Με πρόσχημα τον «εκσυγχρονισμό», η κυβέρνηση περνάει από τη διαβούλευση ένα νομοθετικό πακέτο που δεν λύνει απλώς τεχνικά ζητήματα. Ξηλώνει, βήμα-βήμα, την ίδια την έννοια της προστασίας, επιτρέποντας πολεοδόμηση σε τμήματα περιοχών Natura που ακουμπούν σε οικισμούς και εντός σχεδίου περιοχές.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, το ίδιο νομοσχέδιο ξαναζεσταίνει τις γνωστές παρατάσεις για παράνομες δραστηριότητες σε δάση, χαρίζει κι άλλον χρόνο στις “εκκρεμότητες” και φτιάχνει ακόμη και ειδικές εξαιρέσεις για να περνούν έργα εκεί όπου ο νόμος υποτίθεται πως έβαζε φρένο. Αυτό δεν είναι χωροταξική πολιτική. Είναι θεσμοθετημένο ξεχείλωμα.
Η Natura παύει να προστατεύεται και αρχίζει να “αξιοποιείται”
Η πιο βαριά διάταξη είναι και η πιο αποκαλυπτική: σε ζώνες «βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων» μέσα σε περιοχές Natura, που συνορεύουν με πόλεις ή χωριά, το κράτος δίνει πλέον δυνατότητα οικιστικής πολεοδόμησης μέσω Τοπικών ή Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Με άλλα λόγια, εκεί που η προστατευόμενη περιοχή ήταν όριο, τώρα μετατρέπεται σε διαπραγματεύσιμο πεδίο επέκτασης. Μπορεί να το ντύνουν με προϋποθέσεις, μελέτες και ποσοστά, αλλά η ουσία δεν αλλάζει: η Natura παύει να είναι κόκκινη γραμμή και γίνεται διοικητικό λάστιχο.
Παράνομες εγκαταστάσεις στα δάση; Παράταση. Πάντα παράταση.
Το δεύτερο χτύπημα έρχεται από τις δασικές ρυθμίσεις. Το ΥΠΕΝ παρατείνει έως το τέλος του 2027 προθεσμίες για σειρά εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων σε δασικές εκτάσεις: κτηνοτροφικές μονάδες, θρησκευτικές εγκαταστάσεις, έργα ύδρευσης, χιονοδρομικά κέντρα και άλλες χρήσεις που για χρόνια κινούνται στο γκρίζο ή στο παράνομο. Αντί το κράτος να κλείσει τον κύκλο της αυθαιρεσίας, τον ανανεώνει. Αντί να προστατεύσει τον δασικό χώρο, προστατεύει τη λογική “βλέποντας και κάνοντας”. Και κάθε νέα παράταση είναι ένα ακόμη μήνυμα ότι στην Ελλάδα το αυθαίρετο δεν τιμωρείται· απλώς περιμένει την επόμενη νομοθετική σανίδα σωτηρίας.
Υμηττός: γενική απαγόρευση για τους πολλούς, ειδική εξαίρεση για τους “σωστούς”
Στον Υμηττό η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική. Η αναστολή οικοδομικών εργασιών παρατείνεται, αλλά μαζί της έρχεται και ειδική εξαίρεση για την ανέγερση παρεκκλησίου στον χώρο της Μονής Αγίου Ιωάννου Θεολόγου. Αυτό είναι το απόσταγμα όλου του μοντέλου: από τη μία ο γενικός κανόνας για να διαφημίζεται η προστασία, από την άλλη η στοχευμένη εξαίρεση για να περνάει εκείνο που “πρέπει” να περάσει. Έτσι δεν κυβερνιέται ένας προστατευόμενος ορεινός όγκος. Έτσι στήνεται ένα καθεστώς όπου ο νόμος υπάρχει για να παρακάμπτεται με πιο κομψό τρόπο.
Ας σταματήσουν λοιπόν τα ωραία λόγια περί ισορροπίας, βιωσιμότητας και θεσμικής τάξης. Όταν ανοίγεις παράθυρο για πολεοδόμηση στη Natura, όταν δίνεις ξανά παράταση στην παρανομία μέσα στα δάση και όταν νομοθετείς ειδικές εξαιρέσεις σε προστατευόμενες περιοχές, δεν “εκσυγχρονίζεις” το πλαίσιο. Το ξηλώνεις. Και το κάνεις με τέτοιο τρόπο ώστε το μπετόν να μπαίνει από την πόρτα, ενώ η προστασία να βγαίνει από το παράθυρο. Αυτό δεν είναι διοίκηση του χώρου. Είναι πολιτική παράδοσής του.
