Γιορτάζουν ο Βαρθολομαίος, ο Τίτος, ο Τίτης, η Τίτα και η Τίτη – Η Εκκλησία τιμά ακόμη τον Όσιο Ιωάννη τον Καρπάθιο και την Αγία Κωνσταντία την εν Πάφω
Σήμερα, Τρίτη 25 Αυγούστου 2026, την ονομαστική τους εορτή έχουν ο Βαρθολομαίος, ο Τίτος, ο Τίτης, η Τίτα και η Τίτη.
Στο επίκεντρο του εκκλησιαστικού εορτολογίου βρίσκεται η μνήμη του Αποστόλου Τίτου, στενού μαθητή και συνεργάτη του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος επίσκοπος και θεμελιωτής της Εκκλησίας της Κρήτης.
Η Εκκλησία τιμά επίσης την ανακομιδή των ιερών λειψάνων του Αποστόλου Βαρθολομαίου, τον Όσιο Ιωάννη τον Καρπάθιο και την Αγία Κωνσταντία την εν Πάφω.
Ο Απόστολος Τίτος και η Εκκλησία της Κρήτης
Ο Απόστολος Τίτος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της πρώτης χριστιανικής γενιάς. Ελληνικής καταγωγής και προερχόμενος από τον εθνικό κόσμο, έλαβε αξιόλογη μόρφωση και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, αναζήτησε από νεαρή ηλικία την αλήθεια πέρα από την ειδωλολατρική πίστη της εποχής του.
Η γνωριμία του με τον Απόστολο Παύλο καθόρισε ολόκληρη τη ζωή του. Ο Παύλος τον αποκαλεί στην προς Τίτον επιστολή «γνήσιο τέκνο κατά κοινήν πίστιν», μία φράση που αποτυπώνει τον βαθύ πνευματικό δεσμό τους.
Ο Τίτος συνόδευσε τον Παύλο και τον Βαρνάβα στην Ιερουσαλήμ και συνδέθηκε με την Αποστολική Σύνοδο, γύρω στο 49 μ.Χ. Η παρουσία του είχε ιδιαίτερο συμβολισμό: ήταν χριστιανός ελληνικής καταγωγής και δεν είχε περιτμηθεί, γεγονός που ενίσχυε έμπρακτα τη θέση ότι οι εθνικοί που προσέρχονταν στον Χριστιανισμό δεν ήταν υποχρεωμένοι να υποταχθούν στο σύνολο των διατάξεων του Μωσαϊκού Νόμου.
Ο Παύλος τού εμπιστεύθηκε αποστολές που απαιτούσαν κύρος, υπομονή και ικανότητα συμφιλίωσης. Τον έστειλε στην Κόρινθο, όπου η τοπική Εκκλησία αντιμετώπιζε εντάσεις και εσωτερικές διαιρέσεις. Ο Τίτος συνέβαλε στην αποκατάσταση της ενότητας, ενώ ανέλαβε και τη συγκέντρωση βοήθειας για τους φτωχούς χριστιανούς της Ιερουσαλήμ.
Πρώτος επίσκοπος της Κρήτης
Γύρω στο 62–64 μ.Χ., ο Απόστολος Παύλος άφησε τον Τίτο στην Κρήτη με την ευθύνη να οργανώσει την Εκκλησία του νησιού και να εγκαταστήσει πρεσβυτέρους στις πόλεις. Η Γόρτυνα, διοικητική πρωτεύουσα της ρωμαϊκής Κρήτης, έγινε το κέντρο της ποιμαντικής του δράσης.
Στον Τίτο απευθύνεται μία από τις ποιμαντικές επιστολές της Καινής Διαθήκης. Μέσα από αυτήν, ο Παύλος δίνει οδηγίες για την εκκλησιαστική διοίκηση, τα προσόντα των ποιμένων, την αντιμετώπιση των ψευδοδιδασκαλιών και την ανάγκη η πίστη να αποδεικνύεται με έργα.
Η παράδοση αναφέρει ότι ο Τίτος εργάστηκε επί δεκαετίες για τη διάδοση και τη στερέωση του Χριστιανισμού στην Κρήτη και κοιμήθηκε ειρηνικά σε βαθιά γεράματα, περίπου 94 ετών, γύρω στο 105 μ.Χ.
Η τίμια κάρα του φυλασσόταν επί αιώνες στο Ηράκλειο. Μετά την κατάληψη της Κρήτης από τους Οθωμανούς το 1669 μεταφέρθηκε στη Βενετία, όπου παρέμεινε στον ναό του Αγίου Μάρκου. Επέστρεψε στην Κρήτη στις 15 Μαΐου 1966 και σήμερα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εκκλησιαστικά κειμήλια του νησιού.
Η ανακομιδή των λειψάνων του Αποστόλου Βαρθολομαίου
Στις 25 Αυγούστου τιμάται και η ανακομιδή των λειψάνων του Αποστόλου Βαρθολομαίου, ενός από τους Δώδεκα μαθητές του Χριστού, ο οποίος στην εκκλησιαστική παράδοση ταυτίζεται συχνά με τον Ναθαναήλ.
Μετά το μαρτύριό του στην Αρμενία, το λείψανό του τοποθετήθηκε σε λίθινη λάρνακα. Σύμφωνα με την παράδοση, επειδή ο τάφος του έγινε τόπος θεραπείας και προσκυνήματος, οι ειδωλολάτρες έριξαν τη λάρνακα στη θάλασσα. Εκείνη έφθασε θαυματουργικά στο νησί Λιπάρα, κοντά στη Σικελία, όπου την υποδέχθηκε ο επίσκοπος Αγάθων.
Αυτή η εκκλησιαστική μνήμη εξηγεί γιατί σήμερα γιορτάζει το όνομα Βαρθολομαίος, παρότι η κύρια εορτή του Αποστόλου τιμάται και σε άλλη ημερομηνία.
Ο Όσιος Ιωάννης ο Καρπάθιος και τα κείμενα της Φιλοκαλίας
Ο Όσιος Ιωάννης ο Καρπάθιος συγκαταλέγεται στους σημαντικούς ασκητικούς συγγραφείς της Ορθόδοξης παράδοσης. Οι πληροφορίες για τη ζωή του είναι περιορισμένες και η ακριβής εποχή κατά την οποία έζησε δεν έχει προσδιοριστεί με απόλυτη βεβαιότητα.
Συνήθως τοποθετείται γύρω στον 7ο αιώνα, ενώ θεωρείται πιθανή η ταύτισή του με Ιωάννη, επίσκοπο Καρπάθου, του οποίου τα έργα γνώριζε ο Μέγας Φώτιος.
Η πνευματική του κληρονομιά διασώθηκε κυρίως μέσα από δύο ασκητικά έργα που εντάχθηκαν στη «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών». Το γνωστότερο αποτελείται από εκατό παρακλητικά κεφάλαια και απευθύνεται σε μοναχούς που στα χειρόγραφα αναφέρονται ως «εν Ινδία».
Τα κείμενά του δεν κινούνται στη σφαίρα μιας αφηρημένης θεολογίας. Μιλούν άμεσα για την απογοήτευση, την ακηδία, την πτώση, τη μετάνοια και την ανάγκη ο άνθρωπος να μη χάνει την ελπίδα του ύστερα από ένα σφάλμα.
Ο Ιωάννης επιμένει ότι οι δοκιμασίες δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην ένδειξη εγκατάλειψης, αλλά μπορούν να γίνουν τόπος πνευματικής ωρίμανσης.
Κεντρική θέση στη διδασκαλία του έχουν η νήψη, η προσοχή απέναντι στους λογισμούς και η διαρκής μνήμη του Θεού. Γι’ αυτό τα έργα του εξακολουθούν να μελετώνται στα ορθόδοξα μοναστήρια και να αποτελούν πηγή παρηγοριάς για ανθρώπους που περνούν περιόδους θλίψης ή εσωτερικού αγώνα.
Η Αγία Κωνσταντία η εν Πάφω
Η Αγία Κωνσταντία τιμάται ιδιαίτερα στην Πάφο και συνδέεται με τον Άγιο Ιλαρίωνα τον Μέγα, τον σπουδαίο αναχωρητή που έζησε για ένα διάστημα στην Κύπρο κατά τον 4ο αιώνα.
Η παράδοση τη θέλει πιστή μαθήτρια και υποστηρίκτριά του. Μετά την κοίμηση του Ιλαρίωνα παρέμεινε κοντά στον τάφο του, αφιερωμένη στην προσευχή και στην τιμή της μνήμης του πνευματικού της δασκάλου.
Το συγκλονιστικό τέλος της αναφέρεται στον «Βίο του Αγίου Ιλαρίωνος» που συνέγραψε ο Ιερώνυμος. Ο Ησύχιος, μαθητής του Ιλαρίωνα, μετέφερε κρυφά το λείψανο από την Κύπρο στην Παλαιστίνη.
Όταν η Κωνσταντία πληροφορήθηκε ότι το σώμα του Γέροντά της είχε απομακρυνθεί, η οδύνη της ήταν τόσο μεγάλη ώστε, κατά την αφήγηση, παρέδωσε το πνεύμα της.
Η μνήμη της παραμένει ζωντανή στην τοπική εκκλησιαστική παράδοση της Πάφου, όπου τελείται η εορτή της στις 25 Αυγούστου.
Ποιοι άλλοι Άγιοι τιμώνται σήμερα
Στο εορτολόγιο της ημέρας περιλαμβάνονται ακόμη οι Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Επιφάνιος, Ιωάννης Β΄ και Μηνάς, καθώς και ο μάρτυρας Σάββας ο Βενεθάλων.
Χρόνια πολλά σε όλες και όλους που γιορτάζουν σήμερα.