Press Trips, ξενοδοχεία, γεύματα και μετακινήσεις σε Χαλκίδα, Αιδηψό, Σκύρο και Ισπανία – Πάνω από 12.400 ευρώ σε δημοσιογραφικές φιλοξενίες, αλλά στις περισσότερες αποφάσεις οι φιλοξενούμενοι παραμένουν ανώνυμοι
Όταν ένας πολίτης ταξιδεύει, πληρώνει το εισιτήριο, το ξενοδοχείο και το φαγητό του.
Όταν, όμως, ταξιδεύει ένας δημοσιογράφος έπειτα από πρόσκληση ενός δημόσιου φορέα, τότε τον λογαριασμό μπορεί να αναλάβουν άλλοι.
Και κάπως έτσι οι «διακοπές» βαφτίζονται Press Trip, οι διανυκτερεύσεις μετατρέπονται σε «δράσεις τουριστικής προβολής» και οι συμμετέχοντες εξαφανίζονται πίσω από γενικόλογες περιγραφές όπως «δημοσιογράφοι», «τηλεοπτικό συνεργείο» και «εκπρόσωποι κορυφαίων ΜΜΕ».
Στην περίπτωση του Επιμελητηρίου Εύβοιας, οι δημοσιευμένες πράξεις δαπάνης αποκαλύπτουν ένα πλέγμα δημοσιογραφικών ταξιδιών, φιλοξενιών και μετακινήσεων συνολικού ύψους τουλάχιστον 12.404,10 ευρώ.
Το ποσό δεν είναι αστρονομικό σε σύγκριση με το σύνολο των ταξιδιωτικών δαπανών του φορέα. Το πολιτικό και δεοντολογικό ζήτημα βρίσκεται αλλού:
Ποιοι ακριβώς φιλοξενήθηκαν; Ποια Μέσα εκπροσωπούσαν; Τι παροχές έλαβε ο καθένας και ποια δημοσιεύματα παρήχθησαν μετά τη φιλοξενία;
Σε αυτά τα ερωτήματα οι πράξεις του Επιμελητηρίου δεν δίνουν ολοκληρωμένη απάντηση.
Δέκα «κορυφαία ΜΜΕ», κανένα όνομα
Από την 1η έως την 3η Απριλίου 2022 διοργανώθηκε τριήμερο δημοσιογραφικό ταξίδι εξοικείωσης στην Κεντρική Εύβοια και στη Χαλκίδα.
Η σχετική προβολή της διοργάνωσης έκανε λόγο για δημοσιογραφική ομάδα αποτελούμενη από εκπροσώπους δέκα κορυφαίων Μέσων Ενημέρωσης.
Οι φιλοξενούμενοι περιηγήθηκαν σε μουσεία, μνημεία, παραλίες, εστιατόρια, ουζερί, οινοποιεία και χώρους γαστρονομικού ενδιαφέροντος. Σκοπός ήταν να γνωρίσουν βιωματικά τη Χαλκίδα και στη συνέχεια να τη διαφημίσουν μέσα από άρθρα, εικόνες και ρεπορτάζ.
Η δαπάνη που εμφανίζεται στην πράξη με ΑΔΑ 6ΘΝΜ469ΗΛΡ-6ΤΞ ανέρχεται σε 3.906 ευρώ.
Υπάρχει, όμως, μία εντυπωσιακή λεπτομέρεια: η πράξη δεν αναφέρει ούτε τα ονόματα των δημοσιογράφων ούτε τα δέκα Μέσα που εκπροσωπούσαν.
Δέκα «κορυφαία ΜΜΕ», αλλά ούτε μία επίσημη ονομαστική λίστα.
Ο φορέας πλήρωσε. Οι φιλοξενούμενοι περιηγήθηκαν. Τα δημοσιεύματα εμφανίστηκαν. Ο πολίτης, όμως, δεν μαθαίνει από την απόφαση ποιοι ακριβώς κάθισαν στο τραπέζι της φιλοξενίας.
Στη Σκύρο ο λογαριασμός έφτασε τα 4.911 ευρώ
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Press Trip στη Σκύρο, στις 30 Σεπτεμβρίου και την 1η Οκτωβρίου 2022.
Οι σχετικές πράξεις εμφανίζουν:
- 3.348 ευρώ για τη διοργάνωση του δημοσιογραφικού ταξιδιού.
- 1.023,60 ευρώ για έξοδα μετακίνησης και ημερήσιες αποζημιώσεις.
- 540 ευρώ για διανυκτερεύσεις.
Συνολικά, ο λογαριασμός φτάνει τα 4.911,60 ευρώ.
Στην πράξη των διανυκτερεύσεων κατονομάζονται οι Ν. Μώρου, Ι. Μαραγκού και Ν. Φωκίτη. Το έγγραφο, ωστόσο, δεν τους χαρακτηρίζει δημοσιογράφους και επομένως δεν μπορεί να τους αποδοθεί τέτοια ιδιότητα χωρίς πρόσθετη τεκμηρίωση.
Οι δημοσιογράφοι που αποτέλεσαν τον πυρήνα του Press Trip δεν κατονομάζονται στις αντίστοιχες πράξεις.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: δημοσιοποιείται πόσο κόστισε η φιλοξενία, αλλά όχι ποιοι ήταν οι φιλοξενούμενοι.
Τηλεοπτικά συνεργεία σε Αιδηψό και Σκύρο
Η πρακτική δεν ξεκίνησε το 2022.
Το 2020 εγκρίθηκε δαπάνη 500 ευρώ για τη διανυκτέρευση τηλεοπτικού συνεργείου στα Λουτρά Αιδηψού, στο πλαίσιο δημιουργίας εκπομπών και ντοκιμαντέρ για την Εύβοια. Η σχετική πράξη φέρει ΑΔΑ ΨΕΔΘ469ΗΛΡ-3ΓΕ.
Την ίδια χρονιά καταγράφεται ακόμη μία δαπάνη, ύψους 1.081,50 ευρώ, για διανυκτέρευση τηλεοπτικού συνεργείου στη Σκύρο. Η πράξη έχει ΑΔΑ ΩΛΧΕ469ΗΛΡ-1ΧΤ.
Ποιο τηλεοπτικό κανάλι έστειλε το συνεργείο;
Ποιοι δημοσιογράφοι και τεχνικοί φιλοξενήθηκαν;
Πόσες ημέρες έμειναν;
Ποια εκπομπή ή ποιο ντοκιμαντέρ δημιουργήθηκε και ποια ήταν η μετρήσιμη προβολή που προσέφερε στην Εύβοια;
Οι τίτλοι των πράξεων δεν απαντούν.
Η μοναδική δημοσιογράφος που κατονομάζεται πλήρως
Μέσα σε αυτό το τοπίο γενικών περιγραφών υπάρχει μία περίπτωση στην οποία αναφέρεται πλήρες ονοματεπώνυμο.
Πρόκειται για τη δημοσιογράφο Ευστρατία Ντίνη, για την οποία εγκρίθηκαν 2.005 ευρώ για μετακίνηση και διαμονή στην Ισπανία.
Η δαπάνη συνδέθηκε με τη «διάδοση και επικοινωνία» προγράμματος μαθησιακής κινητικότητας Erasmus+ και καταγράφεται στην πράξη με ΑΔΑ Ω222469ΗΛΡ-ΑΚΗ.
Αυτή είναι η μοναδική περίπτωση στο εξεταζόμενο υλικό όπου δημοσιογράφος κατονομάζεται ρητά και συνδέεται άμεσα με συγκεκριμένη μετακίνηση στο εξωτερικό.
Για τους υπόλοιπους έχουμε ποσά, προορισμούς και γενικές περιγραφές. Όχι ονόματα.
Δεν αποδεικνύεται χρηματισμός – αποδεικνύεται έλλειμμα διαφάνειας
Ένα Press Trip δεν αποτελεί από μόνο του παράνομη πράξη.
Τα ταξίδια εξοικείωσης χρησιμοποιούνται διεθνώς για την τουριστική προβολή προορισμών. Δημοσιογράφοι, φωτογράφοι, bloggers και τηλεοπτικά συνεργεία φιλοξενούνται ώστε να γνωρίσουν μια περιοχή και να δημιουργήσουν σχετικό περιεχόμενο.
Αυτό, όμως, δεν καταργεί την υποχρέωση διαφάνειας. Την κάνει ακόμη πιο αναγκαία.
Διότι όταν ένας δημοσιογράφος αποδέχεται πληρωμένη μετακίνηση, ξενοδοχείο, εστίαση και οργανωμένη ψυχαγωγία από έναν φορέα τον οποίο ενδέχεται αργότερα να παρουσιάσει δημοσιογραφικά, δημιουργείται μια σχέση που πρέπει να δηλώνεται καθαρά στον αναγνώστη.
Δεν αποδεικνύεται από τις πράξεις ότι κάποιος χρηματίστηκε ή ότι δημοσίευσε κατά παραγγελία θετικό ρεπορτάζ.
Αποδεικνύεται, όμως, ότι υπήρξαν παροχές και φιλοξενίες. Και ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο πολίτης δεν πληροφορείται ποιοι ήταν οι αποδέκτες τους.
Το Επιμελητήριο οφείλει να δώσει τη λίστα
Το Επιμελητήριο Εύβοιας οφείλει να δημοσιοποιήσει:
- Τα ονοματεπώνυμα όλων των δημοσιογράφων και συνεργείων που φιλοξενήθηκαν.
- Τα Μέσα Ενημέρωσης που εκπροσωπούσαν.
- Τις παροχές που καλύφθηκαν για κάθε αποστολή.
- Τα ξενοδοχεία, τα γεύματα, τις μετακινήσεις και τις λοιπές υπηρεσίες.
- Τα δημοσιεύματα, τα ρεπορτάζ και τις εκπομπές που προέκυψαν.
- Τα κριτήρια με τα οποία επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένοι δημοσιογράφοι.
- Το μετρήσιμο αποτέλεσμα κάθε δράσης για την τοπική οικονομία.
Γιατί η τουριστική προβολή μπορεί να είναι θεμιτή. Η ανώνυμη φιλοξενία, όμως, δεν είναι διαφάνεια.
Και η ενημέρωση που ακολουθεί ένα πληρωμένο ταξίδι οφείλει να λέει στον αναγνώστη ποιος πλήρωσε το εισιτήριο, ποιος πλήρωσε το δωμάτιο και ποιος έστρωσε το τραπέζι.
Διαφορετικά, το ερώτημα θα παραμένει:
Ήταν δημοσιογραφική αποστολή για την προβολή της Εύβοιας ή ένα προσεκτικά οργανωμένο τριήμερο δημοσίων σχέσεων, με τους οικοδεσπότες να πληρώνουν και τους φιλοξενούμενους να παραμένουν στο σκοτάδι;