός ότι επιστρέφει ως πραγματικός φόβος δείχνει πόσο βαριά έχει σαπίσει το διεθνές σύστημα.
ΤΙ ΜΕΝΕΙ
Αυτό που αλλάζει δεν είναι μόνο ο χάρτης της Μέσης Ανατολής. Αλλάζει το ίδιο το υπόδειγμα του κόσμου. Η “γυμνή μετάβαση” δεν είναι θεωρητική έννοια. Είναι η μετάβαση σε έναν πλανήτη όπου οι λαοί θα ζουν με ακριβότερη ενέργεια, μεγαλύτερη ανασφάλεια, λιγότερους κανόνες και περισσότερους εκβιασμούς.
Όταν η ισχύς παριστάνει το δίκαιο και οι βόμβες βαφτίζονται ειρήνη, τότε δεν γεννιέται μια νέα παγκόσμια τάξη — γεννιέται ένας κόσμος-τέρας που θα καταπίνει λαούς, κράτη και αλήθειες.