Γιατί το σύμπλεγμα αυτό είναι το «κλειδί» της Ανατολικής Μεσογείου και γιατί η Τουρκία επιχειρεί να το αμφισβητήσει
Η Τουρκία δεν κινείται τυχαία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Πίσω από τις πτήσεις, τις ναυτικές κινήσεις, τις δηλώσεις, τα δόγματα και τα νομοθετικά τεχνάσματα υπάρχει ένας καθαρός στρατηγικός στόχος: να αμφισβητηθεί στην πράξη το θαλάσσιο τόξο Ρόδου – Καρπάθου – Κάσου – Κρήτης.
Πρόκειται για το σύμπλεγμα που χαλάει τον τουρκικό σχεδιασμό. Είναι η γεωγραφική πραγματικότητα που εμποδίζει την Άγκυρα να εμφανίσει την Τουρκία και τη Λιβύη ως δύο χώρες με δήθεν εφαπτόμενες θαλάσσιες ζώνες. Είναι η αλυσίδα των ελληνικών νησιών που ακυρώνει στην πράξη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 και υπενθυμίζει ότι η γεωγραφία δεν διαγράφεται με πολιτικές αποφάσεις, χάρτες προπαγάνδας ή εθνικούς νόμους.
Η περιοχή αυτή δεν είναι απλώς θαλάσσιος χώρος. Είναι πέρασμα, ενεργειακός διάδρομος, στρατηγικός κόμβος και ταυτόχρονα σημείο όπου συγκρούονται δύο εντελώς διαφορετικές αντιλήψεις: από τη μία το Διεθνές Δίκαιο και από την άλλη ο τουρκικός αναθεωρητισμός.
Το τουρκικό σχέδιο: να «κοπεί» η ελληνική ΑΟΖ
Η Άγκυρα εδώ και χρόνια προσπαθεί να επιβάλει την άποψη ότι μεγάλα ελληνικά νησιά, όπως η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Κάσος και η Κρήτη, δεν παράγουν πλήρη δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Με απλά λόγια, επιχειρεί να μειώσει ή να εξαφανίσει τη νομική επήρεια των νησιών αυτών, ώστε να ανοίξει χώρο για τις δικές της διεκδικήσεις.
Αν αυτή η θέση γινόταν αποδεκτή, η ελληνική θαλάσσια συνέχεια προς την Ανατολική Μεσόγειο θα δεχόταν σοβαρό πλήγμα. Η Τουρκία θα εμφανιζόταν ως δύναμη που ελέγχει τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις νότια και ανατολικά των ελληνικών νησιών, αποκτώντας λόγο σε ενεργειακά έργα, υποθαλάσσιες διασυνδέσεις, εμπορικούς διαδρόμους και ναυτικές κινήσεις.
Αυτός είναι ο πυρήνας της «Γαλάζιας Πατρίδας». Δεν είναι απλώς ένα σύνθημα. Είναι ένα εργαλείο πίεσης. Μια προσπάθεια μετατροπής αυθαίρετων γεωπολιτικών βλέψεων σε δήθεν εθνικό δίκαιο.
Οι πτήσεις, τα πλοία και το μήνυμα της Άγκυρας
Η αυξημένη δραστηριότητα τουρκικών αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας και η παρουσία τουρκικών μονάδων σε κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές δεν πρέπει να διαβάζονται αποσπασματικά. Η Άγκυρα παρακολουθεί, χαρτογραφεί, καταγράφει και πιέζει.
Οι αποστολές επιτήρησης, η παρακολούθηση θαλάσσιων κινήσεων, η ηλεκτρονική συλλογή πληροφοριών και οι επαναλαμβανόμενες πτήσεις σε συγκεκριμένα μοτίβα δείχνουν ότι η Τουρκία αντιμετωπίζει την περιοχή ως πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα θέλει να καταστήσει κάθε ελληνική ή διεθνή δραστηριότητα στην περιοχή αντικείμενο τουρκικής αμφισβήτησης. Θέλει να περάσει την ιδέα ότι κανένα καλώδιο, καμία έρευνα, καμία ενεργειακή διασύνδεση και κανένα μεγάλο έργο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη δική της ανοχή.
Η Κάσος, η Κάρπαθος και η Κρήτη δεν είναι «γκρίζα ζώνη»
Η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να είναι αμηχανία. Τα νησιά αυτά δεν είναι διαπραγματεύσιμα σημεία πάνω σε έναν χάρτη. Είναι ελληνικό έδαφος, με δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Η Τουρκία μπορεί να μην έχει υπογράψει την UNCLOS, όμως αυτό δεν της δίνει δικαίωμα να επιβάλλει μονομερώς τη δική της ανάγνωση στη Μεσόγειο. Πολύ περισσότερο, δεν μπορεί να χρησιμοποιεί την εσωτερική της νομοθεσία για να παρακάμπτει κανόνες διεθνούς δικαίου.
Κανένα εθνικό νομοθέτημα δεν μπορεί να καταργήσει τη γεωγραφία. Κανένας χάρτης της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν μπορεί να εξαφανίσει την Κρήτη, την Κάσο, την Κάρπαθο, τη Ρόδο και το Καστελλόριζο.
Το διακύβευμα είναι ευρύτερο από τα ελληνοτουρκικά
Η περιοχή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα και την Τουρκία. Αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, την ενεργειακή ασφάλεια, τις θαλάσσιες μεταφορές, τις υποθαλάσσιες διασυνδέσεις και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Great Sea Interconnector, οι σχεδιασμοί Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, οι εμπορικοί διάδρομοι και η σύνδεση Ευρώπης – Μέσης Ανατολής – Ινδίας περνούν μέσα από έναν χώρο όπου η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανιστεί ως αναγκαίος ρυθμιστής.
Γι’ αυτό η τουρκική πίεση στο συγκεκριμένο τόξο δεν είναι περιστασιακή. Είναι συστηματική. Η Τουρκία γνωρίζει ότι όποιος ελέγχει αυτόν τον θαλάσσιο διάδρομο αποκτά βαρύνοντα λόγο σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα οφείλει να απαντήσει με ψυχραιμία και αποφασιστικότητα
Η χώρα δεν χρειάζεται κραυγές. Χρειάζεται καθαρή στρατηγική, σταθερές συμμαχίες, στρατιωτική ετοιμότητα, διπλωματική επιμονή και απόλυτη προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο.
Η ύπαρξη της τουρκικής Στρατιάς του Αιγαίου απέναντι από τα ελληνικά νησιά, ο μεγάλος αποβατικός στόλος της Τουρκίας και το casus belli για τα 12 ναυτικά μίλια δεν μπορούν να αγνοούνται. Συνιστούν μόνιμη απειλή, απέναντι στην οποία η Ελλάδα έχει δικαίωμα και υποχρέωση άμυνας.
Το τόξο Ρόδου – Καρπάθου – Κάσου – Κρήτης είναι γραμμή κυριαρχικών δικαιωμάτων, όχι γραμμή υποχώρησης.
Η Τουρκία θέλει να παρουσιάσει την αναθεώρηση ως νόμο, την πίεση ως διαπραγμάτευση και την αμφισβήτηση ως κανονικότητα.
Αλλά η Ανατολική Μεσόγειος δεν ξαναχαράσσεται επειδή το αποφάσισε η Άγκυρα.
Τα νησιά υπάρχουν. Τα δικαιώματά τους υπάρχουν. Και η Ελλάδα οφείλει να το θυμίζει παντού: στη θάλασσα, στη διπλωματία, στην Ευρώπη και σε κάθε διεθνές φόρουμ.