Οι πρόωρες αποπληρωμές έχουν πραγματικό οικονομικό όφελος. Αυτό όμως δεν αλλάζει τρία άβολα δεδομένα: η Ελλάδα παραμένει η πιο χρεωμένη χώρα της ΕΕ, το δημόσιο χρέος είναι υψηλότερο σε ευρώ από το 2019 και αρκετά από τα κυβερνητικά «επιτεύγματα» είναι ακόμη συμφωνίες, προγράμματα ή υποσχέσεις
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέστρεψε στην κυριακάτικη ανασκόπηση με μια Ελλάδα σχεδόν απελευθερωμένη.
Το δημόσιο χρέος αποπληρώνεται νωρίτερα, οι επενδυτικοί οίκοι επικροτούν, οι πυρκαγιές αντιμετωπίζονται καλύτερα, η ηλεκτρική διασύνδεση προχωρά, η χωροταξία τακτοποιείται, οι αγρότες πληρώνονται, οι μαθητές μαθαίνουν οικονομικά και η χώρα συζητά με την Τουρκία χωρίς –πάντα κατά την κυβερνητική αφήγηση– να υποχωρεί.
Ένα μικρό θαύμα διοικητικής αποτελεσματικότητας.
Με διαγράμματα, ποσοστά και την απαραίτητη δόση εθνικής ανάτασης.
Μόνο που υπάρχει ένα πρόβλημα:
Η πραγματικότητα δεν χωράει ολόκληρη σε μία κυριακάτικη ανάρτηση.
Η αλήθεια δεν είναι ότι όλα όσα γράφει ο πρωθυπουργός είναι ψέματα. Αυτό θα ήταν εύκολο να αποδειχθεί και εύκολο να απορριφθεί.
Η αποτελεσματικότερη κυβερνητική επικοινωνία δουλεύει διαφορετικά:
Χρησιμοποιεί αληθινά δεδομένα, αλλά κόβει το κάδρο ακριβώς εκεί όπου αρχίζουν οι δύσκολες ερωτήσεις.
Τα 13 δισ. υπάρχουν – αλλά δεν είναι όλα όσα νομίζει ο αναγνώστης
Η κυβέρνηση πράγματι σχεδιάζει κινήσεις πρόωρης αποπληρωμής και περιορισμού του χρέους συνολικού ύψους περίπου 12,84 δισ. ευρώ για το 2026.
Το ποσό περιλαμβάνει:
- Αποπληρωμή 6,94 δισ. ευρώ από τα δάνεια του πρώτου μνημονίου.
- Μείωση εντόκων γραμματίων κατά 1,2 δισ. ευρώ.
- Σχεδιαζόμενη πρόωρη αποπληρωμή 2,5 δισ. ευρώ προς τον EFSF.
- Σχεδιαζόμενη εξόφληση ομολόγου 2,2 δισ. ευρώ που λήγει τον Δεκέμβριο του 2027.
Άρα τα «13 δισ.» είναι μία στρογγυλοποίηση διαφορετικών χρηματοοικονομικών πράξεων.
Μέρος έχει πραγματοποιηθεί και μέρος σχεδιάζεται να γίνει.
Δεν πρόκειται για ένα ενιαίο σακί χρημάτων που βγήκε από το κρατικό ταμείο και παραδόθηκε στους δανειστές μέσα σε μία ημέρα.
Η διαχείριση έχει οικονομικό όφελος. Η εκτιμώμενη εξοικονόμηση τόκων υπολογίζεται περίπου στα 370 εκατ. ευρώ τον χρόνο και σε τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ σε ορίζοντα επταετίας.
Πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι αυτές οι αποπληρωμές αποτελούν χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Δεν μπορούν απλώς να μετατραπούν σε ισόποσες κοινωνικές παροχές χωρίς επιπτώσεις στο έλλειμμα και στους δημοσιονομικούς κανόνες.
Αυτά είναι πραγματικά στοιχεία και όχι επικοινωνιακός καπνός.
Από εκεί μέχρι την «εθνική απελευθέρωση», όμως, μεσολαβεί μια ολόκληρη χώρα.
Πρώτη στο χρέος, έστω και με θετική αφήγηση
Τα τελευταία διαθέσιμα συγκριτικά στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφουν την Ελλάδα με δημόσιο χρέος 143,5% του ΑΕΠ.
Πρόκειται για σημαντική πτώση. Ο δείκτης μειώθηκε κατά 9,4 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο.
Μόνο που η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην πρώτη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπροστά από την Ιταλία, η οποία ακολουθεί με 138,9%.
Επομένως, η διατύπωση ότι η χώρα αφήνει πίσω της την εποχή κατά την οποία ήταν η πιο χρεωμένη στην Ευρώπη δεν περιγράφει τη σημερινή κατάσταση.
Περιγράφει έναν κυβερνητικό στόχο ή μία πρόβλεψη.
Εθνική απελευθέρωση με την Ελλάδα ακόμη πρώτη στον σχετικό ευρωπαϊκό πίνακα είναι, αν μη τι άλλο, μία δημιουργική χρήση του ενεστώτα.
Το ποσοστό έπεσε – Τα ευρώ αυξήθηκαν
Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο λογιστικό τέχνασμα της κυβερνητικής αφήγησης.
Το 2019 το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ήταν περίπου 331,1 δισ. ευρώ, δηλαδή 176,6% του ΑΕΠ.
Για το 2025 υπολογίζεται περίπου στα 362,9 δισ. ευρώ και στο 146,1% του ΑΕΠ.
Με απλά λόγια:
- Ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε κατά 30,5 ποσοστιαίες μονάδες.
- Το χρέος σε απόλυτο ποσό αυξήθηκε κατά περίπου 31,9 δισ. ευρώ.
Και τα δύο μπορούν να είναι ταυτόχρονα αληθινά.
Η αναλογία του χρέους μειώνεται όταν αυξάνεται το ονομαστικό ΑΕΠ, είτε λόγω πραγματικής ανάπτυξης είτε λόγω πληθωρισμού, και όταν βελτιώνονται τα πρωτογενή αποτελέσματα.
Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι η χώρα χρωστά λιγότερα ευρώ από όσα χρωστούσε το 2019.
Η κυβέρνηση προτιμά συχνά ως αφετηρία το 2020, όταν, λόγω της πανδημίας και της απότομης συρρίκνωσης του ΑΕΠ, ο σχετικός δείκτης εκτινάχθηκε περίπου στο 209%.
Έτσι προκύπτει η εντυπωσιακή μείωση των 63 ποσοστιαίων μονάδων.
Ο αριθμός είναι τεχνικά σωστός.
Η επιλογή της βάσης είναι πολιτικά βολική.
Το πανδημικό ναδίρ μετατρέπεται σε αφετηρία θριάμβου.
Τα 36 δισ. χρειάζονται αναλυτικό λογαριασμό
Ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι από το 2019 έχουν ήδη αποπληρωθεί πρόωρα 36 δισ. ευρώ.
Υπήρξαν πράγματι διαδοχικές πρόωρες εξοφλήσεις προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς, όπως και σημαντικές αποπληρωμές δανείων του πρώτου μνημονίου.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν έγιναν.
Το πρόβλημα είναι ότι ο αριθμός των 36 δισ. παρουσιάζεται χωρίς συγκεντρωτικό πίνακα που να εξηγεί ποιες ακριβώς συναλλαγές περιλαμβάνονται, ποια ημερομηνία χρησιμοποιείται ως αφετηρία και εάν συνυπολογίζονται ομόλογα, έντοκα γραμμάτια ή πράξεις του 2026.
Ο αριθμός μπορεί να συμφωνεί με μία ευρύτερη κυβερνητική μεθοδολογία.
Χωρίς αναλυτική συμφωνία των ποσών, όμως, δεν μπορεί να ελεγχθεί ανεξάρτητα.
Για μια κυβέρνηση που οικοδομεί ολόκληρο πολιτικό αφήγημα πάνω στη δημοσιονομική υπευθυνότητα, ένας αναλυτικός πίνακας δεν θα έπρεπε να θεωρείται υπερβολική απαίτηση.
Ο γρήγορος έλεγχος των υπόλοιπων ισχυρισμών
Αναβάθμιση από τη R&I
Η πιστοληπτική βαθμίδα της Ελλάδας παρέμεινε στο ΒΒΒ.
Αυτό που αναβαθμίστηκε ήταν η προοπτική της ελληνικής οικονομίας από «σταθερή» σε «θετική».
Ο πρωθυπουργικός ισχυρισμός είναι σωστός, εφόσον γίνεται σαφές ότι δεν υπήρξε ακόμη αναβάθμιση της ίδιας της πιστοληπτικής βαθμίδας.
Θετική προοπτική, λοιπόν.
Όχι νέα βαθμίδα.
Μικρή λεπτομέρεια για την κυβερνητική επικοινωνία, ουσιώδης διαφορά για την οικονομική πραγματικότητα.
Οι πυρκαγιές
Οι αναφορές για περισσότερες από 500 πυρκαγιές μέσα στον Αύγουστο και περίπου 2.700 από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου επιβεβαιώνονται από τις επίσημες ανακοινώσεις.
Αντίθετα, η διατύπωση ότι κάηκαν λιγότερες εκτάσεις σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές και άλλες μεσογειακές χώρες δεν συνοδεύεται από τα απαραίτητα στοιχεία.
Δεν αναφέρονται:
- Τα συνολικά καμένα στρέμματα.
- Οι χρονιές με τις οποίες γίνεται η σύγκριση.
- Οι μεσογειακές χώρες που χρησιμοποιούνται ως μέτρο.
- Η ακριβής χρονική περίοδος καταγραφής.
- Η κοινή μεθοδολογία υπολογισμού.
Αν η Ελλάδα είχε καλύτερη επίδοση, να δημοσιοποιηθούν οι αριθμοί.
Όχι μία βολική διεθνής σύγκριση χωρίς πίνακα, χώρες και ημερομηνίες.
Κυρίως, όταν υπάρχουν ανθρώπινες απώλειες, η κυβερνητική αυτοαξιολόγηση οφείλει να χαμηλώνει τον τόνο.
Οι νεκροί δεν είναι υποσημείωση σε πίνακα επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας.
Δεν συμψηφίζονται με τον μεσογειακό μέσο όρο.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου
Η είσοδος της Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στον Great Sea Interconnector αποτελεί πραγματική εξέλιξη.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε το έργο ή ότι εξαφανίστηκαν τα οικονομικά και τεχνικά προβλήματα.
Παρέμεναν ανοικτά ζητήματα γύρω από την κυπριακή συμμετοχή, τον οικονομικό έλεγχο, το τελικό κόστος και το χρονοδιάγραμμα κατασκευής.
Παράλληλα, η Nexans δεν εμφανίστηκε ξαφνικά τώρα στο έργο. Η σύμβασή της για το καλώδιο ανάγεται στο 2023, ενώ είχε ήδη ανακοινωθεί αναπροσαρμογή του χρονοδιαγράμματος.
Επομένως:
Η συμφωνία είναι πραγματική.
Η διασύνδεση δεν έχει ολοκληρωθεί.
Το να παρουσιάζεται ένα ακόμη βήμα ως σχεδόν τελειωμένο έργο είναι η αγαπημένη κυβερνητική τεχνική.
Κόβεις την κορδέλα πριν τοποθετηθεί το καλώδιο.
Τα χωροταξικά πλαίσια
Τα νέα χωροταξικά πλαίσια για τον Τουρισμό και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας τέθηκαν πράγματι σε ισχύ μέσα στον Αύγουστο.
Ο σχετικός ισχυρισμός επιβεβαιώνεται.
Αυτό που δεν έχει ακόμη αποδειχθεί είναι εάν η εφαρμογή τους θα προσφέρει πραγματική προστασία στο περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες ή εάν θα λειτουργήσει ως επιτάχυνση επενδύσεων με περιορισμένα θεσμικά εμπόδια.
Η δημοσίευση ενός χωροταξικού σχεδίου είναι διοικητικό γεγονός.
Η επιτυχία του είναι υπόθεση εφαρμογής.
Το πρόγραμμα FinStart
Το πρόγραμμα χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού έχει προϋπολογισμό 4 εκατ. ευρώ και σχεδιασμό για συμμετοχή 40.000 μαθητών έως το 2030.
Ο αριθμός επιβεβαιώνεται ως κυβερνητικός στόχος.
Δεν αποτελεί ακόμη μετρημένο αποτέλεσμα.
Οι 40.000 μαθητές δεν έχουν ολοκληρώσει το πρόγραμμα. Προβλέπεται να συμμετάσχουν σε αυτό.
Άλλο εξαγγελία.
Άλλο εφαρμογή.
Άλλο αποτέλεσμα.
Στην κυριακάτικη ανασκόπηση, βεβαίως, όλα χωρούν στην ίδια στήλη των επιτυχιών.
Οι πληρωμές των αγροτών
Οι ημερομηνίες που αναφέρονται για την υποβολή δηλώσεων και την πιθανή καταβολή προκαταβολών ανταποκρίνονται στον σχετικό προγραμματισμό.
Υπάρχει, ωστόσο, μία κρίσιμη γλωσσική διαφορά.
Η επίσημη διαδικασία αναφέρει ότι η προκαταβολή «δύναται να χορηγηθεί».
Δεν εγγυάται ότι κάθε δικαιούχος που θα υποβάλει εμπρόθεσμα τη δήλωση θα πληρωθεί οπωσδήποτε μέχρι τη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Η κυβέρνηση μετατρέπει μία δυνατότητα πληρωμής σε σχεδόν βέβαιη υπόσχεση.
Και όταν έρθει η ώρα των καθυστερήσεων, θα φταίνε τα λάθη στις δηλώσεις, τα πληροφοριακά συστήματα, οι διασταυρώσεις, οι προθεσμίες και ενδεχομένως ο ανάδρομος Ερμής.
Ποτέ η επικοινωνία.
Το δικαίωμα στη λήθη
Η ρύθμιση για όσους έχουν νοσήσει από καρκίνο αποτελεί πραγματικό και θετικό μέτρο.
Απαγορεύει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη χρήση της παλαιότερης ογκολογικής διάγνωσης μετά την παρέλευση πέντε ετών από την ολοκλήρωση της θεραπείας.
Το πεδίο εφαρμογής της, ωστόσο, δεν καλύπτει κάθε ασφαλιστική ή χρηματοοικονομική συναλλαγή. Αφορά ασφαλιστικές συμβάσεις που συνδέονται με τη χορήγηση πίστωσης.
Ο πρωθυπουργικός ισχυρισμός είναι κατά βάση σωστός.
Και εδώ δεν χρειάζεται ειρωνεία.
Όταν ένα μέτρο είναι θετικό, πρέπει να αναγνωρίζεται.
«Διάλογος χωρίς υποχώρηση»: Σύνθημα που κρίνεται εκ του αποτελέσματος
Η Άγκυρα επανέφερε αμφισβητήσεις για νησίδες και βραχονησίδες με αφορμή τον ελληνικό χωροταξικό σχεδιασμό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Η αντίδραση είναι πραγματική και σοβαρή.
Η φράση «διάλογος δεν σημαίνει υποχώρηση», όμως, δεν είναι ελέγξιμο γεγονός.
Είναι πολιτική διακήρυξη.
Θα κριθεί από το εάν ο ελληνικός σχεδιασμός εφαρμόζεται, από τις άδειες που εκδίδονται, από τα έργα που προχωρούν και από το εάν οι τουρκικές αμφισβητήσεις προκαλούν τελικά περιορισμό ελληνικών ενεργειών.
Η κυριαρχία δεν αποδεικνύεται με κυριακάτικο status.
Ασκείται.
Όταν ο απολογισμός γίνεται διαφημιστικό φυλλάδιο
Η πρόωρη αποπληρωμή ακριβού ή λιγότερο ευνοϊκού χρέους είναι θετική πολιτική όταν μειώνει τόκους και χρηματοοικονομικούς κινδύνους.
Η αναβάθμιση των προοπτικών από έναν οίκο αξιολόγησης είναι επίσης θετική.
Το δικαίωμα στη λήθη αποτελεί ουσιαστικό κοινωνικό μέτρο.
Δεν χρειάζεται να διαστρεβλωθούν αυτά για να ασκηθεί αντιπολίτευση.
Χρειάζεται, όμως, να σταματήσει η κυβέρνηση να βαφτίζει κάθε χρηματοοικονομική πράξη «εθνική απελευθέρωση», κάθε υπογεγραμμένη συμφωνία ολοκληρωμένο έργο, κάθε πρόγραμμα μελλοντικό αποτέλεσμα και κάθε στατιστική επιλογή ιστορικό θρίαμβο.
Η Ελλάδα βελτίωσε θεαματικά τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ.
Παραμένει, όμως, πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το χρέος σε ευρώ είναι υψηλότερο από το 2019.
Οι πρόωρες αποπληρωμές έχουν όφελος, αλλά τα 36 δισ. απαιτούν αναλυτικό λογαριασμό.
Οι φωτιές ήταν πολλές, υπήρξαν νεκροί και οι διεθνείς συγκρίσεις χρειάζονται αριθμούς.
Αυτή είναι η πραγματική εικόνα.
Όχι αποτυχία παντού.
Όχι θαύμα παντού.
Αλλά μια κυβέρνηση που ζητά χειροκρότημα για «εθνική απελευθέρωση» πριν ακόμη κατέβει η χώρα από την πρώτη θέση του ευρωπαϊκού πίνακα χρέους.
Ο πατριωτισμός του PowerPoint παραμένει φθηνός.
Το χρέος, πάλι, όχι.