Η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι έκλεισε τον στρατιωτικό κύκλο κατά του Ιράν και περνά στη μάχη της ναυσιπλοΐας. Όμως η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν τελειώνει· μεταφέρεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάξει κεφάλαιο στην κρίση με το Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανακοίνωσε ότι η επιχείρηση «Επική Οργή» έχει ολοκληρωθεί και ότι η Ουάσινγκτον περνά πλέον στο «Σχέδιο Ελευθερία», με βασικό στόχο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Στην πράξη, οι ΗΠΑ προσπαθούν να παρουσιάσουν τη νέα φάση όχι ως επιθετική στρατιωτική επιχείρηση, αλλά ως αμυντική αποστολή προστασίας πλοίων, πληρωμάτων και εμπορικών διαδρομών. Ο Ρούμπιο υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις δεν ανοίγουν πυρ παρά μόνο εάν δεχθούν επίθεση, ενώ ανέφερε ότι έχουν ήδη καταστραφεί ιρανικά ταχύπλοα και drones που, κατά την αμερικανική πλευρά, απειλούσαν τις δυνάμεις των ΗΠΑ ή τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Δέκα νεκροί ναυτικοί και πλοία εγκλωβισμένα
Το πιο βαρύ σημείο των δηλώσεων Ρούμπιο ήταν η αναφορά σε τουλάχιστον δέκα νεκρούς πολιτικούς ναυτικούς στα Στενά του Ορμούζ. Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ δεν έδωσε λεπτομέρειες για τις συνθήκες θανάτου τους, όμως χρησιμοποίησε το στοιχείο αυτό για να ενισχύσει το αφήγημα ότι η Τεχεράνη δεν πιέζει μόνο τις ΗΠΑ, αλλά κρατά σε ομηρία και τη διεθνή εμπορική ναυτιλία.
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της κρίσης. Το Ορμούζ δεν είναι ένα ακόμη γεωπολιτικό πέρασμα. Είναι ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Όποιος ελέγχει ή διαταράσσει τη ροή του, δεν πιέζει μόνο τον αντίπαλό του· πιέζει την παγκόσμια οικονομία.
Το μήνυμα προς την Τεχεράνη
Ο Ρούμπιο έστειλε καθαρό μήνυμα: το Ιράν πρέπει να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να αποδεχθεί τους αμερικανικούς όρους. Η Ουάσινγκτον δεν περιορίζει πλέον τη συζήτηση μόνο στον εμπλουτισμό ουρανίου, αλλά θέτει συνολικά το ζήτημα του πυρηνικού υλικού που, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, παραμένει προσβάσιμο στην Τεχεράνη.
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ επιχειρούν να μετατρέψουν τη στρατιωτική πίεση σε πολιτική συνθηκολόγηση. Το μήνυμα είναι απλό: τέλος η πρώτη φάση των χτυπημάτων, αρχίζει η φάση των όρων.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας και ο ρόλος Κίνας – Ρωσίας
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον κινείται και στον ΟΗΕ. Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, οι ΗΠΑ προωθούν σχέδιο ψηφίσματος για το Ορμούζ, ζητώντας από το Ιράν να σταματήσει επιθέσεις και ενέργειες που παρεμποδίζουν τη ναυσιπλοΐα, ενώ έγιναν προσαρμογές στο κείμενο ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος βέτο από Κίνα και Ρωσία.
Η Κίνα βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Από τη μία έχει σχέσεις με την Τεχεράνη. Από την άλλη έχει ζωτικό συμφέρον να μείνουν ανοιχτές οι θαλάσσιες οδοί από τις οποίες περνά ενέργεια προς την ασιατική οικονομία. Για αυτό και ο Ρούμπιο δήλωσε ότι ελπίζει το Πεκίνο να πείσει το Ιράν πως η συμπεριφορά του στα Στενά το οδηγεί σε μεγαλύτερη διεθνή απομόνωση.
Νεότερη ανατροπή: Ο Τραμπ «παγώνει» προσωρινά το Project Freedom
Το εντυπωσιακό είναι ότι, λίγες ώρες μετά την παρουσίαση της νέας φάσης, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε προσωρινή παύση της επιχείρησης «Project Freedom», επικαλούμενος πρόοδο στις διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. Σύμφωνα με το Reuters, η παύση αφορά την προσπάθεια συνοδείας πλοίων μέσα από τα Στενά, ενώ ο αμερικανικός αποκλεισμός ιρανικών λιμανιών παραμένει σε ισχύ.
Αυτό δεν σημαίνει αποκλιμάκωση. Σημαίνει ότι η Ουάσινγκτον κρατά δύο όπλα ταυτόχρονα πάνω στο τραπέζι: τη στρατιωτική πίεση και την υπόσχεση διπλωματικής εξόδου. Το Ιράν καλείται να επιλέξει ανάμεσα στην απομόνωση και σε μια συμφωνία με όρους που, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, διαμορφώνονται κυρίως στην Ουάσινγκτον.
Η «Επική Οργή» μπορεί να τελείωσε ως επιχείρηση. Η οργή όμως της γεωπολιτικής δεν τελείωσε καθόλου.
Στο Ορμούζ δεν παίζεται μόνο η τύχη μιας αμερικανοϊρανικής αντιπαράθεσης. Παίζεται το ποιος θα ελέγχει τις θαλάσσιες αρτηρίες της ενέργειας, ποιος θα επιβάλλει τους κανόνες της επόμενης ημέρας και ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό όταν η πολεμική πίεση γίνεται οικονομικός σεισμός.
Και όπως πάντα, όταν κλείνει ένα στρατιωτικό κεφάλαιο στη Μέση Ανατολή, ανοίγει ένα ακόμη πιο επικίνδυνο: το κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων υπό την απειλή των όπλων.