Η κουρδική παράμετρος και ο φόβος μετάδοσης της αποσταθεροποίησης
Η κατάσταση στο Ιράν επιδεινώνεται με ταχύ ρυθμό. Οι ταραχές, που αρχικά πυροδοτήθηκαν από τη δραματική φτωχοποίηση και την οικονομική ασφυξία μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας, έχουν πλέον λάβει καθαρά πολιτικό χαρακτήρα. Το αίτημα της καθημερινής επιβίωσης μετατράπηκε σε ανοιχτή αμφισβήτηση της ίδιας της νομιμοποίησης του καθεστώτος.
Σύμφωνα με πληθώρα αναφορών, κινητοποιήσεις και συγκρούσεις έχουν εξαπλωθεί σε δεκάδες πόλεις και περιφέρειες. Ο ακριβής αριθμός νεκρών και τραυματιών παραμένει ασαφής, καθώς το καθεστώς περιορίζει τη ροή πληροφόρησης, ωστόσο ανεξάρτητες πηγές μιλούν για βαρύ απολογισμό και συστηματική καταστολή.
Φήμες στην κορυφή της εξουσίας
Στο διεθνές παρασκήνιο κυκλοφορούν σενάρια για έντονη ανησυχία ακόμη και στο ανώτατο επίπεδο της ιρανικής ηγεσίας, με φήμες περί αναζήτησης «ασφαλούς καταφυγίου» στο εξωτερικό. Πρόκειται για πληροφορίες που δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα και αντιμετωπίζονται με επιφύλαξη, ωστόσο αποτυπώνουν το μέγεθος της πίεσης που δέχεται το καθεστώς.
Ενιαίος κουρδικός λόγος – ποιοτική αλλαγή
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι, για πρώτη φορά, και τα επτά κουρδικά κόμματα που δραστηριοποιούνται στο Ιράν εμφανίστηκαν με κοινή ανακοίνωση, καλώντας σε μαζικό ξεσηκωμό των Κούρδων. Η εξέλιξη αυτή συνιστά ποιοτική αλλαγή: από σποραδικές κοινωνικές εκρήξεις, το φαινόμενο αποκτά στοιχεία πολιτικού και εθνοτικού συντονισμού, αυξάνοντας το ρίσκο μακροχρόνιας αποσταθεροποίησης.
Η σιωπή των τουρκικών ΜΜΕ και ο πραγματικός φόβος
Την ίδια στιγμή, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης στην Τουρκία εμφανίζονται ιδιαίτερα συγκρατημένα στις αναφορές τους για όσα συμβαίνουν στο Ιράν. Η αποφυγή εκτεταμένης κάλυψης δεν είναι τυχαία. Η Άγκυρα γνωρίζει ότι μια γενικευμένη ανάφλεξη στην άλλη πλευρά των συνόρων έχει τρεις άμεσες και επικίνδυνες συνέπειες:
- Προσφυγικές ροές προς τις ανατολικές επαρχίες της Τουρκίας.
- Αποσταθεροποίηση της συνοριακής ασφάλειας, με αύξηση λαθρεμπορίου και ένοπλων διεισδύσεων.
- Μετάδοση της κουρδικής δυναμικής, με τον «αέρα» αυτονομίας ή εξέγερσης να περνά και στο εσωτερικό της Τουρκίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις και η Στρατοχωροφυλακή έχουν τεθεί σε αυξημένη επιφυλακή στα σύνορα με το Ιράν. Η Άγκυρα προετοιμάζεται για σενάρια που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακραία.
Ένα πρόβλημα που δεν τελειώνει αύριο
Είναι νωρίς για οριστικά συμπεράσματα. Ωστόσο, ακόμη κι αν οι ταραχές κατασταλούν προσωρινά, τα βαθύτερα αίτια – οικονομική κατάρρευση, κοινωνική απόγνωση και εθνοτικές ανισότητες – παραμένουν. Σε βάθος χρόνου, το ιρανικό ζήτημα δεν θα αφορά μόνο την Τεχεράνη. Θα επηρεάσει άμεσα την Τουρκία, την ευρύτερη Μέση Ανατολή και, κατ’ επέκταση, τη γεωπολιτική ισορροπία της περιοχής.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν το πρόβλημα θα εξαχθεί εκτός Ιράν, αλλά πότε και με ποια μορφή.
