Από την Ακρόπολη έως την Κνωσό και τους Δελφούς, ο ιδιώτης βάζει δικό του προσωπικό, ταμειακά συστήματα και προϊόντα – Η σύμβαση συρρικνώνει το πεδίο των ΣΟΧ πωλητών, αλλά δεν τεκμηριώνει ακόμη ιδιωτικοποίηση της αρχαιοφύλαξης
Δεν πουλήθηκαν τα μνημεία.
Παραδόθηκε, όμως, σε μία ιδιωτική εταιρεία το εμπορικό τους ταμείο.
Με σύμβαση που υπογράφηκε στις 14 Αυγούστου 2026 και αναρτήθηκε στη Διαύγεια με ΑΔΑ 9Σ7Θ46ΜΖΜ4-2ΣΩ, ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων εκμισθώνει ενιαία 27 πωλητήρια σε μερικούς από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία της χώρας στην εταιρεία «Ελληνικά Αναμνηστικά Α.Ε.».
Ακρόπολη, Κνωσός, Δελφοί, Ολυμπία, Σούνιο, Αρχαία Αγορά, Ολυμπιείο, Κεραμεικός, Μυκήνες, Επίδαυρος, Ρόδος, Κέρκυρα, Χανιά και άλλα σημεία υψηλής επισκεψιμότητας εντάσσονται σε ένα ενιαίο πακέτο.
Η διάρκεια της μίσθωσης είναι έξι χρόνια, με δυνατότητα παράτασης για άλλα έξι. Δηλαδή, η εμπορική λειτουργία των συγκεκριμένων πωλητηρίων μπορεί να παραμείνει στα χέρια του ίδιου ιδιωτικού σχήματος έως και το 2038.
Δεν πρόκειται για «μερικά ράφια με καρτ ποστάλ».
Πρόκειται για μία μακροχρόνια αλλαγή μοντέλου: από τη δημόσια λειτουργία με προσωπικό του ΟΔΑΠ και συμβασιούχους ορισμένου χρόνου, σε ιδιωτική εκμετάλλευση με προσωπικό, ταμειακά συστήματα και εμπορικό σχεδιασμό του μισθωτή.
Ένα πακέτο από την Ακρόπολη μέχρι τον Κεραμεικό
Η διακήρυξη του ΟΔΑΠ δεν αφήνει αμφιβολία για την κλίμακα.
Τα 27 πωλητήρια δεν διαχωρίστηκαν ανά περιοχή ή μνημείο. Εκμισθώθηκαν ως μία ενιαία ομάδα, με κριτήριο την υψηλότερη συνολική προσφορά.
Το ελάχιστο εγγυημένο μηνιαίο μίσθωμα είχε οριστεί στα 46.030 ευρώ. Η σύμβαση, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, έκλεισε στα 50.600 ευρώ τον μήνα, πλέον ποσοστού 2% επί των μηνιαίων εσόδων προ ΦΠΑ.
Η διαφορά από την τιμή εκκίνησης είναι 4.570 ευρώ τον μήνα, δηλαδή περίπου 10%.
Σε πλήρη δωδεκάμηνη λειτουργία όλων των πωλητηρίων, το ονομαστικό εγγυημένο μίσθωμα αντιστοιχεί σε 607.200 ευρώ τον χρόνο, πριν από το πρόσθετο 2% και τις προβλεπόμενες αναπροσαρμογές.
Η πραγματική έναρξη καταβολής για κάθε σημείο, πάντως, εξαρτάται από το πότε θα παραδοθεί και θα τεθεί σε λειτουργία, καθώς ορισμένα πωλητήρια είναι υπό κατασκευή ή καλύπτονται ακόμη από υφιστάμενες 18μηνες συμβάσεις.
Αυτό που οφείλει τώρα να δημοσιοποιήσει ο ΟΔΑΠ δεν είναι άλλο ένα δελτίο περί «αξιοποίησης».
Πρέπει να δημοσιοποιήσει τα πραγματικά οικονομικά στοιχεία: τον προηγούμενο τζίρο κάθε πωλητηρίου, τα καθαρά έσοδα που είχε ο δημόσιος φορέας, το κόστος λειτουργίας, την αποτίμηση βάσει της οποίας καθορίστηκε το μίσθωμα και την οικονομική σύγκριση δημόσιας και ιδιωτικής λειτουργίας.
Χωρίς αυτά, κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει εάν το Δημόσιο έκανε συμφέρουσα συμφωνία ή απλώς εξασφάλισε ένα σταθερό ενοίκιο και παρέδωσε την υπεραξία στον ιδιώτη.
Ιδιωτικό προσωπικό εκεί όπου εργάζονταν οι ΣΟΧ
Η πιο άμεση συνέπεια αφορά την εργασία.
Ο μισθωτής υποχρεώνεται να στελεχώσει κάθε πωλητήριο με τουλάχιστον δύο πωλητές, καθώς και με υπευθύνους λειτουργίας, με δικές του δαπάνες. Θα εγκαταστήσει επίσης δικό του ταμειακό σύστημα και θα αναλάβει την καθημερινή εμπορική λειτουργία.
Αυτό σημαίνει ότι οι ανάγκες των συγκεκριμένων πωλητηρίων δεν θα καλύπτονται πλέον με τον ίδιο τρόπο από προσλήψεις προσωπικού ορισμένου χρόνου του ΟΔΑΠ. Οι προκηρύξεις ΣΟΧ των τελευταίων ετών περιλάμβαναν δεκάδες θέσεις ΔΕ Πωλήσεων για τις ανάγκες των εργαστηρίων και των πωλητηρίων του Οργανισμού.
Η κυβέρνηση και ο ΟΔΑΠ οφείλουν, συνεπώς, να απαντήσουν με αριθμούς:
- Πόσες θέσεις ΣΟΧ πωλητών αντιστοιχούσαν μέχρι σήμερα στα 27 σημεία;
- Πόσες από αυτές δεν θα επαναπροκηρυχθούν μετά την πλήρη μετάβαση στον ιδιώτη;
- Τι θα συμβεί στους εργαζομένους που υπηρετούν σήμερα με συμβάσεις ορισμένου χρόνου;
- Ποιο θα είναι το μισθολογικό και εργασιακό καθεστώς του ιδιωτικού προσωπικού;
Δεν χρειάζονται γενικόλογες διαβεβαιώσεις.
Χρειάζεται πίνακας, ανά πωλητήριο και ανά θέση.
Ο ιδιώτης αποκτά δικά του προϊόντα – Όχι όμως ανεξέλεγκτα
Η σύμβαση επιτρέπει στην εταιρεία να παράγει και να διαθέτει δικές της «εμπνευσμένες εφαρμογές», αναλαμβάνοντας το κόστος σχεδιασμού και κατασκευής και καθορίζοντας η ίδια τις τιμές πώλησής τους.
Αυτό είναι ουσιώδης μεταβολή. Ο ιδιώτης δεν περιορίζεται στην πώληση των πιστών αντιγράφων, των εκδόσεων και των προϊόντων Hellenic Heritage του ΟΔΑΠ. Αποκτά δικό του εμπορικό προϊόν και δική του τιμολογιακή πολιτική γι’ αυτό.
Δεν είναι, όμως, ακριβές ότι μπορεί να γεμίσει ανεξέλεγκτα τα πωλητήρια με οποιοδήποτε τουριστικό είδος.
Οι όροι προβλέπουν συνεργασία με τον ΟΔΑΠ και τις αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων, έλεγχο ιστορικής και αισθητικής αρτιότητας και δικαίωμα του Οργανισμού να απορρίπτει προϊόντα που δεν ανταποκρίνονται στον χαρακτήρα του μουσείου ή του αρχαιολογικού χώρου.
Το θεσμικό φίλτρο, επομένως, υπάρχει στα χαρτιά.
Το ερώτημα είναι ποιος θα το εφαρμόζει, με ποια κριτήρια, πόσο αυστηρά και με πόση διαφάνεια όταν απέναντι θα βρίσκεται ένας ενιαίος μισθωτής 27 καταστημάτων.
Πίσω από την «Ελληνικά Αναμνηστικά» ο όμιλος Space Hellas
Η «Ελληνικά Αναμνηστικά Α.Ε.» δημιουργήθηκε το 2025 με συμμετοχή 55% της Space Hellas και 45% της Radiant Technologies. Η ίδια η Space Hellas παρουσιάζει πλέον την εταιρεία ως μέρος του ομίλου της.
Η παρουσία αυτή προκαλεί πρόσθετη ανησυχία στους εργαζομένους επειδή η Space Hellas δεν δραστηριοποιείται μόνο στον πολιτισμό και στο λιανεμπόριο. Στο επίσημο εταιρικό της προφίλ περιλαμβάνονται συστήματα CCTV, ανάλυση βίντεο, έλεγχος πρόσβασης και πλατφόρμες διαχείρισης ασφάλειας. Η εταιρεία αναφέρει επίσης έργα ηλεκτρονικής επιτήρησης στρατοπέδων και των συνόρων στον Έβρο.
Η σύνδεση είναι υπαρκτή.
Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της απόδειξη ότι η συγκεκριμένη σύμβαση είναι «Δούρειος Ίππος» για την αντικατάσταση των αρχαιοφυλάκων.
Το έγγραφο αφορά την εκμετάλλευση των πωλητηρίων. Δεν εκχωρεί υπηρεσίες αρχαιοφύλαξης, δεν καταργεί οργανικές θέσεις φυλάκων και δεν αναθέτει στην εταιρεία τον έλεγχο ασφαλείας των μνημείων.
Αυτό πρέπει να ειπωθεί καθαρά, ακριβώς επειδή το πραγματικό ζήτημα είναι ήδη αρκετά σοβαρό και δεν χρειάζεται υπερβολές για να σταθεί.
Το πωλητήριο είναι η αρχή – Πού σταματά το σχέδιο;
Οι εργαζόμενοι βλέπουν μια διαδοχική μεταφορά υποστηρικτικών λειτουργιών του πολιτισμού σε ιδιώτες και φοβούνται ότι η ίδια λογική θα επεκταθεί στον έλεγχο ροής, στην επιτήρηση και τελικά στη φύλαξη.
Ο φόβος αυτός δεν αποδεικνύεται από τη σύμβαση των 27 πωλητηρίων.
Δεν είναι, όμως, πολιτικά αβάσιμος όταν το κράτος επιλέγει σταθερά να καλύπτει μόνιμες ανάγκες με προσωρινό προσωπικό και στη συνέχεια επικαλείται τα κενά που το ίδιο διατήρησε για να φέρει εργολάβους.
Γι’ αυτό το Υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να δώσει μία ρητή απάντηση:
Η αρχαιοφύλαξη, η επιτήρηση και ο έλεγχος των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων θα παραμείνουν αποκλειστική ευθύνη επαρκούς, εκπαιδευμένου δημόσιου προσωπικού ή προετοιμάζεται νέα εκχώρηση;
Ο πολιτισμός δεν κινδυνεύει μόνο όταν γκρεμίζεται ένα μνημείο.
Κινδυνεύει και όταν, υπηρεσία την υπηρεσία, μετατρέπεται από δημόσιο αγαθό σε επιχειρηματικό χαρτοφυλάκιο.
Τα πωλητήρια πέρασαν ήδη στο ιδιωτικό ταμείο.
Τώρα η κυβέρνηση οφείλει να πει καθαρά πού ακριβώς σκοπεύει να τραβήξει τη γραμμή.