Η κυβέρνηση πανηγύριζε για τον εαυτό της, την ώρα που η κοινωνία ζει ακρίβεια, ανασφάλεια και θεσμική κόπωση – Η παρέμβαση Δένδια αποκάλυψε το κενό αυτοκριτικής και τις υπόγειες ρωγμές στη γαλάζια παράταξη
Το 16ο Συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας θα μπορούσε να είναι μια στιγμή σοβαρής πολιτικής αποτίμησης. Θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία να ακουστεί, έστω και καθυστερημένα, μια καθαρή κουβέντα για τα λάθη, τις αστοχίες, την κοινωνική κόπωση, την ακρίβεια, την απομάκρυνση μεγάλου μέρους των πολιτών από την κυβερνητική πραγματικότητα.
Δεν έγινε τίποτα από αυτά.
Αντί για αυτοκριτική, είδαμε αυτοαποθέωση.
Αντί για πολιτική γενναιότητα, είδαμε κομματικό λιβάνισμα.
Αντί για επαφή με την κοινωνία, είδαμε μια παράταξη να μιλά στον εαυτό της, να χειροκροτεί τον εαυτό της και να προσπαθεί να πείσει ότι όλα πάνε καλά, ενώ έξω από την αίθουσα του συνεδρίου η καθημερινότητα των πολιτών λέει ακριβώς το αντίθετο.
Η Νέα Δημοκρατία εμφανίστηκε σαν να μην έχει καταλάβει το μέγεθος της φθοράς. Σαν να θεωρεί ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια είναι απλώς επικοινωνιακό πρόβλημα. Σαν να πιστεύει ότι η ακρίβεια αντιμετωπίζεται με συνθήματα, ότι η θεσμική κόπωση σβήνεται με χειροκροτήματα και ότι η πολιτική ευθύνη μπορεί να κρυφτεί πίσω από ωραίες φράσεις περί σταθερότητας.
Η αυτοκριτική που δεν ήρθε ποτέ
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο του συνεδρίου δεν ήταν όσα ειπώθηκαν. Ήταν όσα δεν ειπώθηκαν.
Δεν ακούστηκε μια πραγματική συγγνώμη για την καθημερινή πίεση των πολιτών.
Δεν ακούστηκε μια ουσιαστική παραδοχή για την ακρίβεια που τσακίζει τα νοικοκυριά.
Δεν ακούστηκε μια καθαρή τοποθέτηση για το πώς ένα κόμμα που κυβέρνησε επί επτά χρόνια ζητά ξανά ψήφο, χωρίς να αναμετρηθεί σοβαρά με τα λάθη του.
Αντίθετα, πολλά στελέχη ανέβηκαν στο βήμα και συμπεριφέρθηκαν σαν να μιλούν σε κομματική τελετή επιβράβευσης. Με λόγια μεγάλα, με τόνους πανηγυρικούς, με μια σχεδόν προκλητική απόσταση από την πραγματικότητα.
Γιατί η κοινωνία δεν ζει μέσα στα power point της κυβέρνησης.
Δεν πληρώνει τους λογαριασμούς της με δείκτες.
Δεν γεμίζει το καλάθι του σούπερ μάρκετ με συνθήματα.
Δεν πληρώνει ενοίκιο με αναφορές στο 2030.
Η κοινωνία ζει το σήμερα. Και το σήμερα είναι βαρύ.
Η γυάλα της εξουσίας
Το συνέδριο έδειξε μια παράταξη που κινδυνεύει να παγιδευτεί στη δική της γυάλα. Στην ψευδαίσθηση ότι επειδή χειροκροτείται εσωτερικά, πείθει και εξωτερικά. Ότι επειδή οι σύνεδροι σηκώνονται όρθιοι, η κοινωνία συγκινείται. Ότι επειδή τα στελέχη μιλούν για επιτυχίες, οι πολίτες ξεχνούν τι πληρώνουν κάθε μήνα.
Αυτή είναι η πιο επικίνδυνη μορφή πολιτικής τύφλωσης.
Όχι η ήττα.
Όχι η φθορά.
Αλλά η αδυναμία να τις δεις.
Και αυτό ακριβώς φάνηκε στο συνέδριο: μια κυβέρνηση που δεν θέλει να κοιταχτεί στον καθρέφτη. Γιατί ξέρει ότι αν το κάνει, θα δει πίσω από τα μεγάλα λόγια μια κοινωνία κουρασμένη, πιεσμένη και βαθιά δύσπιστη.
Ο Δένδιας είπε αυτό που δεν ήθελαν να ακούσουν
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η παρέμβαση του Νίκου Δένδια ήταν πολιτικά αιχμηρή ακριβώς επειδή ακούστηκε διαφορετική. Δεν χρειαζόταν να φωνάξει. Δεν χρειαζόταν να συγκρουστεί ανοιχτά. Αρκούσε να πει ότι τα συνέδρια δεν είναι απαγγελίες διθυράμβων.
Και μόνο αυτή η φράση ήταν αρκετή.
Γιατί λειτούργησε σαν καθρέφτης απέναντι σε μια αίθουσα που είχε γεμίσει από υπερβολές, εγκώμια και κομματική αυταρέσκεια.
Ο Δένδιας υπενθύμισε ότι η Νέα Δημοκρατία δεν δημιουργήθηκε ως επαγγελματικός μηχανισμός εξουσίας. Ότι το κράτος δεν είναι λάφυρο. Ότι η διακυβέρνηση δεν είναι προίκα ημετέρων. Ότι ένα φιλελεύθερο κόμμα οφείλει να έχει αυτοκριτική.
Αυτά δεν ήταν απλές θεωρητικές αναφορές. Ήταν πολιτικά καρφιά. Και μάλιστα καρφιά βαθιά.
Γιατί όταν σε ένα κυβερνητικό συνέδριο χρειάζεται να υπενθυμίσει κάποιος ότι το κράτος δεν είναι λάφυρο, τότε το πρόβλημα είναι ήδη μεγάλο.
Η ενότητα ως σκηνικό, οι ρωγμές ως πραγματικότητα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να εμφανίσει τη Νέα Δημοκρατία ενωμένη, οργανωμένη, προσανατολισμένη στο μέλλον. Μίλησε για σταθερότητα, συνέχεια, συνέπεια και συνοχή. Όμως το συνέδριο αποκάλυψε κάτι πολύ πιο σύνθετο.
Η ενότητα υπάρχει όσο εξυπηρετεί την εξουσία.
Οι ρωγμές όμως υπάρχουν ήδη.
Ο Δένδιας εμφανίζεται ως διακριτός πόλος. Ο Άδωνις Γεωργιάδης επενδύει στον σκληρό κομματικό πυρήνα. Ο Κωστής Χατζηδάκης κινείται πιο μετριοπαθώς. Ο Γρηγόρης Δημητριάδης, παρά την απομάκρυνσή του από το κυβερνητικό κέντρο λόγω της υπόθεσης των υποκλοπών, δείχνει ότι παραμένει εσωκομματικός παίκτης.
Αυτό δεν είναι απλώς πολυφωνία. Είναι προθάλαμος εσωτερικής μάχης.
Μπορεί όλοι σήμερα να δηλώνουν πίστη στην ηγεσία. Αλλά όλοι κοιτούν και την επόμενη μέρα. Και η επόμενη μέρα έχει ήδη αρχίσει να γράφεται.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι ηθικό
Η μεγαλύτερη αποτυχία του συνεδρίου δεν ήταν ότι δεν άλλαξε κάτι. Ήταν ότι δεν έδειξε πως η κυβέρνηση έχει καταλάβει γιατί μεγαλώνει η απόσταση από την κοινωνία.
Η αυτοκριτική δεν είναι αδυναμία. Είναι ένδειξη πολιτικής σοβαρότητας. Είναι ο μόνος τρόπος για να πεις στον πολίτη: «σε ακούω». Όταν όμως ένα κυβερνητικό κόμμα επιλέγει να μιλά μόνο για τα επιτεύγματά του, τότε δεν απευθύνεται στην κοινωνία. Απευθύνεται στον εαυτό του.
Και αυτό ακριβώς έγινε.
Η Νέα Δημοκρατία δεν έδωσε εικόνα παράταξης που αναμετριέται με τα λάθη της. Έδωσε εικόνα εξουσίας που έχει συνηθίσει να κυβερνά και δυσκολεύεται πλέον να ακούσει.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό μήνυμα.
Όχι ότι ο Μητσοτάκης παραμένει κυρίαρχος.
Αυτό είναι γνωστό.
Το πραγματικό μήνυμα είναι ότι η κυριαρχία του στηρίζεται πλέον περισσότερο στην απουσία αντιπάλου παρά στην κοινωνική εμπιστοσύνη. Και αυτό, για κάθε εξουσία, είναι το πρώτο σημάδι φθοράς.
Το συνέδριο της Νέας Δημοκρατίας ήθελε να δείξει δύναμη. Έδειξε αλαζονεία.
Ήθελε να δείξει ενότητα. Έδειξε υπόγειες συγκρούσεις.
Ήθελε να δείξει επαφή με το μέλλον. Έδειξε απόσταση από το παρόν.
Και κυρίως, ήθελε να δείξει αυτοπεποίθηση. Αλλά χωρίς αυτοκριτική, η αυτοπεποίθηση γίνεται τύφλωση.
Η κοινωνία δεν ζητά από την εξουσία να χειροκροτεί τον εαυτό της. Ζητά να ακούει, να διορθώνει, να λογοδοτεί.
Και όταν μια κυβέρνηση μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης δεν μπορεί να πει καθαρά «εδώ αποτύχαμε», τότε δεν έχει απλώς πρόβλημα εικόνας.
Έχει πρόβλημα πολιτικής συνείδησης.