Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να εμφανίσει τον πόλεμο κατά του Ιράν ως σχεδόν ολοκληρωμένη στρατηγική επιτυχία, μιλώντας για «συντριπτικές νίκες» και για στόχους που βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωσή τους.
Την ίδια ώρα όμως, πίσω από το σύνθημα «οι εχθροί μας χάνουν και η Αμερική κερδίζει», το μήνυμα του Λευκού Οίκου μόνο λήξη δεν θύμιζε: περισσότερες απειλές, νέα παράθυρα επιθέσεων και ένα επικίνδυνο σήμα ότι η σύγκρουση μπορεί να βαθύνει ακόμη περισσότερο.
Διάγγελμα «νίκης» με καθαρό μήνυμα συνέχισης
Στο τηλεοπτικό του διάγγελμα, ο Αμερικανός πρόεδρος υπερασπίστηκε πλήρως την επιχείρηση «Επική Οργή» και παρουσίασε την αμερικανική εμπλοκή ως αναγκαία, δίκαιη και αποτελεσματική. Υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη καταφέρει να αποδυναμώσουν καθοριστικά το Ιράν, να περιορίσουν την πυραυλική του ισχύ, να διαλύσουν κρίσιμες στρατιωτικές του δυνατότητες και να το απομακρύνουν από την πυρηνική απειλή.
Το κεντρικό σύνθημα ήταν απλό και επιθετικό: η Αμερική χτυπά, οι αντίπαλοι λυγίζουν και ο πόλεμος —κατά τον ίδιο— γίνεται για την ασφάλεια όχι μόνο των ΗΠΑ αλλά και «του ελεύθερου κόσμου». Μόνο που όσο πιο πολύ μιλούσε για επιτυχία, τόσο πιο καθαρά φαινόταν ότι ο Λευκός Οίκος δεν έχει ακόμη κλείσει τον κύκλο της σύγκρουσης.
«Είμαστε κοντά στο τέλος», αλλά απειλεί με νέες καταστροφές
Ο Τραμπ είπε ότι οι στρατηγικοί στόχοι βρίσκονται κοντά στην επίτευξή τους, αλλά σχεδόν στην ίδια ανάσα προανήγγειλε νέο γύρο σκληρών χτυπημάτων μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Μίλησε για πλήγματα που θα γυρίσουν το Ιράν «στη λίθινη εποχή», απείλησε ανοιχτά με επιθέσεις σε ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς και ξεκαθάρισε ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, η στρατιωτική πίεση θα συνεχιστεί χωρίς έλεος.
Αυτό ακριβώς είναι και το πολιτικό παράδοξο του διαγγέλματος: από τη μία προσπάθησε να δείξει ότι το τέλος πλησιάζει, από την άλλη μίλησε σαν η κλιμάκωση να παραμένει βασικό εργαλείο της αμερικανικής στρατηγικής. Δεν παρουσίασε καθαρό οδικό χάρτη αποκλιμάκωσης. Δεν μίλησε για σαφές πλαίσιο ειρήνευσης. Δεν περιέγραψε όρους εξόδου. Έδωσε, αντίθετα, την εικόνα μιας υπερδύναμης που θέλει να εμφανίζεται νικήτρια πριν ακόμη κλείσει ο λογαριασμός του πολέμου.
Ορμούζ, σύμμαχοι, ισχύς και μια ρητορική παγκόσμιας επιβολής
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του στο Στενό του Ορμούζ. Ο Τραμπ δεν περιορίστηκε σε προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη, αλλά πέταξε ουσιαστικά το μπαλάκι και σε άλλες χώρες, λέγοντας ότι όσοι εξαρτώνται ενεργειακά από το πέρασμα αυτό πρέπει να πάνε να το «καταλάβουν», να το «προστατεύσουν» και να το «αξιοποιήσουν».
Παράλληλα, έστειλε μήνυμα στήριξης προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, κατονομάζοντας το Ισραήλ, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, υποσχόμενος ότι δεν θα αφεθούν να υποστούν «το παραμικρό κακό». Στην πράξη, το διάγγελμα δεν ήταν μόνο μήνυμα προς το Ιράν. Ήταν μήνυμα επιβολής προς ολόκληρη την περιοχή: οι ΗΠΑ θα παραμείνουν, θα καθορίσουν τους όρους και θα απαιτήσουν από τους άλλους να ακολουθήσουν.
Ο Τραμπ βγήκε να μιλήσει για επιτυχία. Τελικά μίλησε σαν άνθρωπος που θέλει να βαφτίσει το αδιέξοδο «νίκη» και την παρατεταμένη πολεμική ένταση «στρατηγική ολοκλήρωση». Το διάγγελμα δεν μύριζε ειρήνη. Μύριζε κλιμάκωση με περιτύλιγμα θριάμβου. Και όταν μια υπερδύναμη αρχίζει να παρουσιάζει τον πόλεμο ως «επένδυση», τότε το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν κερδίζει. Είναι πόσο ακριβά θα πληρώσει ο κόσμος το αφήγημα της νίκης της.