Πάνω από 50 καταγεγραμμένα σημεία αλιευτικής δραστηριότητας μεταξύ Σάμου, Φούρνων και Αγαθονησίου – Καταγγελίες για είσοδο σε ελληνικά χωρικά ύδατα, κλειστά συστήματα εντοπισμού και ανεπανόρθωτη οικολογική καταστροφή
Τουρκικές μηχανότρατες εμφανίζονται να χρησιμοποιούν τα διεθνή ύδατα ως ασφαλές ορμητήριο και, όταν διαπιστώνουν ότι το πεδίο είναι ελεύθερο, να εισέρχονται στα ελληνικά χωρικά ύδατα και να σαρώνουν τον βυθό.
Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό ούτε για κάποια τυχαία παραβίαση. Οι καταγραφές που έχουν γίνει από τα μέσα Ιουλίου αποτυπώνουν μια συστηματική δραστηριότητα μεταξύ Σάμου, Φούρνων, Αγαθονησίου και Πάτμου. Οι μηχανότρατες ψαρεύουν ακόμη και σε περίοδο κατά την οποία απαγορεύονται τα συρόμενα εργαλεία στα ελληνικά νερά, ώστε να μπορέσουν να ανακάμψουν τα ήδη εξαντλημένα ιχθυαποθέματα.
Η εικόνα είναι εξοργιστική: οι Έλληνες αλιείς περιορίζονται από αυστηρούς κανόνες, απαγορεύσεις και ελέγχους, ενώ τουρκικά σκάφη φέρονται να μπαίνουν, να ψαρεύουν, να καταστρέφουν δίχτυα και να αποχωρούν προσωρινά μόνον όταν εμφανιστεί το Λιμενικό.
Και μετά επιστρέφουν.
Περισσότερα από 50 «στίγματα»
Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» κατέγραψε περισσότερα από 50 σημεία δραστηριότητας τουρκικών μηχανοτρατών μέσα σε λίγες ημέρες. Από αυτά, μόλις έξι βρίσκονταν μέσα ή στα όρια των διεθνών υδάτων.
Οι υπόλοιπες καταγραφές, σύμφωνα με το Ινστιτούτο, αφορούσαν ελληνικά χωρικά ύδατα.
Η τακτική που περιγράφεται είναι απλή. Ένα σκάφος εισέρχεται πρώτο. Εφόσον δεν υπάρξει αποτελεσματική αποτροπή, ακολουθούν και τα υπόλοιπα. Οι μηχανότρατες παραμένουν στην περιοχή, αλιεύοντας μέρα και νύχτα, μέχρι να εμφανιστούν ελληνικά πλωτά μέσα. Απομακρύνονται και, όταν η περιπολία τελειώσει, επανέρχονται.
Ένα ερευνητικό σκάφος και μερικοί επιστήμονες έχουν καταλήξει να κάνουν τη δουλειά που θα έπρεπε να αποτελεί μόνιμη αποστολή ενός οργανωμένου κράτους: να παρακολουθούν, να φωτογραφίζουν, να καταγράφουν και να ειδοποιούν τις αρμόδιες αρχές.
Το «Αρχιπέλαγος», όμως, δεν είναι Λιμενικό. Ούτε μπορεί να βρίσκεται νυχθημερόν ανάμεσα στις τουρκικές μηχανότρατες.
Μπουλντόζες στον πυθμένα
Η μηχανότρατα δεν παίρνει απλώς ψάρια. Σέρνει στον πυθμένα έναν τεράστιο σάκο, ο οποίος διατηρείται ανοιχτός με μεταλλικές κατασκευές. Οι κατασκευές αυτές κινούνται σαν άροτρα, ισοπεδώνοντας ό,τι συναντήσουν.
Σε λασπώδεις περιοχές η ζημιά είναι ήδη σοβαρή. Σε ευαίσθητα οικοσυστήματα, όμως, μπορεί να είναι μη αναστρέψιμη ακόμη και έπειτα από λίγα λεπτά αλιευτικής δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι αναφορές ότι τουρκικές μηχανότρατες εισήλθαν και στην προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή των Φούρνων Κορσεών. Πρόκειται για έκταση περίπου 430 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπου από το 2025 απαγορεύεται η αλιεία με συρόμενα εργαλεία, ώστε να προστατευθούν πολύτιμες αποικίες κοραλλιών.
Αυτές οι αποικίες φιλοξενούν περισσότερα από 1.800 είδη και αποτελούν κρίσιμο τμήμα της παραγωγικότητας των ελληνικών θαλασσών. Η πραγματική έκταση της ζημιάς δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί.
Μέχρι να γίνει η εκτίμηση, βεβαίως, μπορεί να μην έχει απομείνει και τίποτα για να προστατευθεί.
Ψαρεύουν μέχρι και δίπλα στην ακτή
Οι επαγγελματίες αλιείς της περιοχής υποστηρίζουν ότι οι παραβιάσεις δεν περιορίζονται κοντά στην οριογραμμή. Καταγγέλλουν πως τουρκικά σκάφη πλησιάζουν ακόμη και σε απόσταση λίγων δεκάδων μέτρων από τη στεριά, σε νερά βάθους μόλις τεσσάρων μέτρων.
Έλληνες ψαράδες έχουν χάσει δίχτυα, εξοπλισμό και εισόδημα. Άλλοι περιγράφουν επικίνδυνες αντιπαραθέσεις, ακόμη και περιστατικά απειλής με όπλο όταν προσπάθησαν να καταγράψουν τουρκική μηχανότρατα που ψάρευε μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα.
Αυτοί οι άνθρωποι δεν μιλούν από κάποιο ασφαλές γραφείο της Αθήνας. Βρίσκονται καθημερινά στη θάλασσα και βλέπουν έναν τόπο που τους έθρεφε να εξαντλείται μπροστά στα μάτια τους.
Κλείνουν το σύστημα εντοπισμού
Η παρακολούθηση των τουρκικών σκαφών είναι δυσκολότερη, καθώς δεν υπάγονται στο ευρωπαϊκό δορυφορικό σύστημα ελέγχου αλιευτικών σκαφών. Ο εντοπισμός τους μπορεί να γίνει μέσω του Αυτόματου Συστήματος Αναγνώρισης, του γνωστού AIS.
Μόνο που σε ορισμένες περιπτώσεις το σύστημα φέρεται να απενεργοποιείται.
Η πορεία ενός από τα καταγεγραμμένα τουρκικά αλιευτικά, από τις τουρκικές ακτές προς τους Φούρνους, παρουσιάζει κενά στα δεδομένα θέσης. Και όταν ένα αλιευτικό κλείνει το ηλεκτρονικό του ίχνος σε μια περιοχή όπου καταγγέλλεται παράνομη αλιεία, το ερώτημα δεν είναι δύσκολο: τι ακριβώς προσπαθεί να κρύψει;
Το Λιμενικό διώχνει – οι μηχανότρατες επιστρέφουν
Από την πλευρά του Λιμενικού αναφέρεται ότι μετά τις πρόσφατες καταγγελίες ενισχύθηκαν οι περιπολίες και διατέθηκαν περισσότερα πλωτά μέσα. Υποστηρίζεται επίσης ότι υπάρχει άμεση επέμβαση κάθε φορά που εντοπίζεται ξένο αλιευτικό σε ελληνικά χωρικά ύδατα.
Η απάντηση αυτή, όμως, δεν λύνει το πρόβλημα.
Οι ίδιοι οι ψαράδες λένε ότι τα τουρκικά σκάφη απομακρύνονται προσωρινά και επιστρέφουν. Το Λιμενικό καταγράφει τα περιστατικά, συντάσσει εκθέσεις και ενημερώνει τις τουρκικές αρχές μέσω των προβλεπόμενων διαύλων.
Χαρτιά, εκθέσεις, ενημερώσεις και διπλωματικές διατυπώσεις. Την ίδια ώρα, οι μεταλλικές πόρτες των μηχανοτρατών συνεχίζουν να ξύνουν τον πυθμένα.
Το Αιγαίο δεν προστατεύεται με ανακοινώσεις μετά την καταστροφή. Χρειάζεται συνεχής επιτήρηση, πραγματική αποτροπή και συνέπειες για όσους παραβιάζουν τα ελληνικά χωρικά ύδατα.
Διαφορετικά, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι απολύτως καθαρό: μπείτε, ψαρέψτε, φύγετε για λίγο όταν εμφανιστεί το Λιμενικό και επιστρέψτε μόλις αδειάσει ξανά η θάλασσα.
Και αυτό δεν λέγεται θαλάσσια προστασία. Λέγεται κρατική απουσία με καταγεγραμμένες συντεταγμένες.