Του Ευάγγελου Λιαμπότη
Η ελληνική κοινωνία είναι κουρασμένη, απογοητευμένη και θυμωμένη.
Η ακρίβεια κατατρώει το οικογενειακό εισόδημα, η στεγαστική κρίση οδηγεί τους νέους σε απόγνωση, οι δημόσιες υπηρεσίες υποβαθμίζονται, η περιφέρεια εγκαταλείπεται και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς μειώνεται καθημερινά.
Κι όμως, παρά τη μεγάλη κοινωνική δυσαρέσκεια, η κυβέρνηση εξακολουθεί να εμφανίζεται πολιτικά κυρίαρχη.
Όχι επειδή οι πολίτες είναι ευχαριστημένοι.
Όχι επειδή τα προβλήματα λύθηκαν.
Αλλά επειδή η αντιπολίτευση δεν έχει καταφέρει ακόμη να πείσει ότι διαθέτει σοβαρή, ολοκληρωμένη και εφαρμόσιμη πρόταση διακυβέρνησης.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό αδιέξοδο της χώρας.
Η καταγγελία δεν αποτελεί πρόγραμμα
Η αντιπολίτευση καταγγέλλει την κυβέρνηση για την ακρίβεια, τα σκάνδαλα, την υποβάθμιση των θεσμών και την απουσία κοινωνικής πολιτικής.
Σε αρκετές περιπτώσεις δικαίως.
Ωστόσο, η καταγγελία από μόνη της δεν αρκεί.
Οι πολίτες δεν αναζητούν μόνο ποιος θα φωνάξει περισσότερο. Αναζητούν ποιος μπορεί να κυβερνήσει καλύτερα.
Θέλουν να γνωρίζουν ποιο είναι το συγκεκριμένο σχέδιο για την οικονομία, την παραγωγή, την ενέργεια, την υγεία, την παιδεία, τη στέγαση, το δημογραφικό, την άμυνα και την εξωτερική πολιτική.
Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης περιορίζονται είτε σε γενικόλογες υποσχέσεις είτε σε μια στείρα αντικυβερνητική ρητορική.
Άλλο πράγμα η διαμαρτυρία και άλλο η διακυβέρνηση.
Η χώρα δεν χρειάζεται απλώς μια διαφορετική φωνή. Χρειάζεται διαφορετική κατεύθυνση.
Κοινωνική δικαιοσύνη και πατριωτισμός πρέπει να πορεύονται μαζί
Προσωπικά πιστεύω ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικός πατριωτισμός χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη.
Δεν μπορείς να μιλάς για ισχυρή Ελλάδα, όταν χιλιάδες οικογένειες δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.
Δεν μπορείς να μιλάς για εθνική ανεξαρτησία, όταν η χώρα εξαρτάται σχεδόν για τα πάντα από εισαγωγές.
Δεν μπορείς να μιλάς για δημογραφική ανάκαμψη, όταν ένα νέο ζευγάρι αδυνατεί να πληρώσει ενοίκιο και να δημιουργήσει οικογένεια.
Δεν μπορείς να μιλάς για ανάπτυξη, όταν ολόκληρες περιοχές της ελληνικής περιφέρειας ερημώνουν.
Η κοινωνική συνοχή είναι στοιχείο της εθνικής ισχύος.
Μια κοινωνία διαλυμένη από τις ανισότητες, την ανασφάλεια και την αδικία δεν μπορεί να αποκτήσει κοινό όραμα ούτε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις εξωτερικές προκλήσεις.
Η Ελλάδα χρειάζεται μια πολιτική που να στηρίζει τον εργαζόμενο, τον μικρομεσαίο, τον αγρότη, τον επαγγελματία, τον συνταξιούχο και τον νέο άνθρωπο.
Χρειάζεται όμως ταυτόχρονα καθαρή εθνική στρατηγική, ισχυρή άμυνα και αποφασιστική υπεράσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Αυτά τα δύο δεν είναι αντίθετα.
Είναι αλληλένδετα.
Το ΠΑΣΟΚ δεν αξιοποίησε την ευκαιρία
Το ΠΑΣΟΚ είχε την ευκαιρία να μετατραπεί στον βασικό αντίπαλο της κυβέρνησης.
Είχε ιστορικές ρίζες στην κοινωνία, οργανωτική παρουσία και ένα σημαντικό πολιτικό ακροατήριο.
Δεν κατάφερε, όμως, να παρουσιάσει μια νέα μεγάλη πολιτική πρόταση.
Παρέμεινε εγκλωβισμένο σε εσωκομματικές ισορροπίες, παλιές αντιλήψεις και μια ασαφή πολιτική φυσιογνωμία.
Προσπαθεί να εμφανιστεί ταυτόχρονα ως υπεύθυνη κυβερνητική δύναμη και ως κόμμα διαμαρτυρίας.
Το αποτέλεσμα είναι να μην πείθει ούτε όσους αναζητούν σταθερότητα ούτε όσους απαιτούν ριζική αλλαγή.
Η κοινωνική του βάση διατηρεί σε μεγάλο βαθμό λαϊκά και πατριωτικά χαρακτηριστικά. Η ηγετική και στελεχιακή του εικόνα, όμως, πολλές φορές απέχει από αυτές τις ανάγκες.
Χωρίς ξεκάθαρη πολιτική ταυτότητα, το ΠΑΣΟΚ κινδυνεύει να παραμείνει ένας συμπληρωματικός πολιτικός παίκτης και όχι μια πραγματική εναλλακτική εξουσίας.
Η επιστροφή Τσίπρα δεν αρκεί από μόνη της
Η συζήτηση για την πολιτική επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα δείχνει περισσότερο την αδυναμία του σημερινού χώρου της Κεντροαριστεράς να αναδείξει νέα πρόσωπα και νέες ιδέες.
Ο πρώην πρωθυπουργός διαθέτει εμπειρία, πολιτικό ένστικτο και αναγνωρισιμότητα.
Κουβαλά, όμως, και ολόκληρο το βάρος της διακυβέρνησής του.
Η αλλαγή κομματικού ονόματος ή η απομάκρυνση ορισμένων παλιών στελεχών δεν αρκούν.
Απαιτείται πραγματική πολιτική αυτοκριτική και, κυρίως, νέα αντίληψη για τη χώρα.
Ένα νέο κόμμα δεν μπορεί να είναι απλώς ένας ανανεωμένος ΣΥΡΙΖΑ.
Πρέπει να απαντά στα μεγάλα εθνικά και κοινωνικά ζητήματα χωρίς ιδεολογικές αγκυλώσεις.
Πρέπει να μιλήσει καθαρά για την παραγωγική ανασυγκρότηση, την Τουρκία, την Κύπρο, το μεταναστευτικό, την άμυνα, το δημογραφικό και την αποκέντρωση.
Διαφορετικά, θα ανακυκλώσει τα ίδια πρόσωπα, τις ίδιες αντιλήψεις και τελικά τα ίδια αδιέξοδα.
Τα νέα κόμματα θα κριθούν από το πρόγραμμά τους
Η εμφάνιση νέων πολιτικών σχηματισμών αποδεικνύει ότι μεγάλα τμήματα της κοινωνίας δεν αισθάνονται πως εκπροσωπούνται από το υπάρχον πολιτικό σύστημα.
Η ανάγκη για δικαιοσύνη, διαφάνεια και λογοδοσία είναι τεράστια.
Η οργή απέναντι στην ατιμωρησία είναι δικαιολογημένη.
Όμως κανένα νέο πολιτικό εγχείρημα δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην αγανάκτηση ή στην αναγνωρισιμότητα ενός προσώπου.
Η ηθική δύναμη είναι σημαντική, αλλά δεν αντικαθιστά το πρόγραμμα.
Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ποιες είναι οι θέσεις ενός κόμματος για την οικονομία, τη φορολογία, την εξωτερική πολιτική, την άμυνα, την ενέργεια, την υγεία και τη δημόσια διοίκηση.
Πρέπει επίσης να γνωρίζουν ποια πρόσωπα θα κληθούν να εφαρμόσουν αυτές τις πολιτικές.
Τα νέα κόμματα θα κριθούν από το αν θα αποφύγουν τον λαϊκισμό, τις εύκολες υποσχέσεις, τις θεωρίες συνωμοσίας και τις εξαρτήσεις από ξένα πολιτικά ή οικονομικά κέντρα.
Η χώρα δεν χρειάζεται άλλον έναν προσωποπαγή σχηματισμό.
Χρειάζεται θεσμούς, πρόγραμμα και ανθρώπους που μπορούν να αναλάβουν ευθύνη.
Η Δεξιά πέρα από τη Νέα Δημοκρατία
Τα κόμματα που βρίσκονται δεξιότερα της Νέας Δημοκρατίας αντλούν δύναμη από την ανασφάλεια των πολιτών, το μεταναστευτικό, την εγκληματικότητα και τα εθνικά θέματα.
Ωστόσο, η επίκληση του πατριωτισμού δεν αρκεί.
Ο πατριωτισμός αποδεικνύεται μέσα από τις συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις και όχι μέσα από σημαίες, συνθήματα και κραυγές.
Δεν μπορεί κάποιος να δηλώνει ότι υπερασπίζεται τα ελληνικά συμφέροντα και ταυτόχρονα να ταυτίζεται άκριτα με οποιαδήποτε ξένη δύναμη.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ούτε δουλοπρέπεια προς τη Δύση ούτε άκριτη ρωσοφιλία.
Χρειάζεται ανεξάρτητη, πολυδιάστατη και ρεαλιστική εξωτερική πολιτική, με μοναδικό κριτήριο το εθνικό συμφέρον.
Η χώρα μας δεν πρέπει να γίνει δορυφόρος κανενός.
Η περιφέρεια δεν μπορεί να παραμένει θεατής
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη του σημερινού πολιτικού συστήματος είναι ότι αντιμετωπίζει την Ελλάδα σαν να τελειώνει στα όρια της Αθήνας.
Οι αποφάσεις λαμβάνονται στο κέντρο, από ανθρώπους που συχνά δεν γνωρίζουν τις πραγματικές συνθήκες ζωής στην περιφέρεια.
Στην Εύβοια, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές, οι πολίτες βιώνουν καθημερινά την εγκατάλειψη.
Υποδομές που καθυστερούν, νοσοκομεία με ελλείψεις, προβληματικό οδικό δίκτυο, υποβάθμιση του περιβάλλοντος, περιορισμένες επαγγελματικές ευκαιρίες και νέοι που αναγκάζονται να φύγουν.
Η αποκέντρωση δεν πρέπει να παραμένει ένα προεκλογικό σύνθημα.
Χρειάζεται μεταφορά πόρων, αρμοδιοτήτων και πραγματικής εξουσίας στην Αυτοδιοίκηση, με αυστηρό έλεγχο και λογοδοσία.
Δεν μπορεί κάθε Δήμος και κάθε Περιφέρεια να περιμένει από ένα υπουργικό γραφείο στην Αθήνα να εγκρίνει ακόμη και τα αυτονόητα.
Η τοπική κοινωνία πρέπει να αποκτήσει φωνή και δύναμη.
Η Νέα Δημοκρατία κυριαρχεί λόγω αδυναμίας των αντιπάλων της
Η κυβέρνηση παρουσιάζει σοβαρή πολιτική φθορά.
Η ακρίβεια, οι ανισότητες, τα προβλήματα στη Δικαιοσύνη, η αίσθηση ατιμωρησίας και η υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών έχουν προκαλέσει έντονη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Παρόλα αυτά, η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να διαθέτει ένα καθαρό πλεονέκτημα.
Ο βασικός λόγος είναι απλός:
Οι αντίπαλοί της δεν έχουν καταφέρει να πείσουν ότι μπορούν να αποτελέσουν καλύτερη κυβέρνηση.
Η κυβερνητική κυριαρχία δεν είναι απόδειξη επιτυχίας.
Είναι σε μεγάλο βαθμό απόδειξη της ανεπάρκειας της αντιπολίτευσης.
Όσο τα κόμματα της αντιπολίτευσης ανταγωνίζονται για μικρά εκλογικά ακροατήρια, ανακυκλώνουν παλιές αντιπαραθέσεις και αποφεύγουν τις δύσκολες απαντήσεις, η κυβέρνηση θα εξακολουθεί να εμφανίζεται ως ο μοναδικός συγκροτημένος πόλος εξουσίας.
Η χώρα χρειάζεται νέα πολιτική σύνθεση
Η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα, δημοκρατική, κοινωνική και πατριωτική πολιτική πρόταση.
Μια πρόταση που θα συνδυάζει:
Την κοινωνική δικαιοσύνη με την ανάπτυξη.
Την εθνική κυριαρχία με τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό.
Την ισχυρή άμυνα με την ενεργητική διπλωματία.
Την προστασία των αδύναμων με την ενίσχυση της υγιούς επιχειρηματικότητας.
Τη δημόσια υγεία και παιδεία με την αξιολόγηση και τη λογοδοσία.
Την αποκέντρωση με τη θεσμική ευθύνη.
Την καταπολέμηση της διαφθοράς με πραγματικά ανεξάρτητη Δικαιοσύνη.
Δεν χρειαζόμαστε άλλους σωτήρες.
Δεν χρειαζόμαστε άλλες προσωπολατρικές κατασκευές.
Χρειαζόμαστε σοβαρούς ανθρώπους, καθαρές θέσεις και εφαρμόσιμο σχέδιο.
Η κοινωνία είναι έτοιμη να ακούσει μια πραγματική εναλλακτική πρόταση.
Το ερώτημα είναι εάν υπάρχει σήμερα πολιτική δύναμη ικανή να την εκφράσει.
Μέχρι να υπάρξει, η χώρα θα παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα σε μια κυβέρνηση που φθείρεται και σε μια αντιπολίτευση που δεν πείθει.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα της εποχής μας.