Ο Θανάσης Ζεμπίλης εμφανίζεται καθησυχαστικός για την Παράκαμψη Χαλκίδας–Ψαχνών, όμως οι πολίτες μιλούν για τριάντα χρόνια υποσχέσεων, αλλαγές στις αρχικές προδιαγραφές και ένα έργο που κινδυνεύει να παραδοθεί ήδη ξεπερασμένο.
«Δεν ξέρω αν η δική μας γενιά θα προλάβει να τον περπατήσει». Η φράση αυτή συμπυκνώνει την απογοήτευση μιας ολόκληρης Εύβοιας απέναντι στην ιστορία της Παράκαμψης Χαλκίδας–Ψαχνών: ενός δρόμου που παρουσιάζεται ξανά και ξανά ως έργο πνοής, αλλά για τους κατοίκους παραμένει σύμβολο καθυστερήσεων, περικοπών και μιας πολιτείας που θυμάται το νησί κυρίως όταν στήνονται κάμερες.
Την ίδια ώρα, ο Θανάσης Ζεμπίλης επιμένει ότι «όλα προχωρούν». Μόνο που για τους πολίτες της Εύβοιας το ζήτημα δεν είναι απλώς αν κινούνται μηχανήματα μέσα σε ένα εργοτάξιο. Το ζήτημα είναι τι ακριβώς κατασκευάζεται, με ποιες προδιαγραφές, με ποιο κόστος και σε πόσα ακόμη χρόνια θα ολοκληρωθεί.
Γιατί μπορεί στις δηλώσεις όλα να προχωρούν, αλλά στην πραγματική ζωή οι Ευβοιώτες εξακολουθούν να μετρούν χαμένες δεκαετίες. Και όταν ένα έργο ξεκινά ύστερα από τριάντα χρόνια αναμονής, δεν αρκεί να «προχωρά». Πρέπει να είναι ολοκληρωμένο, ασφαλές και αντάξιο των χρημάτων που δαπανώνται. Διαφορετικά, αυτό που προχωρά δεν είναι η Εύβοια αλλά άλλη μία πολιτική αφήγηση.
Οι αντιδράσεις πολιτών είναι οργισμένες και αποκαλυπτικές. Καταγγέλλουν ότι η αρχική μελέτη προέβλεπε δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση, ενώ το έργο που προωθείται σήμερα δεν έχει, όπως υποστηρίζουν, καμία σχέση με εκείνον τον σχεδιασμό. Μιλούν για έναν δρόμο «κουτσουρεμένο», για υπέρογκα ποσά σε σχέση με τα περίπου 16 χιλιόμετρα και για υποδομές που σχεδιάζονται με το βλέμμα στο χθες, αντί στις ανάγκες των επόμενων πενήντα ετών.
Αν αυτή η καταγγελία για την αλλαγή των προδιαγραφών ανταποκρίνεται στα επίσημα στοιχεία, τότε δεν πρόκειται για τεχνική λεπτομέρεια. Πρόκειται για πολιτικό ζήτημα πρώτης γραμμής.
Ποιος άλλαξε τη μελέτη; Πότε άλλαξε; Για ποιον λόγο; Πόσο επηρεάζονται η χωρητικότητα, η οδική ασφάλεια και η δυνατότητα μελλοντικής αναβάθμισης; Και, κυρίως, γιατί οι πολίτες της Εύβοιας δεν έχουν λάβει μια καθαρή, δημόσια και αναλυτική απάντηση;
Έργο για το μέλλον ή δρόμος ήδη ξεπερασμένος;
Η Εύβοια δεν χρειάζεται ακόμη έναν δρόμο που θα κορεστεί πριν καλά καλά ολοκληρωθεί. Δεν χρειάζεται άλλη μία υποδομή φτιαγμένη με τη λογική «να γίνει κάτι τώρα και βλέπουμε αργότερα». Αυτή η λογική κόστισε ήδη δεκαετίες ταλαιπωρίας, επικίνδυνες μετακινήσεις, χαμένες ώρες και αναπτυξιακές ευκαιρίες.
Ένας σύγχρονος οδικός άξονας δεν κατασκευάζεται για να εξυπηρετήσει μόνο τη σημερινή κυκλοφορία. Σχεδιάζεται για να αντέξει στην αύξηση των μετακινήσεων, στην τουριστική ανάπτυξη, στις ανάγκες της βιομηχανίας, στις καθημερινές διαδρομές των εργαζομένων και, πάνω απ’ όλα, στις απαιτήσεις ασφαλείας.
Όταν, λοιπόν, πολίτες προειδοποιούν ότι «δεν σκέφτονται πενήντα χρόνια μπροστά», η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη μία φωτογραφία από εργοτάξιο.
Οι φωτογραφίες δεν προσθέτουν λωρίδες. Οι κορδέλες δεν διορθώνουν τις εκπτώσεις στον σχεδιασμό. Και οι δηλώσεις περί «ιστορικού έργου» δεν αρκούν όταν το ίδιο το έργο αμφισβητείται πριν ακόμη παραδοθεί.
Επομένως, η διαβεβαίωση του Θανάση Ζεμπίλη ότι «όλα προχωρούν» πρέπει να συνοδευτεί από στοιχεία και όχι από γενικόλογη αισιοδοξία.
Προχωρούν σύμφωνα με ποιο χρονοδιάγραμμα; Με την αρχική ή με μια περιορισμένη μελέτη; Με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση ή με έναν δρόμο μικρότερων δυνατοτήτων; Και με ποια εγγύηση ότι το έργο δεν θα χρειάζεται νέα επέκταση λίγο μετά την παράδοσή του;
Από το Βασιλικό και την Αμάρυνθο μέχρι τη βόρεια Εύβοια
Η δυσπιστία δεν γεννήθηκε σήμερα. Οι κάτοικοι θυμίζουν ότι μελέτες για τις παρακάμψεις Βασιλικού και Αμαρύνθου υπάρχουν εδώ και πολλά χρόνια, χωρίς να έχουν μετατραπεί σε ολοκληρωμένα έργα.
Θυμίζουν επίσης τις φιέστες για οδικά τμήματα στη βόρεια Εύβοια, τα οποία οι ίδιοι χαρακτηρίζουν ελλιπή και κατώτερα των πραγματικών αναγκών.
Το μοτίβο είναι οδυνηρά γνώριμο:
Εξαγγελία, φωτογραφία, υπόσχεση, καθυστέρηση, αναθεώρηση, περικοπή.
Και έπειτα νέα εξαγγελία, σαν να μην προηγήθηκαν ποτέ οι παλιές. Στο μεταξύ, οι κάτοικοι συνεχίζουν να μετακινούνται σε ένα οδικό δίκτυο που δεν αντιστοιχεί ούτε στο μέγεθος του νησιού ούτε στις δυνατότητές του.
Γι’ αυτό και η οργή δεν στρέφεται μόνο εναντίον μιας εργολαβίας. Στρέφεται εναντίον ενός κεντρικού σχεδιασμού που αντιμετωπίζει την Εύβοια σαν περιφέρεια δεύτερης κατηγορίας.
Ένα νησί δίπλα στην Αθήνα, με τεράστιο παραγωγικό, τουριστικό και ενεργειακό αποτύπωμα, εξακολουθεί να περιμένει τα αυτονόητα: ασφαλείς και γρήγορες συνδέσεις, ολοκληρωμένους άξονες και έργα με βάθος χρόνου.
Οι πολίτες ζητούν λογαριασμό, όχι άλλες φιέστες
Οι αρμόδιοι οφείλουν να δημοσιοποιήσουν με απόλυτη σαφήνεια:
- Την αρχική και την τελική διατομή του δρόμου.
- Τις αλλαγές που έγιναν στις μελέτες.
- Το συνολικό κόστος και το κόστος ανά χιλιόμετρο.
- Το ακριβές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
- Τις προβλέψεις για τις αναγκαίες συνδέσεις και παρακάμψεις.
Οφείλουν επίσης να εξηγήσουν εάν το έργο μπορεί στο μέλλον να αναβαθμιστεί χωρίς να πληρώσει ξανά ο φορολογούμενος για απαλλοτριώσεις, νέες μελέτες και νέες εργολαβίες.
Αυτές τις απαντήσεις οφείλει να δώσει δημόσια και ο Θανάσης Ζεμπίλης. Διότι το «όλα προχωρούν» είναι εύκολη φράση. Το δύσκολο είναι να εξηγήσει κανείς τι προχωρά, πόσο κοστίζει, πότε τελειώνει και εάν είναι πράγματι αυτό που είχε υποσχεθεί στην Εύβοια.
Γιατί το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι μόνο να αργεί ένα έργο. Είναι να περιμένει ένας τόπος τριάντα χρόνια και, όταν επιτέλους ξεκινά η κατασκευή, να φοβάται ότι θα παραλάβει λιγότερα από όσα είχε ανάγκη και από όσα του είχαν υποσχεθεί.
Η Εύβοια δεν ζητά χάρη. Ζητά τον δρόμο που δικαιούται: ασφαλή, σύγχρονο, ολοκληρωμένο και σχεδιασμένο για τις επόμενες γενιές.
Όχι άλλο ένα μισό έργο που θα εγκαινιαστεί ως «μεγάλη επιτυχία» και θα χρειάζεται ανακατασκευή προτού προλάβει να παλιώσει.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν οι σημερινές γενιές θα προλάβουν να περπατήσουν αυτόν τον δρόμο.
Το πιο σκληρό ερώτημα είναι άλλο:
Όταν τελικά τον παραδώσουν, θα αξίζει πράγματι να τον έχει περιμένει η Εύβοια τόσες δεκαετίες;