Οι καταγγελίες για την ΑΑΔΕ, η έρευνα για το «Χωριάτικο» και το προηγούμενο της Χαλκίδας απαιτούν συγκεκριμένες απαντήσεις για την εποπτεία του φορολογικού μηχανισμού.
Η διοίκηση μιας Αρχής που ελέγχει τις οικονομικές υποχρεώσεις εκατομμυρίων πολιτών οφείλει να δέχεται εξίσου αυστηρό έλεγχο για τη δική της λειτουργία. Οι καταγγελίες που διατυπώνει ο Κώστας Βαξεβάνης στο Documento για στελέχη της ΑΑΔΕ και για τον χειρισμό υποθέσεων φοροδιαφυγής θέτουν τον Γιώργο Πιτσιλή μπροστά σε συγκεκριμένα ερωτήματα: πότε ενημερώθηκαν οι αρμόδιες υπηρεσίες, τι ερεύνησαν και ποιο ήταν το αποτέλεσμα;
Η διοικητική ευθύνη χρειάζεται να εξεταστεί αυτοτελώς. Δεν προϋποθέτει ότι ο επικεφαλής συμμετείχε σε παράνομες πράξεις υφισταμένων του. Αφορά την επιλογή στελεχών, την εποπτεία, την αξιολόγηση προειδοποιήσεων και την αποτελεσματικότητα των δικλίδων ελέγχου. Σε αυτά τα πεδία η διοίκηση οφείλει να δώσει λογαριασμό.
Στο δημοσίευμά του, ο εκδότης του Documento υποστηρίζει ότι κατασχεμένα έγγραφα συνδέουν τουλάχιστον 25 στελέχη της ΑΑΔΕ με παροχές από το περιβάλλον του επιχειρηματία Άγγελου Γιαννακόπουλου. Αναφέρεται επίσης σε φερόμενη καταβολή 60.000 ευρώ σε ελεγκτικό στέλεχος, για το οποίο, κατά την ίδια καταγγελία, είχαν προηγηθεί έγγραφες αναφορές προς την Αρχή και το Μέγαρο Μαξίμου.
Πρόκειται για σοβαρούς ισχυρισμούς που απαιτούν έλεγχο των πρωτογενών στοιχείων. Δεν αποτελούν από μόνοι τους δικαστική διαπίστωση ενοχής, ούτε αποδεικνύουν προσωπική εμπλοκή του διοικητή. Καθιστούν, όμως, αναγκαία μια τεκμηριωμένη απάντηση για τη διαδρομή κάθε καταγγελίας: ποιος την παρέλαβε, πώς την αξιολόγησε και πού την προώθησε.
Υπάρχει ήδη μια εξέλιξη που πρέπει να καταγραφεί. Σύμφωνα με το ΕΡΤnews, στις 31 Οκτωβρίου δημοσιοποιήθηκε ότι, με εντολή Πιτσιλή, η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της ΑΑΔΕ προχωρά σε έγγραφα αιτήματα προς την Ελληνική Αστυνομία και τις ανακριτικές αρχές για στοιχεία ενδεχόμενης εμπλοκής υπαλλήλων της στην υπόθεση «Χωριάτικο».
Αυτή η ενέργεια είναι αναγκαία. Η ουσία της λογοδοσίας, ωστόσο, περιλαμβάνει και όσα προηγήθηκαν. Χρειάζεται να διευκρινιστεί αν υπήρχαν παλαιότερες αναφορές, ποιες υπηρεσίες τις χειρίστηκαν και αν είχαν προκύψει ενδείξεις που δικαιολογούσαν περαιτέρω διερεύνηση. Η ανακοίνωση μιας έρευνας είναι η αφετηρία. Το αποτέλεσμά της θα δείξει την επάρκεια της αντίδρασης.
Για τη Χαλκίδα, το θέμα έχει ιδιαίτερο βάρος. Μετά την υπόθεση στη ΔΟΥ τον Μάιο του 2024, είχαν ανακοινωθεί έλεγχος σε βάθος πενταετίας και έλεγχοι στις διαδικασίες επιστροφής φόρων και χορήγησης φορολογικής ενημερότητας. Όπως είχε μεταδώσει τότε το ΕΡΤnews, ο έλεγχος θα επεκτεινόταν δειγματοληπτικά σε ΔΟΥ και στο κεντρικό σύστημα.
Δύο και πλέον χρόνια αργότερα, το εύλογο αίτημα είναι ένας σαφής απολογισμός αυτών των παρεμβάσεων. Τι αδυναμίες εντοπίστηκαν; Ποιες διαδικασίες άλλαξαν; Πώς ελέγχθηκε ότι οι αλλαγές περιόρισαν τις δυνατότητες αυθαιρεσίας; Η τοπική κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει τι διορθώθηκε στον μηχανισμό με τον οποίο συναλλάσσεται.
Η κριτική χρειάζεται, παράλληλα, ακρίβεια. Ο γενικός ισχυρισμός ότι η ΑΑΔΕ δεν έχει διενεργήσει εσωτερικούς ελέγχους ή δεν έχει διαβιβάσει υποθέσεις στη Δικαιοσύνη δεν συμβαδίζει με τον επίσημο απολογισμό της. Για το 2024, η ίδια η Αρχή καταγράφει 77 ελέγχους για ποινικά αδικήματα και πειθαρχικά παραπτώματα υπαλλήλων. Αναφέρει ευρήματα σε 16 ελέγχους, που αφορούσαν συνολικά 44 υπαλλήλους, και διαβίβαση των σχετικών υποθέσεων στις αρμόδιες υπηρεσίες, περιλαμβανομένης της Εισαγγελίας.
Αυτοί οι αριθμοί δεν απαντούν αυτομάτως στις σημερινές καταγγελίες. Προσδιορίζουν, όμως, σωστά το ζητούμενο: πόσο έγκαιροι, ουσιαστικοί και αποτελεσματικοί ήταν οι έλεγχοι στις συγκεκριμένες υποθέσεις που βρίσκονται τώρα στο επίκεντρο.
Ανάλογη ακρίβεια απαιτείται στη συζήτηση για τις υποθέσεις Pizza Fan και «Χωριάτικο» και για την αξιοποίηση των ψηφιακών δεδομένων. Το χαμηλό κέρδος σε σχέση με τον τζίρο μιας επιχείρησης δεν αποδεικνύει από μόνο του φοροδιαφυγή. Η διοίκηση, όμως, οφείλει να εξηγήσει με ποια διαδικασία αξιολογούνται τα διαθέσιμα στοιχεία και πώς ελέγχεται η συνέπεια στην επιλογή υποθέσεων προς διερεύνηση.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι καταγγελίες του Documento για κατατμήσεις έργων, όρους διαγωνισμών και τον φορολογικό έλεγχο της ίδιας της εφημερίδας απαιτούν διακριτές, τεκμηριωμένες απαντήσεις. Συμβάσεις, αποφάσεις, αιτιολογήσεις και χρονολόγια μπορούν να ελεγχθούν. Οι γενικές διαβεβαιώσεις έχουν περιορισμένη αξία όταν τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα.
Η θεσμική ανεξαρτησία της ΑΑΔΕ συνοδεύεται από υποχρέωση λογοδοσίας. Οι έντιμοι υπάλληλοι έχουν κάθε συμφέρον να αποσαφηνιστούν οι ευθύνες, ώστε να μη σκιάζεται συλλήβδην η δουλειά τους. Και οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν ότι η αυστηρότητα εφαρμόζεται σε κάθε επίπεδο.
Κύριε Πιτσιλή, παρουσιάστε το χρονολόγιο των ενεργειών, τα αποτελέσματα των ελέγχων και τις διορθώσεις που έγιναν. Η αξιοπιστία μιας ελεγκτικής Αρχής κρίνεται και από την προθυμία της να ελεγχθεί η ίδια.