Όταν ακούς «φθηνό πετρέλαιο για τον αγρότη» και «εφόδια σε ανθρώπινο κόστος», δεν ακούς “δώρο”. Ακούς όρο επιβίωσης. Γιατί χωρίς ενέργεια, χωρίς λίπασμα, χωρίς ζωοτροφή, χωρίς ρευστότητα, η παραγωγή δεν “αναδιαρθρώνεται” — σβήνει. Και όταν σβήσει η παραγωγή, δεν ανεβαίνει απλώς ο λογαριασμός στο ράφι. Ανεβαίνει ο λογαριασμός της χώρας.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν «χαρίζουμε χρήματα». Είναι αν επενδύουμε σε παραγωγική ισχύ ή αν συνεχίζουμε να πληρώνουμε για την αποπαραγωγοποίηση με πιο ακριβά εισαγόμενα, με ερήμωση, με μεταφορά πλούτου έξω.
Το ψέμα με το “δώρο”
Η στήριξη στο πετρέλαιο και στα εφόδια παρουσιάζεται συχνά ως «παροχή». Στην πράξη είναι εργαλείο κόστους.
- Αν ο αγρότης έχει ανταγωνιστικό κόστος, βγάζει προϊόν που στέκεται στην αγορά.
- Αν δεν έχει, δεν “χάνει λίγο”. Βγαίνει έξω από το παιχνίδι.
- Και τότε η χώρα αγοράζει ακριβότερα απ’ έξω, πληρώνει μεταφορές, μεσάζοντες, συναλλαγματικό κόστος, και βλέπει την τροφή να γίνεται γεωπολιτικό ρίσκο.
Το “δώρο” είναι να αφήνεις την ύπαιθρο να πεθαίνει και μετά να μιλάς για “ανάπτυξη” με powerpoint.
Η ύπαιθρος δεν είναι ρομαντική εικόνα — είναι υποδομή
Η ύπαιθρος είναι:
- παραγωγή τροφίμων
- ισοζύγιο εισαγωγών/εξαγωγών
- απασχόληση και τοπική κατανάλωση
- ανθεκτικότητα σε κρίσεις
- εθνική ασφάλεια
Αν η παραγωγή καταρρεύσει, η οικονομία δεν “συνεχίζει απλώς”. Αλλάζει κατηγορία: γίνεται οικονομία εξάρτησης.
Τι είναι “φθηνό πετρέλαιο” στην πραγματικότητα;
Δεν είναι προνόμιο. Είναι ο μηχανισμός για να μην πληρώνεις τριπλά:
- στο ράφι (ακρίβεια),
- στο εμπορικό ισοζύγιο (εισαγωγές),
- στην περιφέρεια (ερήμωση/ανεργία).
Αν το κράτος αρνείται να δει την ενέργεια ως συντελεστή παραγωγής, θα την πληρώσει ως κοινωνικό πρόβλημα.
«Δέκα και είκοσι φορές πίσω»; Ναι, αλλά με όρους
Ο πολλαπλασιαστής “10x–20x” δεν είναι μαγικό νούμερο. Είναι πολιτική επιλογή που γίνεται αληθινή όταν:
- η μείωση κόστους πάει στην παραγωγή (όχι σε στρεβλώσεις),
- υπάρχει έλεγχος στην αλυσίδα (να μη φεύγει η αξία στους ενδιάμεσους),
- στηρίζεται η μεταποίηση και το brand του ελληνικού προϊόντος,
- κόβονται οι πρακτικές “τεχνικής λύσης/εικονικών” που σκοτώνουν την αξιοπιστία του συστήματος.
Αλλιώς, η κοινωνία πληρώνει και δεν βλέπει αποτέλεσμα — κι αυτό είναι το πιο επικίνδυνο.
Το δίλημμα που πρέπει να ειπωθεί καθαρά
Θέλουμε χώρα που απλώς ξεχρεώνει δανειστές ή χώρα που παράγει;
Γιατί αν η απάντηση είναι «να ξεχρεώσουμε», αλλά το κάνουμε κόβοντας τις ρίζες της παραγωγής, τότε:
- το “ξεχρέωμα” γίνεται μόνιμη φτώχεια,
- και η χώρα μπαίνει σε κύκλο: δανείζομαι–σφίγγω–καταρρέει παραγωγή–εισάγω ακριβότερα–ξαναδανείζομαι.
Αυτό δεν είναι πειθαρχία. Είναι αυτοϋπονόμευση.
ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ
- Ποιο είναι το πραγματικό κόστος παραγωγής ανά καλλιέργεια σήμερα και πόσο επηρεάζεται από καύσιμα/εφόδια;
- Τι ποσοστό της τελικής τιμής στο ράφι μένει στον παραγωγό και ποιο χάνεται στην αλυσίδα;
- Αν πέσει η εγχώρια παραγωγή, ποιο είναι το σχέδιο για επισιτιστική επάρκεια και τι κόστος θα έχει;
- Ποιος εγγυάται ότι τα μέτρα στήριξης δεν θα ανακυκλώνονται σε στρεβλώσεις (εικονικοί, “τεχνικές λύσεις”, κ.λπ.);
- Πού είναι η σύνδεση της στήριξης με μεταποίηση, εξαγωγές και προστιθέμενη αξία;
- Δεν “χαρίζεις” στον αγρότη. Σώζεις το ράφι του παιδιού σου.
- Όποιος βαφτίζει την παραγωγή “επιδότηση”, θέλει τη χώρα πελάτη.
- Η φθηνή ενέργεια στην παραγωγή είναι εθνικό εργαλείο, όχι χατίρι.
- Χωρίς ύπαιθρο, έχεις πόλεις με ακρίβεια και περιφέρεια-φάντασμα.
- Αν δεν παράγεις, δεν είσαι ανεξάρτητος. Είσαι εισαγωγέας ζωής.
- Διαλέγεις τώρα: παραγωγή ή διαχειριστική επιβίωση.