Η γεωπολιτική σκακιέρα γύρω από την Ελλάδα αλλάζει με ταχύτητα και βία. Η ενίσχυση του άξονα Ελλάδας–Ισραήλ, η αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή, ο κουρδικός παράγοντας και η μάχη επιρροής στα Στενά δημιουργούν ένα νέο, εκρηκτικό τοπίο, στο οποίο η Τουρκία νιώθει ότι χάνει σταδιακά το μονοπώλιο της στρατηγικής της αξίας.
Και όταν η Άγκυρα αισθάνεται ότι στενεύει το γεωπολιτικό της παράθυρο, δεν ηρεμεί — κινείται. Όχι πάντα μετωπικά, αλλά με αντιπερισπασμούς, υβριδικές πιέσεις, μεθοδευμένες εντάσεις και προσπάθεια μεταφοράς της κρίσης εκεί όπου ο αντίπαλος θεωρεί ότι είναι λιγότερο εκτεθειμένος.
Το «παράθυρο ευκαιρίας» της Τουρκίας είναι τώρα
Η Τουρκία βλέπει ότι η περιοχή ξαναμοιράζεται. Βλέπει την Ελλάδα να αναβαθμίζεται γεωπολιτικά μέσα από νέες συμμαχίες και στρατιωτικές συνδέσεις. Βλέπει τον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου να αλλάζει. Και αντιλαμβάνεται ότι, αν θέλει να διατηρήσει τον ρόλο της ως δύναμης επιβολής στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, πρέπει να παράξει πίεση πριν παγιωθούν νέα τετελεσμένα εις βάρος της.
Η πραγματική στόχευση παραμένει η ζώνη του Καστελλόριζου και ό,τι αυτή συμβολίζει: θαλάσσιες ζώνες, ενεργειακή γεωγραφία, έλεγχο, επιρροή. Όμως η Τουρκία γνωρίζει καλά ότι οι ευθείες συγκρούσεις έχουν κόστος. Γι’ αυτό η δοκιμασμένη της μέθοδος είναι άλλη: άνοιγμα πολλαπλών μετώπων πίεσης, ώστε να αποσπάσει την προσοχή, να θολώσει την εικόνα και να υποχρεώσει την Ελλάδα να αμύνεται παντού ταυτόχρονα.
Η απειλή δεν είναι μόνο ανατολικά — είναι και βόρεια
Ο Έβρος είναι πια μια περιοχή αυξημένης αποτροπής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο συνολικός βόρειος άξονας είναι απρόσβλητος. Η ασφάλεια της Ελλάδας δεν κρίνεται πλέον μόνο στη Θράκη ή στο Αιγαίο, αλλά σε ολόκληρη τη γεωγραφία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Εκεί όπου μπορούν να στηθούν σενάρια αποσταθεροποίησης, εργαλειοποίησης μειονοτήτων, κοινωνικών εντάσεων και υβριδικών επιχειρήσεων.
Η μεγάλη παγίδα για την Αθήνα θα ήταν να συνεχίσει να σκέφτεται με τα παλιά σύνορα της απειλής. Ο αντίπαλος δεν είναι υποχρεωμένος να χτυπήσει από εκεί που τον περιμένεις. Μπορεί να επιλέξει τον χώρο που εμφανίζεται λιγότερο θωρακισμένος, πιο σύνθετος, πιο εύκολος στην πολιτική και επικοινωνιακή εκμετάλλευση. Και τότε το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο στρατιωτικό. Θα είναι θεσμικό, κοινωνικό και εθνικό ταυτόχρονα.
Υβριδικός πόλεμος, εσωτερικές ευπάθειες και η ελληνική αφέλεια
Το πιο επικίνδυνο σενάριο για την Ελλάδα δεν είναι κατ’ ανάγκην μια κλασική πολεμική σύγκρουση. Είναι η σταδιακή διολίσθηση σε κατάσταση εσωτερικής πίεσης και αποσταθεροποίησης. Δίκτυα επιρροής, ακραία στοιχεία, εργαλειοποίηση πληθυσμών, ψυχολογικές επιχειρήσεις, φόβος στα μεγάλα αστικά κέντρα, διάχυση ανασφάλειας και πολιτική σύγχυση. Αυτό είναι το σύγχρονο πεδίο μάχης.
Και εδώ η Ελλάδα έχει διαχρονικά φερθεί με εγκληματική επιπολαιότητα. Χρόνια τώρα αντιμετωπίζει κρίσιμα ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας, παράνομων ροών και κοινωνικών ευπαθειών είτε με ιδεοληψία είτε με μικροκομματική δειλία. Αντί να λειτουργεί ως σοβαρό κράτος που προλαμβάνει κινδύνους, συχνά συμπεριφέρεται σαν χώρα που ελπίζει απλώς να μη συμβεί το κακό. Μόνο που στην γεωπολιτική, όποιος επαναπαύεται, πληρώνει.
Η Ελλάδα δεν έχει απέναντί της μόνο μια επιθετική Τουρκία. Έχει απέναντί της μια ολόκληρη εποχή ανατροπών, όπου οι απειλές δεν έρχονται πάντα με στολή και σημαία, αλλά με σύγχυση, αποσταθεροποίηση και εσωτερική διάβρωση. Και αν η Αθήνα δεν ξυπνήσει τώρα, μπορεί να ανακαλύψει πολύ αργά ότι ο πόλεμος είχε ήδη αρχίσει — απλώς εκείνη δεν ήθελε να τον δει.