Η Τουρκία δεν κινείται ποτέ τυχαία στη θάλασσα. Και όταν μια ανακοίνωση εμφανίζεται ως «τεχνική», «περιβαλλοντική» ή «διοικητική», η Αθήνα οφείλει να τη διαβάζει πάντα και πολιτικά, και γεωστρατηγικά.
Το νέο Εθνικό Σχέδιο Δράσης της Τουρκίας για την αλιεία δεν είναι ένα απλό υπηρεσιακό έγγραφο. Δεν αφορά μόνο την προστασία των ψαριών, την παράνομη αλιεία ή την οργάνωση των ελέγχων. Αφορά κάτι πολύ βαθύτερο: τη μεθοδική καταγραφή, επιτήρηση, διαχείριση και επιχειρησιακή αξιοποίηση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων σε περιοχές όπου η Τουρκία επιδιώκει να παγιώσει την παρουσία της.
Και αυτό, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο.
Σύμφωνα με το νέο τουρκικό σχέδιο, προβλέπεται ενισχυμένη ηλεκτρονική παρακολούθηση των αλιευτικών δραστηριοτήτων, χρήση συστημάτων εντοπισμού σκαφών, ηλεκτρονικά ημερολόγια, αυστηρότεροι έλεγχοι στα λιμάνια, συντονισμός υπηρεσιών και επιχειρησιακή εποπτεία σε θάλασσα και ξηρά.
Με απλά λόγια, η Τουρκία οργανώνει την αλιεία της όχι μόνο ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά και ως εργαλείο θαλάσσιας πολιτικής.
Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο.
Διότι η αλιεία στο Αιγαίο δεν είναι μια ουδέτερη υπόθεση. Εδώ και χρόνια, Έλληνες και Τούρκοι ψαράδες δραστηριοποιούνται σε μια περιοχή γεμάτη ευαισθησίες, αμφισβητήσεις, γκρίζες ρητορικές και τουρκικές διεκδικήσεις. Όταν λοιπόν η Άγκυρα μιλά για «παράνομη αλιεία» και για προστασία των θαλάσσιων πόρων «στις περιοχές της», το ερώτημα είναι αυτονόητο: ποιες περιοχές θεωρεί δικές της;
Εκεί βρίσκεται ο κίνδυνος.
Γιατί μέσα από ένα τέτοιο σχέδιο μπορεί να δημιουργηθεί ένα νέο πεδίο τετελεσμένων. Όχι απαραίτητα με πολεμικά πλοία. Όχι απαραίτητα με μεγάλες κρίσεις. Αλλά με ψαράδες, καταγραφές, ελέγχους, παρενοχλήσεις, τουρκική ακτοφυλακή, αναφορές, πρόστιμα, διαμαρτυρίες και σταδιακή εμπέδωση μιας εικόνας ότι η Τουρκία «ασκεί αρμοδιότητες» εκεί όπου η Ελλάδα έχει κυριαρχικά δικαιώματα ή νόμιμο συμφέρον.
Αυτό ακριβώς πρέπει να αποφευχθεί.
Η Άγκυρα γνωρίζει ότι τα μεγάλα δόγματα δεν εφαρμόζονται μόνο με δηλώσεις. Εφαρμόζονται και με μικρά βήματα. Με χάρτες. Με κανονισμούς. Με πλατφόρμες παρακολούθησης. Με επιχειρησιακά κέντρα. Με συντονισμό υπηρεσιών. Με καθημερινή παρουσία στη θάλασσα.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν είναι μόνο σύνθημα. Είναι νοοτροπία κρατικής πολιτικής.
Και όταν αυτή η νοοτροπία συναντά την αλιεία, οι πρώτοι που μπορεί να βρεθούν εκτεθειμένοι είναι οι Έλληνες ψαράδες. Οι άνθρωποι που βγαίνουν καθημερινά στο Αιγαίο για το μεροκάματο. Οι άνθρωποι που δεν κάνουν γεωπολιτική, αλλά συχνά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της.
Γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή. Όχι πανικός. Όχι υπερβολές. Αλλά προσοχή.
Χρειάζεται άμεση ενημέρωση των αλιευτικών συλλόγων. Χρειάζεται σαφής καθοδήγηση από το ελληνικό κράτος. Χρειάζεται συνεχής παρουσία του Λιμενικού. Χρειάζεται καταγραφή κάθε περιστατικού. Χρειάζεται νομική και επιχειρησιακή ετοιμότητα. Και κυρίως χρειάζεται να μη μείνει κανένας Έλληνας ψαράς μόνος του απέναντι σε πιέσεις, παρενοχλήσεις ή αμφισβητήσεις.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να αντιμετωπίσει το θέμα αποσπασματικά. Δεν αρκεί να αντιδρά εκ των υστέρων, όταν συμβεί ένα περιστατικό. Πρέπει να υπάρχει προληπτική στρατηγική. Να γνωρίζουν οι ψαράδες τι πρέπει να κάνουν, πού να απευθυνθούν, πώς να καταγράφουν γεγονότα και πώς να προστατεύονται.
Η θάλασσα δεν είναι κενό πεδίο. Είναι χώρος δικαιωμάτων, συμφερόντων, ιστορίας, οικονομίας και κυριαρχίας.
Και η Τουρκία το ξέρει πολύ καλά.
Το νέο σχέδιο για την αλιεία μπορεί να εμφανίζεται ως εργαλείο κατά της παράνομης αλιείας. Όμως σε μια περίοδο που η Άγκυρα επιχειρεί να θεσμοθετήσει και να κανονικοποιήσει πλευρές της θαλάσσιας στρατηγικής της, καμία τέτοια κίνηση δεν πρέπει να υποτιμάται.
Η Αθήνα οφείλει να διαβάσει το μήνυμα εγκαίρως.
Οι Έλληνες ψαράδες πρέπει να προστατευθούν.
Και το Αιγαίο δεν πρέπει να μετατραπεί, με πρόσχημα την αλιεία, σε πεδίο αργής αλλά σταθερής επιβολής τουρκικών τετελεσμένων.