Το αεροσκάφος πετούσε υπό την ευθύνη της Πολεμικής Αεροπορίας και απαιτούσε ειδική άδεια – Ο 53χρονος ομογενής μεταφέρθηκε τελικά με πολιτικό μέσο και νοσηλεύεται στη ΜΕΘ του ΚΑΤ
Μια πτήση με αποκλειστικό σκοπό τη διάσωση και τον επαναπατρισμό ενός βαριά ασθενούς μπλοκαρίστηκε από την Τουρκία, επειδή το ιπτάμενο ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ εκτελεί τις αποστολές του υπό την ευθύνη της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Την εξήγηση έδωσε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος ανέφερε δημόσια ότι οι τουρκικές αρχές αντιμετώπισαν το αεροσκάφος ως πολεμικό και δεν επέτρεψαν την προσγείωσή του.
Η αποστολή αφορούσε τη μεταφορά ενός 53χρονου Έλληνα ομογενή, μόνιμου κατοίκου Καναδά, ο οποίος παρέμενε διασωληνωμένος στην Τουρκία μετά από σοβαρές επιπλοκές κατά τη διάρκεια οδοντιατρικής επέμβασης.
Η πρώτη επιχείρηση αεροδιακομιδής ακυρώθηκε. Ο επαναπατρισμός οργανώθηκε τελικά με πολιτικό αεροσκάφος και ο ασθενής νοσηλεύεται πλέον στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του ΚΑΤ.
Δεν επρόκειτο για μαχητικό αεροσκάφος
Η διατύπωση ότι το μέσο «θεωρήθηκε πολεμικό» χρειάζεται αποσαφήνιση.
Δεν επρόκειτο για μαχητικό αεροσκάφος ούτε για πτήση στρατιωτικής επιχείρησης. Επρόκειτο για ιπτάμενο ασθενοφόρο, προορισμένο να παραλάβει έναν διασωληνωμένο άνθρωπο και να τον μεταφέρει σε ελληνικό νοσοκομείο.
Ωστόσο, η υπαγωγή και η επιχειρησιακή ευθύνη του μέσου στην Πολεμική Αεροπορία μπορούσαν να οδηγήσουν την τουρκική πλευρά να το αντιμετωπίσει με το καθεστώς του κρατικού αεροσκάφους.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 της Σύμβασης του Σικάγου για τη διεθνή πολιτική αεροπορία, τα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται σε στρατιωτικές υπηρεσίες θεωρούνται κρατικά αεροσκάφη και δεν μπορούν να εισέλθουν στον εναέριο χώρο ή να προσγειωθούν στο έδαφος άλλου κράτους χωρίς ειδική άδεια.
Με άλλα λόγια, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι η Τουρκία μπέρδεψε το αεροσκάφος με οπλισμένο μαχητικό. Προκύπτει ότι το αντιμετώπισε ως κρατικό στρατιωτικό μέσο, για την είσοδο του οποίου απαιτούνταν προηγούμενη έγκριση.
Αυτό εξηγεί τη διαδικασία. Δεν δικαιολογεί, όμως, από μόνο του την άρνηση.
Η άδεια που δεν δόθηκε
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Άδωνις Γεωργιάδης, η τουρκική πλευρά δεν δέχθηκε την προσγείωση εξαιτίας του καθεστώτος του αεροσκάφους.
Η οικογένεια του ασθενούς είχε αρχικά ενημερωθεί ότι η πτήση θα πραγματοποιούνταν. Η σύζυγός του, Σοφία Ζιάκα, περιέγραψε ότι, έπειτα από αναμονή περίπου δύο ωρών, ενημερώθηκε από το ελληνικό προξενείο πως η αποστολή ακυρώθηκε λόγω τουρκικού βέτο.
Εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα που δεν μπορούν να σκεπαστούν από μια γενική αναφορά στη στρατιωτική ιδιότητα του μέσου.
Πότε ζητήθηκε η ειδική άδεια από τις τουρκικές αρχές; Υποβλήθηκε εξαρχής το πλήρες σχέδιο πτήσης ως ανθρωπιστική αεροδιακομιδή; Με ποια ακριβώς αιτιολογία απορρίφθηκε; Υπήρξε επίσημη γραπτή απάντηση της Άγκυρας ή η άρνηση μεταφέρθηκε προφορικά μέσω των διπλωματικών διαύλων;
Και κυρίως: γιατί δεν κατέστη δυνατό να συμφωνηθεί μια εξαίρεση για την παραλαβή ενός ανθρώπου που βρισκόταν σε κρίσιμη κατάσταση;
Η κυριαρχία κάθε κράτους στον εναέριο χώρο του και η απαίτηση ειδικής άδειας για κρατικά αεροσκάφη είναι σαφείς. Εξίσου σαφές, όμως, είναι ότι ο δηλωμένος σκοπός της συγκεκριμένης αποστολής δεν ήταν στρατιωτικός, αλλά η παραλαβή και η ασφαλής μεταφορά ενός βαριά ασθενούς.
Από τα εμφυτεύματα στη ΜΕΘ
Ο 53χρονος είχε ταξιδέψει με τη σύζυγο και την αδελφή του στην Τουρκία, προκειμένου να υποβληθεί σε επέμβαση τοποθέτησης οδοντικών εμφυτευμάτων, την οποία η οικογένεια επέλεξε λόγω του χαμηλότερου κόστους σε σύγκριση με τον Καναδά.
Κατά την περιγραφή της συζύγου του, η επέμβαση επρόκειτο να διαρκέσει περίπου τρεις ώρες, αλλά παρατάθηκε στις πέντε. Η ίδια υποστηρίζει ότι ο σύζυγός της δεν συνήλθε μετά τη νάρκωση και μεταφέρθηκε διασωληνωμένος από την οδοντιατρική κλινική σε κοντινό νοσοκομείο.
Η οικογένεια έχει δηλώσει ότι θα κινηθεί νομικά, ζητώντας απαντήσεις για όσα συνέβησαν κατά την επέμβαση και για τη διαχείριση του περιστατικού που ακολούθησε.
Μετά την αποτυχία της πρώτης πτήσης, η μεταφορά στην Ελλάδα οργανώθηκε με πολιτικό αεροσκάφος, υπό τον συντονισμό του ΕΚΑΒ και με παρέμβαση του υπουργού Υγείας. Ο 53χρονος παραμένει σε κρίσιμη κατάσταση στη ΜΕΘ του ΚΑΤ.
Ανθρωπιστική αποστολή μέσα στις ελληνοτουρκικές εκκρεμότητες
Η ασφαλής επιστροφή του ασθενούς στην Ελλάδα αποτελεί το μόνο θετικό αποτέλεσμα μιας εξαιρετικά δύσκολης υπόθεσης. Δεν εξαφανίζει, όμως, το περιστατικό που προηγήθηκε.
Μια αεροδιακομιδή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν μια συνηθισμένη διπλωματική εκκρεμότητα. Κάθε ώρα καθυστέρησης μπορεί να επηρεάσει την εξέλιξη της υγείας ενός βαριά ασθενούς.
Η Άγκυρα οφείλει να εξηγήσει γιατί δεν επέτρεψε την προσγείωση ενός μέσου που, ανεξάρτητα από το κρατικό καθεστώς του, εκτελούσε αποκλειστικά αποστολή διάσωσης.
Η Αθήνα, από την πλευρά της, οφείλει να διευκρινίσει εάν όλες οι προβλεπόμενες άδειες είχαν ζητηθεί έγκαιρα και με ποιον ακριβώς τρόπο χειρίστηκαν το θέμα το Υπουργείο Εξωτερικών, το ελληνικό προξενείο, το ΕΚΑΒ και η Πολεμική Αεροπορία.
Γιατί πίσω από τις λέξεις «κρατικό», «στρατιωτικό» και «πολεμικό» υπήρχε ένας διασωληνωμένος άνθρωπος που έπρεπε να επιστρέψει στην πατρίδα του.
Και σε τέτοιες περιπτώσεις η γραφειοκρατία, η καχυποψία και οι πολιτικές σκοπιμότητες δεν μετριούνται σε έγγραφα. Μετριούνται σε κρίσιμες ώρες.