Μια δημόσια επιστολή (12/2/2025) απευθύνεται στην Πρόεδρο του Αρείου Πάγου και αμφισβητεί ευθέως το αίτημα «να μην υπάρξει ρήξη με τους θεσμούς». Ο συντάκτης δεν αρκείται σε γενική δυσπιστία: περιγράφει μια κοινωνία που νιώθει ότι η λογοδοσία αργεί, ότι οι μεγάλες υποθέσεις «σβήνουν» και ότι η Δικαιοσύνη, αντί να θωρακίζει τη Δημοκρατία, φθείρει η ίδια το κύρος της όταν δεν πείθει πως λειτουργεί.
Το κείμενο είναι επιθετικό, καταγγελτικό και απόλυτο σε διατυπώσεις. Όμως πίσω από τον θυμό κρύβεται μια συγκεκριμένη απαίτηση: μετρήσιμη ταχύτητα, διαφάνεια, συνέπεια στις αποφάσεις, ισονομία, πραγματική αποτροπή. Και –κυρίως– μια απάντηση στο ερώτημα: πώς ζητάς εμπιστοσύνη όταν ο πολίτης πιστεύει ότι την έχεις χάσει;
Τι λέει (συνοπτικά) η επιστολή
- Ότι η Δικαιοσύνη ζητά «σεβασμό» από την κοινωνία, ενώ δεν έχει πείσει ότι προστατεύει η ίδια το κύρος της.
- Ότι ο πολίτης βιώνει αντιφάσεις, ανατροπές αποφάσεων, μεγάλες καθυστερήσεις και απουσία ουσιαστικής λογοδοσίας.
- Ότι σε μεγάλες τραγωδίες και σκάνδαλα (όπως τα παραθέτει ο συντάκτης) η τελική αίσθηση είναι ατιμωρησία ή «ποινές που δεν αντιστοιχούν στη ζημία».
- Ότι ειδικά για τα Τέμπη ο συντάκτης εκφράζει την πεποίθηση πως η υπόθεση θα τραβήξει σε βάθος χρόνου και η κοινωνία θα μείνει ξανά με το κενό της δικαίωσης.
Σημείωση ασφάλειας: τα παραπάνω αποδίδονται ως ισχυρισμοί/εκτιμήσεις του συντάκτη, όχι ως τεκμηριωμένα γεγονότα.
Τι φοβάται ο πολίτης όταν ακούει «μην κάνετε ρήξη με τους θεσμούς»
Φοβάται ότι η “ρήξη” μεταφράζεται σε φίμωση της κριτικής.
Ότι ζητείται ευπρέπεια από την κοινωνία, χωρίς αντίστοιχη απόδειξη αποτελεσματικότητας από την πλευρά του θεσμού.
Και ότι, στο τέλος, ο σεβασμός αντιμετωπίζεται ως υποχρέωση, όχι ως κεκτημένο που κερδίζεται καθημερινά.
Τι είναι θεσμικά δίκαιο να ζητά ο Άρειος Πάγος (και τι οφείλει να δείχνει)
Δίκαιο να ζητά:
- να μην μετατρέπεται η κριτική σε στοχοποίηση προσώπων, απειλές ή εξύβριση,
- να προστατεύεται η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης από κομματικές πιέσεις,
- να υπάρχει εμπιστοσύνη στη διαδικασία.
Όμως οφείλει να δείχνει (έμπρακτα):
- μετρήσιμη επιτάχυνση (χρόνοι εκδίκασης/αποφάσεων),
- πειθαρχική αξιοπιστία (όχι “σκιές”),
- σαφή και κατανοητή αιτιολόγηση,
- ισονομία στην πράξη (όχι στην αφίσα).
Τα παραδείγματα που επικαλείται ο συντάκτης (ως συλλογική μνήμη)
- 2000: Ναυάγιο «Εξπρές Σάμινα» (ως παράδειγμα τραγωδίας που, κατά την άποψη του συντάκτη, δεν έφερε δικαίωση ανάλογη της απώλειας).
- 2000s–2010s: Υποθέσεις/σκάνδαλα υψηλού συμβολισμού (Siemens, Βατοπέδι, “λίστα Λαγκάρντ”, εξοπλιστικά, Τ.Τ., κ.ά.) ως παραδείγματα που, κατά τον συντάκτη, ενίσχυσαν την αίσθηση “κουκουλώματος”.
- 2018: Μάτι (ως τραγωδία που φόρτισε το αίτημα ευθύνης/λογοδοσίας).
- 2023: Τέμπη (ως σημείο καμπής: η κοινωνία ζητά δικαιοσύνη σε πραγματικό χρόνο, όχι σε ορίζοντα δεκαετιών).
Εδώ μπορείς, αν θες, να βάλεις υποσημείωση: «Τα περιστατικά αναφέρονται όπως τα επικαλείται ο συντάκτης της επιστολής».
Όχι για να “δείρουμε” τον θεσμό, αλλά για να τον μετρήσουμε
- Με ποια μετρήσιμα στοιχεία ζητά σήμερα η ηγεσία της Δικαιοσύνης εμπιστοσύνη; (χρόνοι εκδίκασης, backlog, εκκαθάριση υποθέσεων)
- Τι θεσμικές αλλαγές προωθούνται για να μειωθούν οι καθυστερήσεις χωρίς έκπτωση σε δικαιώματα υπεράσπισης;
- Πώς διασφαλίζεται ότι η αιτιολόγηση αποφάσεων είναι κατανοητή και συνεπής, ώστε να μειώνεται η αίσθηση αυθαιρεσίας;
- Πόσες πειθαρχικές διαδικασίες ολοκληρώνονται ετησίως και τι ποσοστό καταλήγει σε κυρώσεις; (όχι γενικότητες)
- Ποια είναι τα πραγματικά εργαλεία κατά της διαφθοράς εντός του συστήματος; Τι “firewalls” υπάρχουν και πώς ελέγχονται;
- Στις μεγάλες τραγωδίες/υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος, υπάρχει εξειδικευμένο πρωτόκολλο ταχύτητας και διαφάνειας ενημέρωσης;
- Για τα Τέμπη: ποια βήματα μπορούν να γίνουν ώστε η κοινωνία να έχει χρονικό ορίζοντα και να μην αισθάνεται ότι “όλα θα χαθούν στο βάθος”;
- Αν η Δικαιοσύνη είναι θεμέλιο της Δημοκρατίας, πώς κερδίζει ξανά τον πολίτη που έχει πειστεί ότι δεν τον ακούει;
Ο σεβασμός στους θεσμούς δεν είναι “κουμπί” που το πατάς όταν σε αμφισβητούν.
Είναι αποτέλεσμα. Είναι λογοδοσία. Είναι χρόνος που δεν σκοτώνει την αλήθεια.
Η κοινωνία δεν ζητά τέλειους δικαστές. Ζητά μια Δικαιοσύνη που να φαίνεται ότι δουλεύει.
Και όταν δεν φαίνεται, η κρίση δεν είναι «ρήξη με τη Δημοκρατία».
Είναι το καμπανάκι ότι η Δημοκρατία χάνει το πιο κρίσιμο της στήριγμα: την πίστη ότι, κάπου, υπάρχει τέλος στην ατιμωρησία.
«Το κείμενο αποτυπώνει άποψη/πολιτικό-κοινωνικό σχόλιο και μεταφέρει ισχυρισμούς του συντάκτη της επιστολής. Το Outnews παραμένει υπέρ της θεσμικής κριτικής και της τεκμηρίωσης και είναι ανοικτό σε απάντηση/διευκρινίσεις από την ηγεσία της Δικαιοσύνης.»