Η Περιφερειακή Αρχή δεν απέρριψε την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων από τη Στερεά Ελλάδα – Αποδέχθηκε τον πυρήνα του κυβερνητικού σχεδίου και προσπάθησε να τον «στολίσει» με όρους, επιτροπές και εκθέσεις πεπραγμένων
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έφερε ένα νομοσχέδιο που αλλάζει ριζικά τη διαχείριση του νερού στη Στερεά Ελλάδα. Παίρνει αρμοδιότητες από Δήμους, ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ και Περιφέρεια, τις συγκεντρώνει στην ΕΥΔΑΠ και ανοίγει έναν νέο κύκλο διαχείρισης, τιμολόγησης, έργων και επενδύσεων.
Και τι έκανε η Περιφερειακή Αρχή του Φάνη Σπανού;
Μήπως είπε ένα καθαρό «όχι»;
Μήπως απαίτησε την απόσυρση του άρθρου 16;
Μήπως υπερασπίστηκε την αυτοδιοικητική διαχείριση του νερού;
Όχι.
Αποδέχθηκε τη λεγόμενη «αναγκαία μεταρρύθμιση» και κατέθεσε επτά προτάσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργήσει η ΕΥΔΑΠ στην Κωπαΐδα. Δηλαδή, δεν αμφισβήτησε την παράδοση της αρμοδιότητας. Διαπραγματεύτηκε τους όρους της παράδοσης.
Αυτό είναι το πολιτικό γεγονός. Όλα τα υπόλοιπα είναι κορδέλες στη συσκευασία.
Το άρθρο 16 δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες
Το νομοσχέδιο επεκτείνει τη χωρική αρμοδιότητα της ΕΥΔΑΠ στη Βοιωτία, στη Φωκίδα και στην Εύβοια, με εξαίρεση τη Σκύρο, και της αναθέτει υπηρεσίες ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης.
Το άρθρο 16 προβλέπει ότι η ΕΥΔΑΠ αναλαμβάνει το σύνολο των αρμοδιοτήτων που ασκεί σήμερα η Περιφέρεια ως καθολικός διάδοχος του πρώην Οργανισμού Κωπαΐδας.
Για τους ΤΟΕΒ και τους ΓΟΕΒ προβλέπεται προθεσμία έξι μηνών για να αποφασίσουν εάν θα εξαιρεθούν. Εάν δεν ληφθεί απόφαση εξαίρεσης, ακολουθεί κατάργηση του οργανισμού και μεταφορά των αρδευτικών δικτύων και έργων. Σχέδιο νόμου – OpenGov
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για μια απλή συνεργασία.
Δεν έρχεται η ΕΥΔΑΠ για να βοηθήσει προσωρινά την Περιφέρεια.
Έρχεται για να αναλάβει την αρμοδιότητα.
Κι όταν χάνεις την αρμοδιότητα, χάνεις και την εξουσία να αποφασίζεις.
Οι επτά «εγγυήσεις» είναι ομολογία του προβλήματος
Η πλειοψηφία του Περιφερειακού Συμβουλίου, μετά την εισήγηση του Φάνη Σπανού, ζήτησε:
- Εγγυήσεις για την αρδευτική επάρκεια και την προστασία της παραγωγής.
- Στρατηγικό σχέδιο συντήρησης και εκσυγχρονισμού των δικτύων.
- Ανταγωνιστικό κόστος άρδευσης για τους αγρότες.
- Ειδικό Συντονιστή Άρδευσης.
- Συμβουλευτική Επιτροπή Διαχείρισης Κωπαΐδας.
- Ετήσια Έκθεση Πεπραγμένων από την ΕΥΔΑΠ.
- Ενιαία ανάληψη των αποστραγγιστικών και αντιπλημμυρικών έργων.
Η ίδια η Περιφερειακή Αρχή παρουσιάζει τα επτά σημεία ως «ισχυρές εγγυήσεις». Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας
Αλλά εδώ γεννάται το αυτονόητο ερώτημα:
Εάν το κυβερνητικό νομοσχέδιο προστατεύει πραγματικά τους αγρότες, γιατί χρειάζονται επτά διορθώσεις;
Εάν διασφαλίζει την επάρκεια του νερού, γιατί ζητείται πρόσθετη εγγύηση;
Εάν προστατεύει την οικονομική βιωσιμότητα της παραγωγής, γιατί δεν περιλαμβάνει ήδη σαφή και δεσμευτική τιμολογιακή πολιτική;
Εάν προβλέπει διαφάνεια και λογοδοσία, γιατί η Περιφέρεια αναγκάζεται να ζητήσει επιτροπές και εκθέσεις πεπραγμένων;
Οι επτά όροι δεν αποδεικνύουν την ασφάλεια του σχεδίου. Αποκαλύπτουν τα κενά του.
Και το χειρότερο: η Περιφερειακή Αρχή ζητά οι τοπικοί φορείς να γίνουν σύμβουλοι, αφού πρώτα παραδώσουν το δικαίωμα να αποφασίζουν.
Από εξουσία, μια θέση σε συμβουλευτική επιτροπή
Ο Φάνης Σπανός εμφανίζει ως θεσμική κατάκτηση τη δημιουργία Συμβουλευτικής Επιτροπής και τον διορισμό Συντονιστή Άρδευσης.
Μόνο που η λέξη «συμβουλευτική» τα λέει όλα.
Ο τοπικός κόσμος δεν θα αποφασίζει. Θα γνωμοδοτεί.
Οι αγρότες δεν θα καθορίζουν. Θα εισηγούνται.
Η Περιφέρεια δεν θα διαχειρίζεται. Θα παρακολουθεί.
Οι Δήμοι δεν θα έχουν την αρμοδιότητα. Θα ζητούν ενημέρωση.
Αυτό παρουσιάζεται ως ενίσχυση της τοπικής συμμετοχής, ενώ στην πραγματικότητα αποτελεί υποβάθμιση της Αυτοδιοίκησης από φορέα λήψης αποφάσεων σε θεσμικό παρατηρητή.
Η ΕΥΔΑΠ θα έχει την εξουσία και η Στερεά Ελλάδα θα έχει… επιτροπές.
Σφοδρή απάντηση: «Παραδίδετε γη και ύδωρ»
Η Ενωτική Περιφερειακή Κίνηση καταγγέλλει ότι η Περιφερειακή Αρχή λειτούργησε ως «πειθήνιο όργανο της κυβέρνησης Μητσοτάκη» και ότι η απόφαση της πλειοψηφίας ισοδυναμεί με παράδοση της άρδευσης του Κωπαϊδικού πεδίου στην ΕΥΔΑΠ.
Η αντιπολίτευση θέτει το ζήτημα εκεί ακριβώς όπου προσπάθησε να το αποφύγει η Περιφερειακή Αρχή:
Το ερώτημα δεν είναι με ποιες επιτροπές θα αναλάβει η ΕΥΔΑΠ. Το ερώτημα είναι γιατί πρέπει να της παραδοθεί η διαχείριση.
Η παράταξη καλεί Δήμους, ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ, αγρότες και τοπικές κοινωνίες να αντισταθούν στην αφαίρεση των αρμοδιοτήτων και προτείνει τη δημιουργία Περιφερειακού Οργανισμού Περιβαλλοντικής και Υδατικής Ανθεκτικότητας, με ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης, των παραγωγών και των τοπικών φορέων.
Μια πρόταση που τουλάχιστον απαντά στο βασικό ερώτημα: η διαχείριση να παραμείνει στον τόπο και όχι να μεταφερθεί σε ένα κεντρικά ελεγχόμενο εταιρικό σχήμα.
Τα 10 δισ. ευρώ και η «δίψα» των μεγάλων ομίλων
Γύρω από το νερό διαμορφώνεται ήδη μια τεράστια αγορά έργων.
Οι επενδυτικές ανάγκες για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας στην Ελλάδα εκτιμώνται ότι μπορεί να φτάσουν τα 10 δισ. ευρώ έως το 2040, με μεγάλους ελληνικούς και διεθνείς επιχειρηματικούς ομίλους να προετοιμάζονται για έργα ύδρευσης, αφαλάτωσης, δικτύων, αντλιοστασίων και νέων υποδομών. Οικονομικός Ταχυδρόμος
Η ύπαρξη μεγάλων επενδύσεων δεν αποδεικνύει από μόνη της παρανομία. Επιβάλλει, όμως, απόλυτη διαφάνεια, δημόσιο έλεγχο και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνιών.
Όταν διαμορφώνεται μια αγορά δισεκατομμυρίων γύρω από το νερό, η Περιφέρεια δεν μπορεί να αρκείται στον ρόλο του καλού μαθητή που λέει «ναι, αλλά θέλουμε και επτά εγγυήσεις».
Οφείλει να απαιτεί απαντήσεις:
Ποιος θα χρηματοδοτεί τα έργα;
Ποιος θα τα κατασκευάζει;
Ποιος θα ελέγχει το κόστος;
Ποιος θα καθορίζει τα τιμολόγια;
Ποιος θα έχει προτεραιότητα σε περίοδο λειψυδρίας: η αγροτική παραγωγή της Στερεάς ή οι ανάγκες της Αττικής;
«Όχι» στον Εύρυτο, αλλά «ναι» στην παράδοση της Κωπαΐδας;
Η Περιφερειακή Αρχή ζητά την απόσυρση των άρθρων 35 και 37 για το σχέδιο «Εύρυτος» και την εκτροπή νερού από τον Κρικελλοπόταμο και τον Καρπενησιώτη προς την Αττική.
Σωστή η αντίδραση.
Αλλά η πολιτική αντίφαση παραμένει τεράστια.
Δεν μπορείς από τη μία να καταγγέλλεις τη μεταφορά νερού από την Ευρυτανία προς την Αττική και από την άλλη να αποδέχεσαι τη συγκέντρωση της διαχείρισης του νερού της Στερεάς στην ΕΥΔΑΠ.
Δεν μπορείς να φωνάζεις για τον «Εύρυτο» και ταυτόχρονα να λες «ναι» στον πυρήνα του άρθρου 16.
Δεν μπορείς να ζητάς επιστημονική τεκμηρίωση και κοινωνική λογοδοσία για τη μία περιοχή, αλλά για την Κωπαΐδα να αποδέχεσαι πρώτα τη μεταφορά και μετά να ψάχνεις εγγυήσεις.
Το Δίστομο δείχνει τον δρόμο
Η επόμενη κρίσιμη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026, στις 19:30, στην Πάνω Πλατεία Διστόμου, με πρωτοβουλία του Δήμου Διστόμου–Αράχωβας–Αντίκυρας.
Η ανοιχτή εκδήλωση αφορά την επέκταση της ΕΥΔΑΠ, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και τον κίνδυνο εμπορευματοποίησης του νερού.
Εκεί πρέπει να τοποθετηθούν όλοι. Δήμοι, Περιφέρεια, ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ, αγρότες, βουλευτές και πολιτικές παρατάξεις. Χωρίς υπεκφυγές και χωρίς διπλή γλώσσα.
Το νερό δεν παραδίδεται και δεν επιστρέφεται με δελτία Τύπου
Η Στερεά Ελλάδα δεν χρειάζεται μια Περιφερειακή Αρχή που θα παραδίδει αρμοδιότητες και στη συνέχεια θα εκδίδει ανακοινώσεις για το πόσο αυστηρούς όρους ζήτησε από εκείνον στον οποίο τις παρέδωσε.
Χρειάζεται Περιφέρεια που να διεκδικεί, να συγκρούεται και να υπερασπίζεται την τοπική κοινωνία.
Ο Φάνης Σπανός είχε μπροστά του δύο δρόμους.
Ο πρώτος ήταν να απορρίψει την αφαίρεση των αρμοδιοτήτων και να απαιτήσει ένα δημόσιο, αυτοδιοικητικό και συμμετοχικό μοντέλο διαχείρισης.
Ο δεύτερος ήταν να αποδεχθεί την κυβερνητική επιλογή και να ζητήσει ορισμένες βελτιώσεις.
Επέλεξε τον δεύτερο.
Γι’ αυτό οι επτά «εγγυήσεις» δεν μπορούν να κρύψουν το μεγάλο πολιτικό «ναι». Και κανένα δελτίο Τύπου δεν μπορεί να βαφτίσει αντίσταση την υποχώρηση.
Από τα Κρεμαστά και τον Μόρνο μέχρι την Κωπαΐδα, την Υλίκη και την Εύβοια, το μήνυμα πρέπει να είναι ένα:
Το νερό είναι δημόσιο αγαθό. Δεν είναι εταιρικό χαρτοφυλάκιο, δεν είναι εργολαβική λεία και δεν παραδίδεται μαζί με τις αρμοδιότητες της Στερεάς Ελλάδας.