Η Τουρκία επιχειρεί να ντύσει με εσωτερικό νόμο τη «Γαλάζια Πατρίδα», κρατώντας ζωντανό το casus belli και ανοίγοντας δρόμο για νέες μονομερείς κινήσεις στο Αιγαίο.
Η Αθήνα δεν περιμένει απλώς ένα δύσκολο καλοκαίρι στα ελληνοτουρκικά. Περιμένει μια οργανωμένη τουρκική κίνηση που μπορεί να μετατρέψει τη γνωστή ρητορική της Άγκυρας σε εσωτερικό νομικό εργαλείο πίεσης στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το υπό κατάθεση τουρκικό νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι μια απλή τεχνική ρύθμιση. Είναι απόπειρα πολιτικής κατοχύρωσης διεκδικήσεων, με φόντο τις «γκρίζες ζώνες», τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες και το διαρκές casus belli κατά της Ελλάδας.
Η Τουρκία δεν νομοθετεί αθώα – χαρτογραφεί πίεση
Η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανίσει το νέο νομοσχέδιο ως εσωτερική τακτοποίηση του νομικού της πλαισίου για τις θαλάσσιες ζώνες. Όμως πίσω από την τεχνική γλώσσα κρύβεται κάτι πολύ πιο βαρύ: η προσπάθεια να αποκτήσει θεσμικό περίβλημα η τουρκική αναθεωρητική στρατηγική.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δημοσιεύματα, το νομοσχέδιο συνδέεται με τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα» και αναμένεται να προχωρήσει τον Ιούνιο, ενώ η τουρκική πλευρά το παρουσιάζει ως εργαλείο καθορισμού αρμοδιοτήτων σε θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας της.
Με απλά λόγια: η Τουρκία προσπαθεί να γράψει σε νόμο αυτό που εδώ και χρόνια λέει με χάρτες, δηλώσεις, ασκήσεις και NAVTEX.
Το πραγματικό μήνυμα: “θα ορίζουμε εμείς ειδικά καθεστώτα”
Το πιο επικίνδυνο σημείο είναι η δυνατότητα που, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, θα δίνεται στον Τούρκο πρόεδρο να κηρύσσει θαλάσσιες περιοχές ειδικού καθεστώτος για αλιεία, περιβαλλοντική προστασία ή άλλους σκοπούς, ακόμη και σε περιοχές όπου δεν έχει ανακηρυχθεί ΑΟΖ.
Αυτό, αν περάσει, δεν θα είναι απλώς εσωτερικό τουρκικό χαρτί. Θα είναι εργαλείο πίεσης. Θα είναι ένας μηχανισμός παραγωγής τετελεσμένων. Θα είναι ο τρόπος της Άγκυρας να λέει: «αφού δεν υπάρχει συμφωνημένη οριοθέτηση, θα δημιουργήσω εγώ καθεστώς».
Και εκεί αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.
Γιατί το Αιγαίο δεν είναι άδειος χάρτης. Δεν είναι νομικό κενό. Δεν είναι πεδίο για τουρκικές ασκήσεις φαντασίας. Είναι θάλασσα με νησιά, κυριαρχία, δικαιώματα και διεθνές δίκαιο.
Το casus belli δεν είναι λεπτομέρεια – είναι απειλή
Η Τουρκία κρατά εδώ και δεκαετίες ενεργή την απειλή πολέμου σε περίπτωση που η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια. Αυτό δεν είναι ρητορικό κατάλοιπο. Είναι μόνιμη σκιά πάνω από κάθε ελληνοτουρκική συζήτηση.
Το casus belli του 1995 παραμένει βασικό αγκάθι στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και έχει επανέλθει πολλές φορές ως ελληνικό επιχείρημα απέναντι σε κάθε προσπάθεια της Τουρκίας να εμφανιστεί ως «κανονικός» εταίρος στην ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια.
Άρα, όταν η Άγκυρα μιλά για νόμο, θαλάσσιες ζώνες και ειδικά καθεστώτα, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί απειλή πολέμου, κανείς στην Αθήνα δεν δικαιούται να παριστάνει ότι πρόκειται για απλή γραφειοκρατική διαδικασία.
Η απάντηση της Αθήνας πρέπει να είναι καθαρή
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε το θεσμικό μήνυμα: μονομερή μέτρα που θα έπρεπε να οργανωθούν διμερώς ή πολυμερώς έχουν μόνο εσωτερική ισχύ και δεν παράγουν διεθνές αποτέλεσμα.
Ο Νίκος Δένδιας έστειλε το αμυντικό και εθνικό μήνυμα: τα ελληνικά νησιά έχουν δικαιώματα, ούτε λιγότερα ούτε περισσότερα από όσα προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας.
Αυτές οι δύο γραμμές πρέπει να γίνουν μία ενιαία εθνική στάση:
όχι πανικός, όχι σιωπή, όχι κατευνασμός χωρίς όρια.
Η Ελλάδα οφείλει να καταστήσει σαφές ότι κανένας τουρκικός νόμος δεν μπορεί να ακυρώσει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Κανένα εσωτερικό κείμενο της Άγκυρας δεν μπορεί να παράγει διεθνή νομιμότητα. Και καμία «Γαλάζια Πατρίδα» δεν μπορεί να βαφτίσει τη θάλασσα του Αιγαίου τουρκική αυλή.
Τι επιχειρεί η Τουρκία
Να περάσει σε εσωτερικό νόμο τη λογική της «Γαλάζιας Πατρίδας», δίνοντας νομικό μανδύα σε διεκδικήσεις που αγγίζουν το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Πού είναι ο κίνδυνος
Στις θαλάσσιες περιοχές «ειδικού καθεστώτος», οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο πίεσης, αμφισβήτησης και σταδιακής δημιουργίας τετελεσμένων.
Τι πρέπει να κάνει η Αθήνα
Να απαντήσει συνδυαστικά: νομικά, διπλωματικά, αμυντικά και ευρωπαϊκά. Όχι με κραυγές, αλλά με απόλυτη σαφήνεια. Όχι με φόβο, αλλά με κόκκινες γραμμές.
Η Τουρκία δεν ετοιμάζει απλώς ένα νομοσχέδιο. Ετοιμάζει ένα ακόμη επεισόδιο αμφισβήτησης στο Αιγαίο.
Και η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να το αντιμετωπίσει σαν χαρτί εσωτερικής κατανάλωσης της Άγκυρας.
Γιατί στο Αιγαίο, κάθε «τεχνική ρύθμιση» της Τουρκίας κρύβει πολιτική διεκδίκηση.
Κάθε «ειδικό καθεστώς» μπορεί να γίνει πρόβα τετελεσμένου.
Και κάθε σιωπή της Αθήνας μπορεί να διαβαστεί από την Άγκυρα ως χώρος για το επόμενο βήμα.