Οι Financial Times αποκαλύπτουν ότι η Τεχεράνη έχει εξετάσει πλήγματα κατά αμερικανικών στόχων στη νοτιοανατολική Ευρώπη, εάν ο Ντόναλντ Τραμπ επιτεθεί ξανά σε κρίσιμες ιρανικές υποδομές – Στο τραπέζι και χτυπήματα σε υποθαλάσσια καλώδια στα Στενά του Ορμούζ
Ο πόλεμος με το Ιράν κινδυνεύει να πάψει να είναι μια σύγκρουση περιορισμένη στη Μέση Ανατολή και να χτυπήσει την πόρτα της Ευρώπης.
Η Τεχεράνη έχει εξετάσει το ενδεχόμενο επιθέσεων εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη, σε περίπτωση που ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διατάξει νέα κλιμάκωση και πλήγματα σε ζωτικής σημασίας ιρανικές υποδομές.
Σύμφωνα με αποκάλυψη των Financial Times, δύο πηγές κοντά στο ιρανικό καθεστώς αναφέρουν ότι στους πιθανούς στόχους που αξιολογήθηκαν περιλαμβάνονται αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Βουλγαρία, ενώ μία από τις πηγές κατονομάζει και την Κύπρο.
Δεν πρόκειται για επίσημη ανακοίνωση επίθεσης ούτε για ένδειξη ότι έχει ήδη δοθεί επιχειρησιακή εντολή. Πρόκειται, όμως, για προειδοποίηση με σαφές πολιτικό και στρατιωτικό περιεχόμενο: εάν η Ουάσιγκτον χτυπήσει τις κρίσιμες υποδομές του Ιράν, η απάντηση της Τεχεράνης μπορεί να ξεπεράσει τα γεωγραφικά όρια της Μέσης Ανατολής.
Γιατί μπαίνουν στο κάδρο Βουλγαρία και Κύπρος
Η Βουλγαρία εμφανίζεται στο ιρανικό σενάριο μετά την έγκριση χρήσης της αεροπορικής βάσης Μπεζμέρ από αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού. Για την Τεχεράνη, κάθε ευρωπαϊκή εγκατάσταση που διευκολύνει άμεσα αμερικανικές επιχειρήσεις μπορεί να θεωρηθεί μέρος της στρατιωτικής αλυσίδας της Ουάσιγκτον.
Η αναφορά στην Κύπρο είναι ακόμη πιο ανησυχητική για την περιοχή μας. Το νησί βρίσκεται σε ελάχιστη απόσταση από τα πολεμικά μέτωπα της Ανατολικής Μεσογείου και φιλοξενεί στρατιωτικές υποδομές με κρίσιμο ρόλο στις δυτικές επιχειρήσεις.
Το δημοσίευμα δεν διευκρινίζει ποια συγκεκριμένη εγκατάσταση στην Κύπρο εξετάστηκε ούτε παρουσιάζει ανεξάρτητη επιβεβαίωση ότι έχει επιλεγεί στόχος. Η κατονομασία του νησιού, ωστόσο, αρκεί για να μεταφέρει το ζήτημα από τη θεωρητική συζήτηση περί βεληνεκούς στην άμεση ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Ελλάδα δεν κατονομάζεται στο ρεπορτάζ των Financial Times. Δεν υπάρχει, επομένως, βάση για τον ισχυρισμό ότι ελληνικές εγκαταστάσεις έχουν ενταχθεί στον συγκεκριμένο ιρανικό σχεδιασμό. Η γεωγραφική εγγύτητα, όμως, και η παρουσία αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών στη νοτιοανατολική Ευρώπη καθιστούν την εξέλιξη ζήτημα που αφορά άμεσα και την Αθήνα.
Στο τραπέζι και ο πόλεμος των υποθαλάσσιων καλωδίων
Οι ιρανικές δυνάμεις φέρονται να έχουν αξιολογήσει και ένα διαφορετικό είδος αντιποίνων: επιθέσεις σε υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών στα Στενά του Ορμούζ.
Ένα τέτοιο χτύπημα δεν θα είχε μόνο στρατιωτικό χαρακτήρα. Θα μπορούσε να διαταράξει τηλεπικοινωνίες, μεταφορά δεδομένων, τραπεζικές λειτουργίες και κρίσιμες οικονομικές δραστηριότητες, μετατρέποντας τη σύγκρουση σε πόλεμο κατά των υποδομών από τις οποίες εξαρτάται η καθημερινή λειτουργία κρατών και αγορών.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ήδη τον πιο ευαίσθητο κόμβο της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας. Από την περιοχή διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, ενώ η αναταραχή έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές πιέσεις στις τιμές και στις μεταφορές.
Η προσθήκη των τηλεπικοινωνιακών δικτύων στους πιθανούς στόχους δείχνει ότι η Τεχεράνη εξετάζει τρόπους να αυξήσει το κόστος μιας νέας αμερικανικής επίθεσης όχι μόνο στο πεδίο της μάχης, αλλά και στην παγκόσμια οικονομία.
Πραγματική αλλά περιορισμένη η πυραυλική απειλή
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το Ιράν διαθέτει πράγματι τη δυνατότητα να πλήξει με ακρίβεια στόχους στην Ευρώπη.
Ο Σιντάρθ Κάουσαλ, ερευνητής του Royal United Services Institute στο Λονδίνο, εκτιμά ότι η απειλή είναι πραγματική, αλλά περιορισμένη. Η Τεχεράνη μπορεί να χρησιμοποιήσει βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου ή μεγαλύτερου βεληνεκούς εναντίον στόχων στη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη, όμως η ακρίβεια και η δυνατότητα πρόκλησης σοβαρών καταστροφών μειώνονται όσο αυξάνεται η απόσταση.
Το Ιράν έχει ήδη επιχειρήσει να αποδείξει ότι μπορεί να μεταφέρει τον πόλεμο μακριά από τα σύνορά του. Τον Μάρτιο εκτόξευσε δύο πυραύλους βεληνεκούς περίπου 4.000 χιλιομέτρων προς τη βάση ΗΠΑ–Βρετανίας στο Ντιέγκο Γκαρσία, στον Ινδικό Ωκεανό.
Η επίθεση δεν πέτυχε τον στόχο της, αλλά, σύμφωνα με το Reuters, κατέδειξε ότι η Τεχεράνη διαθέτει μέσα ικανά να απειλήσουν πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις από το παραδοσιακό πεδίο επιχειρήσεών της.
Παράλληλα, οι πρόσφατες επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στην Ιορδανία έδειξαν βελτιωμένη ακρίβεια και ενίσχυσαν την εκτίμηση ότι οι ιρανικές δυνατότητες δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως απλή προπαγάνδα.
Ο Τραμπ κρατά το κλειδί της επόμενης κλιμάκωσης
Οι πηγές που επικαλούνται οι Financial Times συνδέουν ευθέως την ιρανική αντίδραση με τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει απειλήσει ότι, για κάθε ιρανική επίθεση σε πλοίο στα Στενά του Ορμούζ, οι ΗΠΑ θα καταστρέφουν μία γέφυρα ή μία μονάδα ηλεκτροπαραγωγής στο Ιράν. Για την Τεχεράνη, ένα πλήγμα σε τέτοιες υποδομές θα αποτελούσε υπέρβαση κόκκινης γραμμής και θα δικαιολογούσε απάντηση χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς.
Εδώ βρίσκεται και ο πραγματικός κίνδυνος. Κάθε πλευρά παρουσιάζει τις κινήσεις της ως αντίποινα για την προηγούμενη ενέργεια του αντιπάλου. Έτσι δημιουργείται μια αλυσίδα κλιμάκωσης στην οποία κανείς δεν εμφανίζεται να ξεκινά τον επόμενο γύρο, αλλά όλοι προετοιμάζονται να τον διευρύνουν.
Η αποκάλυψη δεν σημαίνει ότι επίκειται ιρανικό χτύπημα στην Ευρώπη. Σημαίνει, όμως, ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να θεωρεί τον πόλεμο μια μακρινή κρίση που αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή.
Η Κύπρος κατονομάζεται, η Βουλγαρία συνδέεται με αμερικανικές επιχειρήσεις και ολόκληρη η νοτιοανατολική πτέρυγα της Ευρώπης μπαίνει σε μια νέα ζώνη κινδύνου.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν ο Τραμπ θα κλιμακώσει, αλλά και αν η Ευρώπη έχει προετοιμαστεί για τις συνέπειες μιας σύγκρουσης που μπορεί να φτάσει στο έδαφός της.