Η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ δεν είναι «επιβολή του νόμου». Είναι επίδειξη αυτοκρατορικής ισχύος. Είναι η ωμή παραδοχή ότι, για τη διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ, το διεθνές δίκαιο αποτελεί πια περιττό βάρος όταν συγκρούεται με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Όποιος προσπαθεί να παρουσιάσει το γεγονός ως «σύλληψη ναρκοτρομοκράτη» είτε δεν καταλαβαίνει τι συνέβη είτε σκόπιμα συγκαλύπτει την πραγματικότητα: μια υπερδύναμη εισέβαλε στην πρωτεύουσα ενός κυρίαρχου κράτους και απήγαγε τον εν ενεργεία ηγέτη του. Χωρίς απόφαση ΟΗΕ. Χωρίς συναίνεση. Χωρίς καν στοιχειώδη προσχήματα νομιμότητας.
Το ψέμα της «αντιναρκωτικής εκστρατείας»
Η κατηγορία του «ναρκοτρομοκράτη» λειτουργεί ως ιδανικό άλλοθι. Δεν χρειάζεται αποδείξεις, δεν χρειάζεται δίκη, δεν χρειάζεται διεθνής συναίνεση. Αρκεί μια μονομερής απόφαση της Ουάσιγκτον. Αν αυτό είναι αποδεκτό, τότε κάθε ισχυρό κράτος μπορεί αύριο να βαφτίσει έναν αντίπαλο “εγκληματία” και να τον απαγάγει.
Και εδώ προκύπτει το αμείλικτο ερώτημα:
Αν οι ΗΠΑ έχουν αποδείξεις, γιατί δεν συνέλαβαν τον Μαδούρο όταν –υποτίθεται– παραβίαζε αμερικανικούς νόμους εντός της δικής τους δικαιοδοσίας; Γιατί δεν παρουσίασαν δημόσια στοιχεία; Γιατί δεν επέλεξαν τη διεθνή νομική οδό;
Η απάντηση είναι απλή και κυνική: επειδή δεν τις ενδιέφερε η δικαιοσύνη αλλά η ανατροπή καθεστώτος.
Πετρέλαιο, Κίνα και «πίσω αυλή»
Η Βενεζουέλα δεν είναι οποιαδήποτε χώρα. Διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο και αποτελεί κρίσιμο κρίκο της κινεζικής παρουσίας στη Λατινική Αμερική. Για τη νέα Ουάσιγκτον, αυτά τα δύο στοιχεία αρκούν για να θεωρηθεί «απειλή».
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: όποιος επιτρέπει στην Κίνα να αποκτήσει οικονομικά και στρατηγικά ερείσματα στην αμερικανική ήπειρο, θα πληρώσει το τίμημα. Και το τίμημα δεν είναι κυρώσεις ή διπλωματική πίεση. Είναι στρατιωτική βία.
Το «Δόγμα Μονρόε» επιστρέφει – χωρίς μάσκα
Αυτό που βλέπουμε δεν είναι απλώς μια σκληρή εκδοχή εξωτερικής πολιτικής. Είναι η αναβίωση του Δόγματος Μονρόε στην πιο ωμή του μορφή: η Λατινική Αμερική ως αποκλειστική σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ, όπου οι κανόνες ισχύουν μόνο όταν εξυπηρετούν την Ουάσιγκτον.
Δεν είναι τυχαίο ότι μιλάμε πλέον για «Δόγμα Ντονρόε». Ο Τραμπ δεν κρύβεται. Μετονομάζει θάλασσες, απειλεί με προσαρτήσεις, αγνοεί το Κογκρέσο και κάνει ανακοινώσεις εθνικής σημασίας από το Μαρ-α-Λάγκο. Η ισχύς αντικαθιστά θεσμούς, κανόνες και διαδικασίες.
Το επικίνδυνο προηγούμενο
Η ανατροπή ενός ηγέτη δεν είναι το τέλος. Είναι η αρχή. Το Ιράκ το απέδειξε. Το Αφγανιστάν το επιβεβαίωσε. Η Βενεζουέλα απλώς προστίθεται στη λίστα. Χάος, αστάθεια, εμφύλιες συγκρούσεις, προσφυγικά ρεύματα. Και, ειρωνικά, ενίσχυση εκείνων των δυνάμεων που υποτίθεται ότι θέλουν να περιορίσουν οι ΗΠΑ.
Το πραγματικό πρόβλημα όμως είναι αλλού:
Όταν οι ΗΠΑ δείχνουν ότι μπορούν να απαγάγουν έναν πρόεδρο από το παλάτι του, ποιο επιχείρημα απομένει για να αποτρέψουν άλλους να κάνουν το ίδιο;
Τι εμποδίζει τη Ρωσία, την Κίνα ή περιφερειακές δυνάμεις να επικαλεστούν «ασφάλεια» και «εθνικό συμφέρον» στη δική τους γειτονιά;
Η υπόθεση Μαδούρο δεν αφορά μόνο τη Βενεζουέλα. Αφορά τον κόσμο που διαμορφώνεται. Έναν κόσμο όπου το δίκαιο υποχωρεί μπροστά στην ισχύ και οι κανόνες εφαρμόζονται επιλεκτικά. Έναν κόσμο πιο επικίνδυνο, πιο ασταθή και βαθιά υποκριτικό.
Και σε αυτόν τον κόσμο, όσοι σήμερα χειροκροτούν την «αποφασιστικότητα» της Ουάσιγκτον, ίσως αύριο βρεθούν να αναρωτιούνται γιατί κανείς δεν σέβεται πια τα σύνορα, τους νόμους και την κυριαρχία.