Δεν πρόκειται για μια ακόμη διπλωματική φωτογραφία, αλλά για την κυνική παραδοχή ότι η Ευρώπη βλέπει πλέον το αμερικανικό αποτύπωμα στον Περσικό όχι μόνο ως δύναμη επιβολής, αλλά και ως παράγοντα που δυσκολεύει την επόμενη μέρα. Παρίσι και Λονδίνο επεξεργάζονται σχέδιο διεθνούς αποστολής για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μετά το τέλος των συγκρούσεων, με αποναρκοθέτηση, συνοδείες και επιτήρηση, αλλά χωρίς αμερικανική διοίκηση.
Η ουσία είναι βαθιά πολιτική. Η Ευρώπη επιχειρεί να εμφανιστεί ως αυτόνομος εγγυητής της θαλάσσιας ασφάλειας, την ώρα που οι ΗΠΑ παραμένουν το πιο βαρύ, αλλά και πιο τοξικό, γεωπολιτικό αποτύπωμα στην περιοχή. Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα ανοίξει ξανά το πέρασμα. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα κρατά το τιμόνι της Δύσης στην πιο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.
Δεν σχεδιάζουν πόλεμο, σχεδιάζουν έλεγχο του μεταπολεμικού περάσματος
Το ευρωπαϊκό σχέδιο δεν αφορά είσοδο στον πόλεμο, αλλά τον έλεγχο της επόμενης ημέρας. Και ακριβώς εκεί κρύβεται όλη η στόχευση. Οι Ευρωπαίοι δεν θέλουν να εμφανιστούν ως μέρος της ανάφλεξης, αλλά ως δύναμη “σταθεροποίησης” μετά τη φωτιά. Θέλουν να μπουν όταν θα έχει πέσει ο καπνός, ώστε να εμφανιστούν ως οι διαχειριστές της τάξης, της ασφάλειας και της εμπορικής ομαλότητας. Με απλά λόγια: δεν θέλουν να χρεωθούν το χάος, θέλουν να πιστωθούν την αποκατάσταση.
Τα τρία στάδια δείχνουν πού ακριβώς πονά η παγκόσμια αγορά
Πρώτος στόχος είναι να αποδεσμευτούν τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί στο Στενό. Δεύτερος, να καθαριστεί η θαλάσσια οδός από τις νάρκες και τα πολεμικά κατάλοιπα που καθιστούν αδύνατη την ασφαλή διέλευση. Τρίτος, να εγκαθιδρυθεί καθεστώς μόνιμης επιτήρησης και στρατιωτικών συνοδειών, ώστε οι ναυτιλιακές εταιρείες να επιστρέψουν με σχετική εμπιστοσύνη. Αυτή η τριπλή αρχιτεκτονική δεν είναι τεχνικό σχέδιο ρουτίνας. Είναι η παραδοχή ότι το Ορμούζ δεν θα ανοίξει ξανά μόνο με πολιτικές διαβεβαιώσεις, αλλά με έμπρακτο, στρατιωτικά κατοχυρωμένο αίσθημα ασφάλειας.
Η Ευρώπη δοκιμάζει στρατηγική αυτονόμηση με φόντο το πιο κρίσιμο πέρασμα του κόσμου
Το σχέδιο πατά πάνω στην ευρωπαϊκή εμπειρία από προηγούμενες ναυτικές αποστολές προστασίας της εμπορικής ναυσιπλοΐας, αλλά εδώ το διακύβευμα είναι πολλαπλάσιο. Το Ορμούζ δεν είναι μια περιφερειακή θαλάσσια οδός. Είναι ο λαιμός της παγκόσμιας ενεργειακής κυκλοφορίας, το σημείο όπου διασταυρώνονται το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, οι ναυτιλιακές ροές και οι στρατηγικές ισορροπίες. Αν η Ευρώπη καταφέρει να σηκώσει αυτό το βάρος χωρίς αμερικανική διοίκηση, θα έχει κάνει ένα βήμα στρατηγικής αυτονόμησης. Αν αποτύχει, θα αποδείξει ότι χωρίς την Ουάσιγκτον παραμένει γεωπολιτικός νάνος με ωραία λόγια και περιορισμένη ισχύ.
Πίσω από τις λέξεις “διεθνής αποστολή”, “ασφάλεια ναυσιπλοΐας” και “μεταπολεμική σταθερότητα”, κρύβεται μια πολύ πιο σκληρή αλήθεια: η Ευρώπη επιχειρεί να δοκιμάσει αν μπορεί να σταθεί στο πιο επικίνδυνο σταυροδρόμι του κόσμου χωρίς να κρατά το χέρι της η Αμερική. Και αν το Ορμούζ γίνει το πεδίο αυτής της δοκιμής, τότε δεν θα κρίνεται μόνο η τύχη των πλοίων και των φορτίων. Θα κρίνεται αν η Ευρώπη είναι δύναμη ή απλώς ένας ακριβοπληρωμένος θεατής της Ιστορίας.