Πάνω από 400.000 συνταξιούχοι πληρώνουν εισφορά στο σύνολο της σύνταξής τους – Στις 7 Οκτωβρίου η κρίσιμη πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο
Η κυβέρνηση μιλά διαρκώς για «ανταποδοτικότητα», «δικαιοσύνη» και «σεβασμό στις εισφορές μιας ολόκληρης ζωής». Μόνο που, όταν φτάνει η ώρα του λογαριασμού, οι μεγάλες λέξεις εξαφανίζονται και μένει η παρακράτηση.
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα αυτής της πολιτικής αντίφασης. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι που εργάστηκαν περισσότερα χρόνια και κατέβαλαν υψηλότερες ασφαλιστικές εισφορές βλέπουν σήμερα το κράτος να τους επιβάλλει μια πρόσθετη κράτηση, όχι μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το σχετικό όριο, αλλά στο σύνολο του μικτού ποσού.
Με απλά λόγια: πλήρωσαν περισσότερα για να πάρουν μεγαλύτερη σύνταξη και τώρα πληρώνουν ξανά επειδή… κατάφεραν να την πάρουν.
888 εκατομμύρια ευρώ μέσα σε έναν χρόνο
Τα ποσά δεν επιδέχονται επικοινωνιακές ωραιοποιήσεις. Ο κρατικός προϋπολογισμός προβλέπει ότι το 2026 ο ΑΚΑΓΕ θα εισπράξει 721 εκατ. ευρώ από την ΕΑΣ των κύριων συντάξεων και άλλα 167 εκατ. ευρώ από τις επικουρικές. Συνολικά, 888 εκατ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.
Τα συνολικά έσοδα του ΑΚΑΓΕ προβλέπεται να φτάσουν τα 2,912 δισ. ευρώ, καθώς, εκτός από τις εισφορές των συνταξιούχων, ο λογαριασμός χρηματοδοτείται και από μέρος των εσόδων του ΦΠΑ, από αποδόσεις επενδύσεων και άλλες μεταβιβάσεις. Τα στοιχεία καταγράφονται στην εισηγητική έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού του 2026.
Το αποθεματικό του «κουμπαρά των επόμενων γενεών» εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει τα 23 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026. Κανείς σοβαρός δεν αμφισβητεί την ανάγκη ύπαρξης ενός ισχυρού αποθεματικού για τη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος. Το ερώτημα είναι διαφορετικό:
Γιατί η αλληλεγγύη πρέπει να στηρίζεται σε έναν τρόπο υπολογισμού που δημιουργεί κραυγαλέες ανισότητες;
Η εισφορά υπολογίζεται σε ολόκληρη τη σύνταξη
Το αρχικό όριο των 1.400 ευρώ έχει πλέον τιμαριθμοποιηθεί και για το 2026 κινείται περίπου στα 1.468 ευρώ. Οι συντελεστές για τις κύριες συντάξεις ξεκινούν από 3% και φτάνουν έως 14%, ενώ στις επικουρικές κυμαίνονται από 3% έως 10%.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος της εισφοράς. Είναι κυρίως ο τρόπος εφαρμογής της.
Ένας συνταξιούχος με μικτή κύρια σύνταξη 1.600 ευρώ δεν επιβαρύνεται με 3% μόνο για το ποσό που υπερβαίνει το όριο. Η κράτηση εφαρμόζεται στο σύνολο των 1.600 ευρώ και φτάνει τα 48 ευρώ τον μήνα.
Αν εφαρμοζόταν πραγματικά αναλογική κλίμακα, όπως στη φορολογία εισοδήματος, η εισφορά θα υπολογιζόταν μόνο στο υπερβάλλον ποσό.
Αυτό ακριβώς ζητούν οι συνταξιούχοι: όχι να αδειάσει ο ΑΚΑΓΕ, αλλά να σταματήσει η εισφορά να λειτουργεί σαν οριζόντιο πέναλτι πάνω σε ολόκληρη τη σύνταξη.
Πληρώνουν ξανά επειδή πλήρωναν περισσότερα
Εδώ καταρρέει στην πράξη το κυβερνητικό αφήγημα περί ανταποδοτικότητας.
Το ασφαλιστικό σύστημα υποτίθεται ότι ανταμείβει τα περισσότερα χρόνια εργασίας, τις υψηλότερες αποδοχές και τις αυξημένες εισφορές. Η ΕΑΣ, όμως, αφαιρεί ένα μέρος αυτής της ανταμοιβής ακριβώς από εκείνους που κατέβαλαν περισσότερα.
Το μήνυμα προς τους σημερινούς εργαζομένους είναι βαθιά προβληματικό: πληρώστε υψηλές εισφορές επί δεκαετίες, αλλά μην είστε βέβαιοι ότι η Πολιτεία θα σεβαστεί το τελικό αποτέλεσμα. Μπορεί να βαφτίσει ένα νέο ψαλίδι «αλληλεγγύη» και να σας ζητήσει να πληρώσετε ξανά.
Η κρίσιμη δίκη της 7ης Οκτωβρίου
Στις 7 Οκτωβρίου 2026 η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να εξετάσει, σε πιλοτική δίκη, τη νομιμότητα του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αρχή της αναλογικότητας και το ερώτημα εάν είναι θεμιτό η εισφορά να επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι μόνο στο ποσό που υπερβαίνει κάθε κλιμάκιο.
Η απόφαση μπορεί να επηρεάσει συνολικά την αρχιτεκτονική της εισφοράς. Δεν είναι, όμως, δεδομένο ότι μια πιθανή δικαίωση θα οδηγήσει αυτομάτως σε αναδρομικές επιστροφές για όλους. Η έκταση, οι δικαιούχοι και η χρονική εφαρμογή οποιασδήποτε απόφασης θα εξαρτηθούν από το ακριβές περιεχόμενο της δικαστικής κρίσης.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική ευθύνη.
Η κυβέρνηση γνωρίζει το πρόβλημα. Γνωρίζει τα ποσά. Γνωρίζει ότι ο ΑΚΑΓΕ διαθέτει πολλαπλές πηγές χρηματοδότησης. Γνωρίζει ότι η σημερινή κλίμακα δεν λειτουργεί με πραγματικά προοδευτικό τρόπο.
Παρόλα αυτά, περιμένει ξανά από τη Δικαιοσύνη να αποφασίσει εκείνο που η ίδια δεν τολμά να διορθώσει πολιτικά.
Γιατί, τελικά, η «ανταποδοτικότητα» είναι εύκολη στις ομιλίες. Στη σύνταξη, όμως, την τρώει η εισφορά.