Η νέα μονάδα της M Technologies στον Βόλο έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από μια φωτογραφία εγκαινίων με υπουργούς και αξιωματούχους.
Πίσω από το εργοστάσιο ξεκινάει μια συζήτηση που η Ελλάδα άργησε πολύ να κάνει στα σοβαρά: όταν πληρώνουμε δισεκατομμύρια για την άμυνα της χώρας, πόση από αυτή την αξία μένει εδώ;
Από αυτά τα χρήματα μένουν ελληνικά εργοστάσια, μηχανικοί, τεχνικοί, υποσυστήματα, συντήρηση, αναβαθμίσεις, πιστοποιήσεις και τεχνογνωσία; Ή μένει κυρίως η παραλαβή ενός συστήματος που ήρθε έτοιμο από έξω σε κούτες, με την Ελλάδα στον ρόλο του εισαγωγέα και τελικού καταναλωτή;
Εδώ βρίσκεται το βασικό νόημα του “25% εγχώριας συμμετοχής” στις μεγάλες αμυντικές προμήθειες.
Η πρόθεση είναι φυσικά σωστή. Η συζήτηση επίσης άνοιξε σωστά. Το κρίσιμο βήμα όμως είναι η θεσμοθέτηση. Και μάλιστα θεσμοθέτηση καθαρή, αυστηρή, πέραν παρερμηνείας. Με τρόπο που να κλείνει από την αρχή τα γνωστά ελληνικά παραθυράκια, πριν προλάβουν να αποκτήσουν όνομα, δικηγόρο και τιμολόγιο.
Η Ελλάδα έχει μνήμη από τα αντισταθμιστικά.
Για δεκαετίες ακούγαμε για μεταφορά τεχνολογίας, βιομηχανικές επιστροφές, ελληνικές συμμετοχές και μεγάλα οφέλη που θα συνόδευαν τις εξοπλιστικές αγορές. Στα χαρτιά, όλα έδειχναν εθνικά χρήσιμα. Στην πράξη, πολλές φορές ανέβαιναν οι τιμές, θόλωναν οι συμβάσεις και η παραγωγή που έμενε στη χώρα ήταν πολύ μικρότερη από τη διαφήμιση. Μούφες δηλαδή.
Αυτός ο δρόμος πρέπει να κλείσει οριστικά.
Το 25% έχει αξία μόνο αν γίνει το ακριβώς αντίθετο των παλαιών αντισταθμιστικών. Καθαροί κανόνες. Καθαρό αντικείμενο. Καθαρή ευθύνη. Καθαρή μέτρηση.
Αν θεσμοθετηθεί με ελαφρότητα, θα φαγωθεί στην ερμηνεία.
Αν γραφτεί σωστά, μπορεί να γίνει το πρώτο βήμα για την ανάσταση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας.
Το 25% πρέπει να γίνει νόμος με τέσσερα κλειδιά: ορισμό, μέτρηση, ρήτρες και κυρίως ευθύνη του κύριου προμηθευτή για την ποσόστωση. Χωρίς αυτά, το ποσοστό γίνεται ευχολόγιο. Με αυτά, γίνεται πραγματικότητα.
Ορισμός σημαίνει καθαρή απάντηση στο τι μετράει ως ελληνική προστιθέμενη αξία. Μετρά η εργασία που γίνεται στην Ελλάδα. Το υποσύστημα που κατασκευάζεται εδώ. Το λογισμικό, τα ηλεκτρονικά, η μηχανουργική κατεργασία, η συντήρηση, η αναβάθμιση, η πιστοποίηση, η τεχνογνωσία που περνά σε ελληνική εταιρεία και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ξανά.
Να μένει η δυνατότητα, όχι απλώς το παραστατικό.
Μέτρηση σημαίνει την πραγματική αποτίμηση της αξίας που παράγεται στην Ελλάδα. Όχι της αξίας που απλώς περνά από ελληνικό τιμολόγιο.
Ρήτρες σημαίνει ότι ο προμηθευτής που υποσχέθηκε ελληνική παραγωγή την παραδίδει. Και αν δεν την παραδώσει, πληρώνει το κόστος της μη τήρησης. Με συμβατική συνέπεια, όχι με αόριστες εξηγήσεις.
Ευθύνη του κύριου προμηθευτή σημαίνει ότι όποιος θέλει να πουλήσει ένα μεγάλο αμυντικό σύστημα στην Ελλάδα αποδέχεται από την πρώτη ημέρα με δεσμευτικό σχέδιο 25% ελληνικής προστιθέμενης αξίας. Κοστολογημένο. Ελέγξιμο. Συμβατικό. Με συγκεκριμένες ελληνικές εταιρείες, συγκεκριμένο αντικείμενο και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Η εγχώρια συμμετοχή πρέπει να είναι μέρος της προσφοράς από την πρώτη σελίδα, όχι υποσημείωση στο τέλος ότι “θα” υλοποιηθεί.
Έτσι κλείνουν τα παραθυράκια. Να μη μπορεί κανείς αύριο να βαφτίσει παραγωγή τη μεσολάβηση. Να μη μπορεί να παρουσιάσει ως συμπαραγωγή μια απλή τελική συναρμολόγηση. Να μη μπορεί να μετρήσει ως τεχνογνωσία ένα σεμινάριο, ένα manual ή ένα φυλλάδιο. Να μη μπορεί ένα εισαγόμενο εξάρτημα που απλώς τιμολογήθηκε εδώ +25% να εμφανιστεί ως ελληνική βιομηχανική συμμετοχή.
Το βάψιμο και η συναρμολόγηση δίνει μικρή προστιθέμενη αξία. Η αντιπροσώπευση ανήκει στο εμπόριο και δεν μετράει. Η αμυντική βιομηχανία χτίζεται με σχεδιασμό, παραγωγή, γνώση, ανθρώπους, πιστοποιήσεις και επανάληψη. Με παραγωγική ικανότητα που να μένει στη χώρα και να ξαναχρησιμοποιείται στο επόμενο πρόγραμμα, είτε εντός είτε εκτός Ελλάδος.
Η ίδια η αγορά αυτών των οπλικών συστημάτων μπορεί να αφήσει πίσω της εργοστάσια, γνώσεις και έμπειρους ανθρώπους. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια απλή παραγγελία και σε μια προμήθεια που προσθέτει εθνική ισχύ.
Για παραπάνω από τριάντα χρόνια η ελληνική πολεμική βιομηχανία αντιμετωπιζόταν από το ίδιο το ελληνικό κράτος περίπου ως παρίας. Οι μεγάλες προμήθειες έγιναν κυρίως παραγγελίες στο εξωτερικό. Η χώρα αγόραζε ισχύ έτοιμη, ενώ η ελληνική παραγωγή έμενε συχνά στο περιθώριο παρασιτοβιώντας.
Έτσι απαξιώθηκαν δυνατότητες, άνθρωποι και εργοστασιακοί κολοσσοί.
Η σημερινή κυβέρνηση άνοιξε αυτή τη συζήτηση που έπρεπε να είχε ανοίξει πριν δεκαετίες. Η αξία της όμως θα φανεί μόνο αν τη δέσει θεσμικά. Τώρα μένει να αποδειχθεί αν η αντίληψη ότι η αμυντική βιομηχανία είναι οργανικό μέρος της εθνικής άμυνας περάσει σε νόμο ή αν θα μείνει άλλη μία ωραία φράση σε μια χαρούμενη εκδήλωση.
Η αδιαμφισβήτητη πρόθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη να ενισχύσει αμυντικά τη χώρα σε βάθος χρόνου θα φανεί εδώ: αν το 25% περάσει από τη δήλωση του σε νόμο του κράτους και από τον νόμο στις συμβάσεις, χωρίς γκρίζες ζώνες.
Από τη σύμβαση στο εργοστάσιο.
Από το εργοστάσιο στην ελληνική παραγωγική ικανότητα.
Η περίπτωση της M Technologies δείχνει ότι όντως υπάρχει βάση.
Σύμφωνα με το World Energy News, η νέα παραγωγική μονάδα στον Βόλο ήταν επένδυση €45 εκατ. ευρώ, με €22,5 εκατ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και φοροαπαλλαγές. Το συνολικό M Technologies Hub σχεδιάζεται να περιλαμβάνει έξι μονάδες, σε έκταση 100.000 τ.μ., με επενδύσεις που αναμένεται να φτάσουν τα €280 εκατ. ευρώ μέσα στην επόμενη τριετία. Οι εργαζόμενοι προβλέπεται να ανέλθουν στους 1.000 από 500 που είναι σήμερα.
Αυτοί οι αριθμοί περιγράφουν πραγματικές εγκαταστάσεις, μηχανήματα, ανθρώπους, γραμμές παραγωγής και βιομηχανική πειθαρχία.
Η Ελλάδα έχει τους ανθρώπους. Έχει μηχανικούς, τεχνίτες, εταιρείες που μπορούν να μπουν σε σοβαρές παραγωγικές αλυσίδες αξίας. Επίσης έχει και μόνιμες αμυντικές ανάγκες λόγω γεωγραφίας και ΝΑΤΟ. Έχει και μια Ευρώπη από πίσω που ξαναχτίζει σιγά-σιγά την αμυντική της παραγωγή, επειδή η ευθύνη της ασφάλειάς της επέστρεψε στο κέντρο της πολιτικής. Τα έχουμε ξαναπεί πολλές φορές για την απαίτηση των ΗΠΑ να αναλάβει σταδιακά η Ευρώπη τη δική της αμυντική ασφάλεια.
Οι ευρωπαϊκές χώρες που θα καταφέρουν να μπουν εγκαίρως σε αυτή τη νέα αμυντική αλυσίδα θα αποκτήσουν τεχνολογία, δουλειές, εξαγωγές και στρατηγικό βάρος.
Η Ελλάδα έχει συμφέρον να βρίσκεται μέσα σε αυτό το κύμα, όχι στην άκρη του.
Κάθε μεγάλη προμήθεια μπορεί να αφήσει κάτι μόνιμο πίσω της. Μια γραμμή παραγωγής. Μια ομάδα μηχανικών. Μια δυνατότητα συντήρησης. Ένα υποσύστημα. Μια πιστοποίηση. Μια εξαγωγική πόρτα. Ένα κομμάτι αμυντικής ισχύος που μένει εδώ.
Αυτό είναι το πρακτικό περιεχόμενο της αμυντικής βιομηχανίας τουλάχιστον προς το παρόν.
Και σαν τον Ευάγγελο Μυτιληναίο υπάρχουν και άλλοι Έλληνες ευπατρίδες, άνθρωποι με τεράστια κεφάλαια, τεχνογνωσία, βιομηχανική πειθαρχία και πρόθεση να επενδύσουν μεταξύ άλλων ΚΑΙ για να ενισχύσουν το αμυντικό αποτύπωμα της Ελλάδας.
Χρειάζονται όμως κανόνες, που να αναγκάζουν την κάθε παραγγελία στο εξωτερικό να αφήσει ντόπια παραγωγή.
Αυτό είναι και το στοίχημα σήμερα: να μη σημειώσουμε απλώς ένα 25% στα τιμολόγια για να πανηγυρίσουμε, αλλά να το γράψουμε με τρόπο ώστε να μη μπορεί κανείς να το πελεκίσει από μέσα.
Αν το 25% μείνει ως γενική πρόθεση, θα χαθεί μέσα στη γνωστή ομίχλη των κρατικών προμηθειών. Αν όμως γίνει νόμος με ορισμό, μέτρηση, ρήτρες και ευθύνη του κύριου προμηθευτή, μπορεί αυτή να γίνει η πρώτη σοβαρή προσπάθεια ανάστασης της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στα τελευταία 50 χρόνια.
Όχι ως αντισταθμιστικά.
Όχι ως ποσοστά με τρύπες.
Ως ισχύς που μένει εδώ.
CAPITAL