Ο Ευάγγελος Βενιζέλος σχολιάζει το σημερινό διάγγελμα του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την αναθεώρηση του Συντάγματος, θέτοντας στην ουσία τρία “φρένα” πριν ανοίξει σοβαρά η συζήτηση. Δεν αμφισβητεί τη διαδικασία ως δυνατότητα, αλλά λέει καθαρά ότι αν δεν προηγηθούν βασικές προϋποθέσεις πολιτικής και θεσμικής αξιοπιστίας, η αναθεώρηση κινδυνεύει να γίνει τεχνική άσκηση χωρίς κοινωνικό νόημα.
1) «Ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησης»
Πρώτο σημείο: το πρόβλημα της χώρας, όπως το θέτει, δεν είναι “συνταγματικό” με την έννοια ότι δεν λείπουν άρθρα ή διατυπώσεις. Είναι κρίση αξιοπιστίας των θεσμών και διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου της Μεταπολίτευσης, χωρίς να έχει αποκατασταθεί ουσιαστικά μετά την οικονομική κρίση και την περίφημη “επιστροφή στην κανονικότητα”.
Με άλλα λόγια: αν δεν υπάρξει νέο, πειστικό και ευρέως αποδεκτό αφήγημα εθνικής συνοχής και κοινωνικής συμπερίληψης, η αναθεώρηση θα μοιάζει “τεχνική”, και άρα κοινωνικά αδιάφορη.
2) «Χωρίς ειλικρινή συναίνεση και 180, δεν υπάρχει αναθεώρηση»
Δεύτερο σημείο: υπενθυμίζει τη συνταγματική πραγματικότητα. Για να αναθεωρηθεί το Σύνταγμα απαιτείται να διαμορφωθεί ουσιαστική αναθεωρητική συναίνεση και να συγκροτηθεί αυξημένη αναθεωρητική πλειοψηφία 3/5 (180/300), που δεν είναι απλός αριθμός — προϋποθέτει εμπιστοσύνη μεταξύ πολιτικών δυνάμεων.
Και εδώ “καρφώνει” το πολιτικό κλίμα: μια Βουλή που δυσκολεύεται να καταλήξει σε ειδικές πλειοψηφίες (όπως για ανεξάρτητες αρχές), ενώ την ίδια στιγμή:
- διεξάγεται η δίκη των υποκλοπών,
- λειτουργεί όπως λειτουργεί η εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ,
δεν δείχνει εύκολα ικανή να παράξει τις αναγκαίες αναθεωρητικές συναινέσεις.
Το πιο αιχμηρό του ερώτημα αφορά την επόμενη Βουλή: θα μπορεί να αναδείξει κυβέρνηση πριν πιάσει το θέμα της αναθεώρησης; Και πετάει τη φράση-κόφτη:
«Πρέπει η χώρα να καταστεί έστω τυπικά διακυβερνήσιμη πριν το Σύνταγμα καταστεί αναθεωρήσιμο».
3) «Η αναθεώρηση δεν γίνεται σε “κενό”: υπάρχουν εθνικό–ενωσιακό–διεθνές πλαίσιο»
Τρίτο σημείο, πιο “νομικό” αλλά κρίσιμο: λέει ότι για να συζητήσουμε σοβαρά αναθεώρηση σήμερα, πρέπει να έχουμε πλήρη αίσθηση των ορίων που βάζει:
- η πολλαπλότητα έννομων τάξεων (εθνική, διεθνής, ενωσιακή),
- και η ύπαρξη μηχανισμών διεθνούς δικαστικού ελέγχου που επηρεάζουν ακόμη και το ίδιο το εθνικό Σύνταγμα και τις αλλαγές του.
Δηλαδή: δεν αρκεί να συμφωνήσουμε “εσωτερικά” — πρέπει να ξέρουμε τι πραγματικά μπορεί να σταθεί και να λειτουργήσει μέσα στο σύνθετο πλέγμα δικαίου που δεσμεύει τη χώρα.
Το συμπέρασμά του (με μία φράση)
Ο Βενιζέλος λέει: αν δεν συνεννοηθούμε πρώτα σε αυτά τα τρία, δεν πάμε σε “εθνική” αναθεώρηση — πάμε σε πολιτική διαχείριση εντυπώσεων.