Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αποφάσισε να μας κάνει μάθημα πολιτικής ηθικής με όρους ΙΚΑ. Για να μπει, λέει, κάποιος στην πολιτική, πρέπει να έχει «κολλήσει ένσημα», να είχε «αφεντικό», να είχε «χτυπήσει κάρτα».
Επιτέλους! Η πολιτική αποκτά ωράριο. 08:00–16:00, με διάλειμμα για καφέ, και στο τέλος μήνα εκκαθαριστικό. Να ξέρουμε κι εμείς τι ψηφίζουμε.
Η ατάκα είναι ωραία, πιασάρικη, σχεδόν συγκινητική. Θυμίζει εκείνον τον θείο στο τραπέζι της Κυριακής που σου λέει «να δουλέψεις παιδί μου, να μάθεις τη ζωή». Μόνο που εδώ δεν μιλάμε για οικογενειακή συμβουλή· μιλάμε για πρωθυπουργικό δόγμα. Και τα δόγματα, δυστυχώς, δεν κρίνονται από το χειροκρότημα αλλά από τη συνέπεια.
Διότι, αν τα ένσημα είναι προϋπόθεση για την πολιτική, τότε κάτι αλλάζει ριζικά. Πρώτον, θα χρειαστεί μηχάνημα χρονομέτρησης έξω από τη Βουλή. «Κύριε βουλευτά, ξεχάσατε να χτυπήσετε κάρτα πριν το πάνελ». Δεύτερον, θα πρέπει να εξηγήσουμε στους πολίτες ποια ένσημα μετράνε. Του ιδιωτικού τομέα; Του δημοσίου; Του «συμβούλου»; Του «ημέτερου»; Γιατί άλλο να δουλεύεις σε βάρδιες κι άλλο να δουλεύεις σε λίστες καλεσμένων.
Και κάπου εδώ αρχίζει το χιούμορ να πονάει. Γιατί η χώρα που γέννησε τον όρο «επαγγελματίας πολιτικός» τώρα ανακαλύπτει ότι ο πολιτικός πρέπει να έχει επαγγελματική εμπειρία. Συγκλονιστικό. Σαν να λέμε ότι ο γιατρός πρέπει να έχει δει ασθενή ή ο πιλότος να έχει πετάξει αεροπλάνο. Η διαφορά είναι ότι στην πολιτική, όποιος δεν έχει πετάξει ποτέ, συχνά πιάνει το τιμόνι στα δύσκολα.
Βεβαίως, το επιχείρημα έχει ένα πρόβλημα: τα ένσημα δεν εγγυώνται ούτε ικανότητα ούτε εντιμότητα. Έχουμε δει ανθρώπους με δεκαετίες δουλειάς να αποτυγχάνουν παταγωδώς στη διαχείριση, και άλλους με σύντομη διαδρομή να στέκονται αξιοπρεπώς. Η εργασία είναι προσόν. Δεν είναι συγχωροχάρτι. Ούτε κουπόνι εισόδου στην εξουσία.
Το πραγματικά αστείο –με την κακή έννοια– είναι ότι τέτοιες φράσεις ακούγονται συνήθως από ένα πολιτικό σύστημα που επί δεκαετίες αναπαράγει τον εαυτό του. Οπότε η κοινωνία αναρωτιέται: τα ένσημα θα ισχύουν για όλους ή μόνο για τους «άλλους»; Θα γίνουν φίλτρο αξιοκρατίας ή απλώς ωραίο σλόγκαν για συνέντευξη;
Αν θέλουμε να σοβαρευτούμε, ας πούμε την αλήθεια χωρίς κορδέλες: η πολιτική χρειάζεται ανθρώπους που να έχουν ζήσει την κοινωνία, όχι απλώς να έχουν περάσει από ταμείο. Χρειάζεται λογοδοσία, διαφάνεια και αποτελέσματα. Τα ένσημα βοηθούν να καταλάβεις τη ζωή. Δεν σε κάνουν αυτόματα ικανό να τη διοικήσεις.
Μέχρι τότε, ας απολαύσουμε την εικόνα: μια Δημοκρατία που χτυπά κάρτα, παίρνει άδεια άνευ αποδοχών και στο τέλος του μήνα αναρωτιέται γιατί, παρ’ όλα τα ένσημα, ο λογαριασμός δεν βγαίνει. Γιατί, τελικά, το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ το ωράριο. Ήταν το περιεχόμενο της δουλειάς.