Το Ισραήλ δεν φοβάται απλώς μια συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν. Φοβάται μια συμφωνία που θα κλείσει προσωρινά το μέτωπο, αλλά θα αφήσει ανέγγιχτους τους πυρήνες της ιρανικής ισχύος: ουράνιο, πυραύλους και περιφερειακά δίκτυα.
Η ανησυχία του Μπέντζαμιν Νετανιάχου δεν είναι ότι ο Ντόναλντ Τραμπ διαπραγματεύεται με το Ιράν. Είναι ότι μπορεί να διαπραγματευτεί γρήγορα, πολιτικά και με όρους εξόδου, πριν ικανοποιηθούν οι βασικοί στόχοι που το Ισραήλ θεωρεί υπαρξιακούς.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CNN Newsource, ισραηλινές πηγές εκφράζουν φόβους ότι μια αμερικανοϊρανική συμφωνία μπορεί να αφήσει τμήματα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης ανέπαφα, ενώ θα παρακάμπτει τα δύο άλλα μεγάλα ζητήματα: το βαλλιστικό πρόγραμμα και τα δίκτυα συμμάχων/πληρεξουσίων του Ιράν στην περιοχή.
Το πρόβλημα δεν είναι η συμφωνία — είναι η «κακή συμφωνία»
Για την Ουάσιγκτον, μια συμφωνία μπορεί να είναι εργαλείο αποκλιμάκωσης. Για το Ισραήλ, όμως, μια βιαστική συμφωνία μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγική παγίδα.
Αν η Τεχεράνη κρατήσει μέρος της πυρηνικής της υποδομής, αν οι εμπλουτισμένες ποσότητες ουρανίου δεν απομακρυνθούν και αν οι πύραυλοι βγουν από το τραπέζι, τότε το Ισραήλ θα θεωρεί ότι ο πόλεμος σταμάτησε χωρίς να τελειώσει. Ο Νετανιάχου, σε συνέντευξή του στο CBS/60 Minutes, επέμεινε ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο πρέπει να απομακρυνθεί από το Ιράν και ότι οι εγκαταστάσεις εμπλουτισμού πρέπει να διαλυθούν.
Το ουράνιο γίνεται η κόκκινη γραμμή
Το ενδιαφέρον είναι ότι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Ισραήλ φαίνεται να αντιλαμβάνεται πως το ζήτημα των βαλλιστικών πυραύλων ίσως έχει ήδη υποχωρήσει από την πρώτη γραμμή των διαπραγματεύσεων. Γι’ αυτό και ο Νετανιάχου μετατοπίζει το βάρος στο ουράνιο: εκεί βρίσκεται πλέον η άμεση κόκκινη γραμμή.
Η ανησυχία αυτή δεν είναι θεωρητική. Το Reuters μετέδωσε ότι Ιρανός αξιωματούχος προειδοποίησε πως η Τεχεράνη θα μπορούσε να εξετάσει εμπλουτισμό ουρανίου στο 90% — επίπεδο που συνδέεται με δυνατότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου — σε περίπτωση νέας επίθεσης. Στο ίδιο πλαίσιο, παραμένει κρίσιμο το ζήτημα των υφιστάμενων αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου.
Το Ορμούζ ως χαρτί πίεσης
Παράλληλα, τα Στενά του Ορμούζ έχουν γίνει το μεγάλο γεωοικονομικό χαρτί της κρίσης. Εκεί δεν παίζεται μόνο η ασφάλεια του Ισραήλ ή η στρατιωτική αξιοπιστία των ΗΠΑ. Παίζεται η ροή της ενέργειας, η τιμή του πετρελαίου, η πίεση στις αγορές και η αντοχή της αμερικανικής κοινής γνώμης.
Οι διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με διεθνή πρακτορεία, συνδέονται πλέον τόσο με το πυρηνικό ζήτημα όσο και με την επαναλειτουργία ή την αποσυμφόρηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Το AP μετέδωσε ότι οι συνομιλίες παραμένουν κολλημένες, ενώ η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να επιμένει πως έχει τον έλεγχο της κατάστασης στο Ορμούζ.
Το ρήγμα Τραμπ–Νετανιάχου
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της σύγκρουσης: ο Τραμπ θέλει μια συμφωνία που να μπορεί να παρουσιαστεί ως νίκη. Ο Νετανιάχου θέλει μια συμφωνία που να μην αφήνει στο Ιράν δυνατότητα ανασύνταξης.
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, το ζητούμενο είναι να αποφύγει έναν ανοιχτό, παρατεταμένο πόλεμο που κοστίζει πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά. Για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, το ζητούμενο είναι να μην κλείσει ο πόλεμος με μια διπλωματική φωτογραφία, αλλά με πραγματική αποδόμηση της ιρανικής απειλής.
Γι’ αυτό και η Ιερουσαλήμ πιέζει. Όχι επειδή απορρίπτει κάθε διπλωματία, αλλά επειδή φοβάται ότι η αμερικανική διπλωματία μπορεί να περιοριστεί στο ελάχιστο κοινό αποτέλεσμα: λίγο ουράνιο, λίγο Ορμούζ, λίγη αποκλιμάκωση — και όλα τα υπόλοιπα για αργότερα.
Ο Νετανιάχου φοβάται ότι ο Τραμπ μπορεί να κλείσει τον πόλεμο όπως κλείνονται οι πολιτικές εκκρεμότητες: με μια συμφωνία, μια δήλωση νίκης και μια νέα ατζέντα.
Μόνο που στη Μέση Ανατολή οι μισές λύσεις δεν θάβουν τις κρίσεις. Τις παγώνουν. Και όταν ξεπαγώνουν, επιστρέφουν βαρύτερες.