Όταν η «ενημέρωση» γίνεται κουρτίνα για να μη φανεί η υποχρέωση λογοδοσίας
Χθες (19/01/2026) στο Περιφερειακό Συμβούλιο Στερεάς Ελλάδας μπήκε στην ημερήσια συζήτηση η «Ενημέρωση για τα Νομικά Πρόσωπα και τις Επιχειρήσεις της Περιφέρειας». Ένα θέμα που δεν έπεσε από τον ουρανό: ήρθε μετά από επιμονή και θεσμική υπενθύμιση μιας απλής πραγματικότητας.
Από το 2023 υπάρχει υποχρέωση: να έρχονται στο Περιφερειακό Συμβούλιο προς έγκριση απολογισμοί, ισολογισμοί, προϋπολογισμοί, προγράμματα δράσης και εκθέσεις πεπραγμένων των φορέων που η Περιφέρεια ελέγχει πραγματικά, δηλαδή όπου είναι κύριος μέτοχος (50%+1).
Και επειδή η λογοδοσία είναι άβολο πράγμα, χθες είδαμε το γνώριμο διοικητικό τέχνασμα:
αντί να παρουσιαστούν καθαρά οι εταιρείες που πράγματι υπάγονται στην υποχρέωση λογοδοσίας, μπήκαν «πακέτο» 17 εταιρείες/εταιρικά σχήματα. Όχι για να γίνει έλεγχος, αλλά για να διαχυθεί η συζήτηση. Όταν ανακατεύεις τα πάντα, στο τέλος δεν ελέγχεις τίποτα.
Η κρίσιμη διάκριση που κάποιοι κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν
Άλλο πράγμα είναι η ενδιαφέρουσα ενημέρωση για φορείς στους οποίους συμμετέχει η Περιφέρεια μειοψηφικά, και άλλο η θεσμικά υποχρεωτική λογοδοσία για τις εταιρείες που ελέγχει με απόλυτη πλειοψηφία.
- Μειοψηφική συμμετοχή: η Περιφέρεια δεν διοικεί, δεν ελέγχει μόνη της, δεν μπορεί να «λογοδοτεί» σαν να έχει την ευθύνη και την εξουσία.
- 50%+1: εδώ υπάρχει ευθύνη, έλεγχος, υποχρέωση. Εδώ είναι που κρίνεται η διαφάνεια.
Το να φέρνεις 17 εταιρείες «για να τα πούμε όλα» δεν είναι διαφάνεια. Είναι ομίχλη.
Εδώ πρέπει να γίνει το focus: οι εταιρείες της υποχρεωτικής λογοδοσίας
Αν η Περιφέρεια θέλει να μιλήσει σοβαρά για διαφάνεια, το Περιφερειακό Συμβούλιο οφείλει να εστιάσει σε εκείνα τα σχήματα όπου υπάρχει νόμιμη υποχρέωση ελέγχου και έγκρισης. Με βάση όσα τέθηκαν στη συνεδρίαση, το «focus» δεν μπορεί να είναι γενικό. Πρέπει να είναι συγκεκριμένο:
1) Οι Αναπτυξιακές (και ειδικά της Εύβοιας)
Οι Αναπτυξιακές δεν είναι «μια ακόμη εταιρεία». Είναι μηχανισμοί μόχλευσης πόρων, διαχείρισης προγραμμάτων και τεχνικής βοήθειας. Εκεί, η λογοδοσία δεν είναι τυπικότητα. Είναι πυρήνας αξιοπιστίας.
Ειδικά για την Αναπτυξιακή Εύβοιας αναδείχθηκε μια κραυγαλέα αντίφαση:
από τη μία ακούγεται ότι «παρήγαγε έργο» επί χρόνια (LEADER και άλλα προγράμματα), από την άλλη καλλιεργείται αφήγημα περί «κακοδιαχείρισης» με συνεχείς μετατοπίσεις, υπαινιγμούς και “θα δούμε τι θα πουν οι έλεγχοι”.
Το ζήτημα εδώ δεν είναι οι εντυπώσεις. Είναι η διοίκηση:
- γιατί στοχοποιείται η τεχνοκρατική συνέχεια,
- γιατί διοικητικές πράξεις μένουν μετέωρες,
- γιατί καθυστερούν κρίσιμες διαδικασίες (π.χ. ορθή λειτουργική/εταιρική αποτύπωση),
- και κυρίως: ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη αν η αποτελεσματικότητα θυσιαστεί για «ανθρώπους της εμπιστοσύνης».
Παράλληλα τέθηκε ένα απλό, μετρήσιμο θέμα διαφάνειας:
ζητήθηκαν στοιχεία για τις Αναπτυξιακές Φωκίδας και Φθιώτιδας ως προς τη δημοσίευση συμβάσεων στο ΚΗΜΔΗΣ, χωρίς ανταπόκριση επί δύο μήνες, ενώ η Αναπτυξιακή Εύβοιας φέρεται να τηρεί τη διαδικασία ανελλιπώς.
Αυτό δεν είναι “λεπτομέρεια”. Είναι κανόνας διαφάνειας.
2) ΟΠΑΣΤΕ
Για τον ΟΠΑΣΤΕ τέθηκε ευθέως ζήτημα νομικής μορφής, θεσμικής νομιμότητας και χρηματοδοτήσεων. Έγινε αναφορά ότι υπάρχει ήδη θεσμική προσφυγή/αναφορά στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας και ότι θα υπάρξει συνέχεια.
Το ερώτημα είναι καθαρό και πρέπει να απαντηθεί θεσμικά:
- Με ποια ακριβώς νομική βάση λειτουργεί;
- Πώς αποφασίζονται και ελέγχονται οι επιχορηγήσεις;
- Γιατί να μην περνούν οι χρηματοδοτήσεις στην Περιφέρεια και στο Περιφερειακό Συμβούλιο, ώστε να υπάρχει πραγματικός έλεγχος;
Αν κάτι «στέκεται στον αέρα», δεν το κρατάς με επικοινωνία. Το προσγειώνεις με νομιμότητα.
3) Σκαπάνη
Η Σκαπάνη, ως εταιρικό σχήμα όπου η Περιφέρεια έχει καθοριστικό ρόλο, πρέπει να έρθει με πλήρη φάκελο λογοδοσίας:
- οικονομικά στοιχεία,
- έργο/στόχοι,
- αποφάσεις διοίκησης,
- συμβάσεις/αναθέσεις,
- μετρήσιμα αποτελέσματα.
Όχι «γενικές παρουσιάσεις». Πλήρη έλεγχο.
4) Αγροδιατροφική
Σε μια Περιφέρεια που στηρίζεται στον πρωτογενή τομέα, η Αγροδιατροφική δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως “παράρτημα”. Χρειάζεται καθαρή εικόνα:
- ποια έργα υλοποιεί,
- τι πόρους απορροφά,
- τι αποτελέσματα παράγει,
- ποιους ωφελεί και με ποια κριτήρια.
5) Κέντρο Πρόληψης Ν. Ευβοίας (εταιρικό σχήμα στο οποίο υπάρχει υποχρέωση)
Τα Κέντρα Πρόληψης δεν είναι «διακοσμητικά». Έχουν κοινωνικό αποτύπωμα και χρηματοδότηση που απαιτεί καθαρούς κανόνες. Όταν υπάρχει υποχρέωση λογοδοσίας λόγω συμμετοχής/ελέγχου, το Συμβούλιο πρέπει να δει:
- δράσεις,
- προϋπολογισμό,
- συνεργασίες,
- προγραμματισμό,
- και απολογισμό με δείκτες.
6) Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης (ΝΠΔΔ)
Εδώ τα πράγματα είναι ακόμη πιο αυστηρά: ΝΠΔΔ σημαίνει θεσμικό εργαλείο της Περιφέρειας. Η λογοδοσία δεν είναι «επιλογή». Είναι υποχρέωση κατ’ απόλυτη προτεραιότητα.
Το “σκάνδαλο με τα σκάφη”: όταν η ευθύνη βαφτίζεται «τεχνικό ζήτημα»
Στη συνεδρίαση τέθηκε ότι το θέμα των τουριστικών σκαφών δεν είναι απλώς τεχνικός χειρισμός. Είναι πολιτική επιλογή κατεύθυνσης πόρων: πώς ένα πρόγραμμα «οδηγήθηκε» σε συσσώρευση επενδύσεων σε πεδίο που η περιοχή δεν μπορεί να απορροφήσει, με αποτέλεσμα πόροι να απομακρυνθούν από τον βασικό σκοπό για Κεντρική και Βόρεια Εύβοια.
Αν ισχύει αυτή η εικόνα, τότε δεν μιλάμε για “μια αστοχία”. Μιλάμε για αλλοίωση προτεραιοτήτων. Και αυτό θέλει πολιτικό και θεσμικό έλεγχο, όχι ατάκες.
Και οι υπόλοιπες εταιρείες; Ναι, αλλά σε άλλη συζήτηση, με άλλη βάση
Εταιρείες όπως η Πανελλήνια Έκθεση Λαμίας, η ΕΒΕΤΑΝΥ Α.Ε. κ.ά. μπορεί να έχουν ενδιαφέρον. Όμως όταν η Περιφέρεια συμμετέχει μειοψηφικά, δεν μπορεί να τις χρησιμοποιεί ως «άλλοθι παρουσίασης» μέσα σε θέμα υποχρεωτικής λογοδοσίας.
Αν υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον, ας μπει ως ξεχωριστό θέμα ημερήσιας διάταξης, με παρουσία όλων των εμπλεκομένων (διοίκηση, Δήμος, εταίροι). Όχι ως “παράθυρο” για να ξεφύγει η συζήτηση από τα δύσκολα.
Τι πρέπει να ζητηθεί στο επόμενο Περιφερειακό Συμβούλιο
Αν η Περιφέρεια μιλά σοβαρά για διαφάνεια, το Συμβούλιο οφείλει να απαιτήσει:
- Κατάλογο όλων των εταιρειών/φορέων με ποσοστό συμμετοχής και σαφή ένδειξη:
- «υπάγεται σε λογοδοσία (50%+1)» / «δεν υπάγεται».
- Για τις εταιρείες που υπάγονται: πλήρη φάκελο απολογισμού–ισολογισμού–προϋπολογισμού–προγράμματος δράσης–έκθεσης πεπραγμένων, όχι «παρουσιάσεις».
- Διασταύρωση διαφάνειας συμβάσεων: ΚΗΜΔΗΣ, Διαύγεια, ΓΕΜΗ όπου απαιτείται.
- Ειδική συνεδρίαση-focus για:
- Αναπτυξιακές (με σαφείς δείκτες έργου/απορρόφησης/διοίκησης),
- ΟΠΑΣΤΕ (νομική βάση–χρηματοδοτήσεις–έλεγχος),
- Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης.
Διότι η λογοδοσία δεν είναι «μια φορά στο τόσο». Είναι μηχανισμός που δείχνει ποιος διοικεί, πώς διοικεί και αν σέβεται το θεσμικό πλαίσιο.
Όλα τα άλλα είναι απλώς μια ωραία λέξη: «ενημέρωση». Και όπως αποδείχθηκε, η ενημέρωση μπορεί να γίνει και κουρτίνα.