Τέσσερα έργα αποθήκευσης ενέργειας σχεδιάζονται στην ίδια ήδη επιβαρυμένη περιοχή, ενώ τα 100 MW προβλέπεται να συνδεθούν στον Υποσταθμό Χαλκίδας ΙΙ – Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, ο Φάνης Σπανός και ο αρμόδιος Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος οφείλουν να παρουσιάσουν τη συνολική εικόνα και όχι τέσσερις απομονωμένους φακέλους
Πηγή: Kouzia Katsioula – «Αυλίδα: Ιστορία, Παράδοση & Πολιτισμός»
Η Αυλίδα δεν είναι λευκός χάρτης πάνω στον οποίο μπορούν να προστίθενται διαρκώς νέες εγκαταστάσεις, χωρίς κάποιος να παρουσιάζει στους κατοίκους τι σημαίνει η συνολική τους συγκέντρωση.
Σε διαφορετικά στάδια αδειοδοτικής και περιβαλλοντικής εξέλιξης βρίσκονται τέσσερα έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με συσσωρευτές, συνολικής μέγιστης ισχύος έγχυσης 113 MW. Τα στοιχεία προκύπτουν από επίσημες αποφάσεις και φακέλους της ΡΑΑΕΥ και της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας.
Δεν ισχυρίζεται κανείς ότι και τα τέσσερα έργα έχουν ήδη κατασκευαστεί ή λειτουργούν. Αυτό που δεν επιτρέπεται, όμως, να υποβαθμιστεί είναι ότι υπάρχει πλέον ένα συγκεκριμένο αδειοδοτικό αποτύπωμα μεγάλης κλίμακας στην ίδια Δημοτική Ενότητα:
- Στη θέση «Στενό» της Κοινότητας Βαθέος, έργο της ENERGY BALANCE ισχύος 10 MW και χωρητικότητας 20 MWh, με Άδεια Αποθήκευσης ΑΔ-05204 και απόφαση 711/2023.
- Στη θέση «Κοντίτα» του Βαθέος, έργο της EXITUS ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 105 MWh, για το οποίο έχουν εγκριθεί περιβαλλοντικοί όροι.
- Στη θέση «Σχίνεζα» του Βαθέος, έργο της PT STORAGE ισχύος 3 MW και εγγυημένης χωρητικότητας 6 MWh, το οποίο έχει υπαχθεί σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις.
- Στον Φάρο Αυλίδας, στη θέση «Λιοτρίβεζα ή Πίσω Ράχη ή Μεσοράχη», έργο της PERPETUAL ENERGY ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 105 MWh, επίσης με έγκριση περιβαλλοντικών όρων.
Το άθροισμα είναι 113 MW. Και αυτό δεν αποτελεί φήμη, πολιτικό σύνθημα ή αυθαίρετη εκτίμηση. Αποτελεί άθροισμα επίσημων διοικητικών πράξεων.
Τα 100 MW οδηγούνται στον ίδιο ηλεκτρικό κόμβο
Τα δύο μεγαλύτερα έργα, της EXITUS στην Κοντίτα και της PERPETUAL ENERGY στον Φάρο, προβλέπεται να συνδεθούν στον ίδιο Υποσταθμό Χαλκίδας ΙΙ 150/20 kV.
Στον φάκελο της Κοντίτας προβλέπεται υπόγεια γραμμή διασύνδεσης μήκους 4.243,98 μέτρων. Στον φάκελο του Φάρου η αντίστοιχη όδευση φτάνει τα 6.833,34 μέτρα.
Άρα, τα 100 από τα συνολικά 113 MW δεν αφορούν μόνο δύο εγκαταστάσεις στην ίδια Δημοτική Ενότητα. Συγκλίνουν και στον ίδιο ηλεκτρικό κόμβο.
Η σύνδεση στον ίδιο υποσταθμό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δημιουργείται κίνδυνος ούτε αποδεικνύει τεχνική ανεπάρκεια του δικτύου. Δημιουργεί, όμως, ένα απολύτως εύλογο δημόσιο ερώτημα: έχει αξιολογηθεί και παρουσιαστεί ενιαία η συγκέντρωση αυτής της νέας ενεργειακής υποδομής στην Αυλίδα;
Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας δεν είναι απλός παρατηρητής
Μέχρι σήμερα η δημόσια συζήτηση εστίαζε κυρίως στη ΡΑΑΕΥ, στον Δήμο Χαλκιδέων και στις εταιρείες. Υπάρχει, όμως, ένας φορέας που δεν μπορεί να εμφανίζεται ως θεατής: η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.
Οι αποφάσεις έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για τα δύο μεγάλα έργα των 50 MW εκδόθηκαν από την Περιφέρεια. Και οι δύο φέρουν την υπογραφή του Ευάγγελου Κούκουζα, Αντιπεριφερειάρχη Περιβάλλοντος, Χωρικού Σχεδιασμού και Μεταφορών.
Στις 18 Απριλίου 2024 υπέγραψε την περιβαλλοντική έγκριση για το έργο της EXITUS ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ στην Κοντίτα. Στις 26 Απριλίου 2024 υπέγραψε την αντίστοιχη έγκριση για το έργο της PERPETUAL ENERGY στον Φάρο Αυλίδας.
Ο κ. Κούκουζας δεν είναι, επομένως, απλώς ένας αιρετός που ενημερώθηκε εκ των υστέρων. Είναι ο καθ’ ύλην αρμόδιος Αντιπεριφερειάρχης, στον οποίο είχαν μεταβιβαστεί οι σχετικές αρμοδιότητες και ο οποίος υπέγραψε τις δύο σημαντικότερες περιβαλλοντικές πράξεις του συγκεκριμένου πακέτου έργων.
Σήμερα είναι επιπλέον πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας. Η ίδια η Περιφέρεια περιγράφει ως αρμοδιότητα της Επιτροπής την εξειδίκευση της περιβαλλοντικής πολιτικής σε περιφερειακό επίπεδο και την εισήγηση μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος.
Γι’ αυτό οι απαντήσεις δεν μπορούν να περιοριστούν σε μια παραπομπή στους αναρτημένους φακέλους.
Ο Περιφερειάρχης Φάνης Σπανός, ως πολιτικός επικεφαλής της Περιφέρειας, και ο Ευάγγελος Κούκουζας, ως αρμόδιος Αντιπεριφερειάρχης και υπογράφων των δύο μεγάλων εγκρίσεων, οφείλουν να απαντήσουν δημόσια:
- Εξετάστηκαν οι δύο εγκαταστάσεις των 50 MW σε συνδυασμό μεταξύ τους ή αποκλειστικά ως δύο χωριστά έργα;
- Ήταν γνωστό κατά την έκδοση κάθε απόφασης ότι και το άλλο μεγάλο έργο θα συνδεόταν στον ίδιο Υποσταθμό Χαλκίδας ΙΙ;
- Υπάρχει χαρτογράφηση όλων των ενεργειακών, βιομηχανικών, αποθηκευτικών, διαχειριστικών και SEVESO εγκαταστάσεων της Αυλίδας;
- Έχει αξιολογηθεί η σωρευτική επικινδυνότητα από τη συνύπαρξη αυτών των δραστηριοτήτων;
- Έχουν συνεκτιμηθεί οι πραγματικές δυνατότητες πρόσβασης της Πυροσβεστικής, η διαθεσιμότητα νερού, η κατεύθυνση διασποράς καπνού και αερίων και η διαχείριση των υδάτων κατάσβεσης;
- Πότε έγινε ειδική, κατανοητή και ανοικτή ενημέρωση των κατοίκων;
Οι φάκελοι περιέχουν όρους ασφαλείας – αλλά αυτό δεν λύνει το ζήτημα της συσσώρευσης
Για να είναι η συζήτηση σοβαρή, πρέπει να λέγεται ολόκληρη η αλήθεια. Οι περιβαλλοντικές εγκρίσεις των δύο έργων δεν αγνοούν την πυρασφάλεια.
Προβλέπουν, μεταξύ άλλων, συστήματα πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης, εγχειρίδια αντιμετώπισης πυρκαγιάς, πρόσβαση πυροσβεστικών οχημάτων, αποστάσεις ασφαλείας και εφαρμογή διεθνών τεχνικών προτύπων. Η ύπαρξη αυτών των όρων είναι αναγκαία και πρέπει να ελέγχεται αυστηρά στην πράξη.
Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: οι όροι αυτοί έχουν τεθεί μέσα σε ξεχωριστές διοικητικές πράξεις για κάθε έργο. Δεν απαντούν από μόνοι τους αν εξετάστηκε ενιαία το φορτίο κινδύνου που δημιουργείται από την προσθήκη τεσσάρων εγκαταστάσεων σε μια περιοχή με ήδη έντονη βιομηχανική, ενεργειακή και αποθηκευτική δραστηριότητα.
Η Αυλίδα φιλοξενεί επίσης εγκατάσταση που υπάγεται στο πλαίσιο SEVESO και για την οποία υπάρχει Ειδικό Σχέδιο Αντιμετώπισης Τεχνολογικών Ατυχημάτων Μεγάλης Έκτασης. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα συμβάν σε μία μονάδα θα επηρεάσει αναγκαστικά κάποια άλλη. Σημαίνει, όμως, ότι η διοίκηση δεν δικαιούται να εξετάζει τον τόπο σαν να μην υπάρχει ήδη φορτίο επικίνδυνων δραστηριοτήτων.
Το thermal runaway είναι τεχνικός κίνδυνος, όχι σύνθημα
Οι συστοιχίες λιθίου διαθέτουν συστήματα πρόληψης και προστασίας. Παρά ταύτα, το φαινόμενο της θερμικής διαφυγής, γνωστό ως thermal runaway, αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο κίνδυνο της συγκεκριμένης τεχνολογίας.
Σε σοβαρό περιστατικό μπορεί να υπάρξει ταχεία μετάδοση θερμότητας μεταξύ κυψελών, πυρκαγιά, έκλυση τοξικών ή εύφλεκτων αερίων, κίνδυνος επανάφλεξης και ανάγκη διαχείρισης μολυσμένων υδάτων κατάσβεσης.
Το σωστό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν «οι μπαταρίες είναι καλές ή κακές». Είναι αν η χωροθέτηση, οι αποστάσεις, η πρόσβαση, η πυρόσβεση και τα σχέδια έκτακτης ανάγκης έχουν μελετηθεί με βάση την πραγματική συνολική εικόνα της Αυλίδας και όχι μόνο τα όρια κάθε οικοπέδου.
Και ο Δήμος Χαλκιδέων οφείλει να εξηγήσει τι γνώριζε
Στους φακέλους των δύο έργων των 50 MW περιλαμβάνονται βεβαιώσεις χρήσεων γης της Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Χαλκιδέων.
Αυτό αποδεικνύει ότι δημοτική υπηρεσία χειρίστηκε σχετικά διοικητικά αιτήματα. Δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι η Δήμαρχος, η Δημοτική Αρχή ή οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι της Αυλίδας είχαν λάβει πλήρη πολιτική ενημέρωση.
Γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να απαντήσουν: πότε πληροφορήθηκαν την ύπαρξη των τεσσάρων έργων, αν ζήτησαν συνολική αποτύπωση, αν ενημέρωσαν το Δημοτικό Συμβούλιο και αν έθεσαν το ζήτημα στους κατοίκους πριν οι άδειες αποκτήσουν διοικητικό βάρος.
Η ανάρτηση μιας πολυσέλιδης απόφασης σε μια ιστοσελίδα δεν ισοδυναμεί με ουσιαστική δημόσια ενημέρωση. Η νομιμότητα της δημοσίευσης είναι ένα ζήτημα. Η δημοκρατική υποχρέωση να εξηγηθεί στους πολίτες τι σχεδιάζεται στον τόπο τους είναι άλλο.
Τι κερδίζει τελικά η Αυλίδα;
Η αποθήκευση ενέργειας είναι απαραίτητη για ένα ηλεκτρικό σύστημα με αυξανόμενη συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών. Αυτή η γενική χρησιμότητα, όμως, δεν ακυρώνει το δικαίωμα μιας τοπικής κοινωνίας να γνωρίζει τι παραχωρεί και τι λαμβάνει.
Υπάρχει μετρήσιμο ανταποδοτικό όφελος για τους κατοίκους; Θα υπάρξουν σταθερές θέσεις εργασίας και πόσες; Προβλέπεται μείωση ενεργειακού κόστους, χρηματοδότηση τοπικών υποδομών ή ειδικό περιβαλλοντικό αντιστάθμισμα; Ποιος ελέγχει τις δεσμεύσεις και πού έχουν αποτυπωθεί;
Η Αυλίδα δεν μπορεί να προσφέρει διαρκώς γη, περιβαλλοντικό χώρο και φέρουσα ικανότητα, ενώ οι κάτοικοί της ενημερώνονται αποσπασματικά ή εκ των υστέρων.
Η Περιφέρεια οφείλει τώρα να ανοίξει τον φάκελο της συνολικής εικόνας
Η ευθύνη της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας δεν εξαντλείται στην τυπική νομιμότητα δύο υπογραφών. Ούτε η ευθύνη του αρμόδιου Αντιπεριφερειάρχη ολοκληρώνεται με την επιβολή όρων σε κάθε ξεχωριστό έργο.
Η Περιφέρεια πρέπει να δημοσιοποιήσει συγκεντρωτικό χάρτη όλων των σχετικών εγκαταστάσεων της Αυλίδας, να διευκρινίσει αν υπάρχει μελέτη σωρευτικών επιπτώσεων και επικινδυνότητας και να συγκαλέσει ανοικτή συνεδρίαση με συμμετοχή Περιφέρειας, Δήμου, Πυροσβεστικής, Πολιτικής Προστασίας, αρμόδιων υπηρεσιών, διαχειριστών δικτύου, εταιρειών και κατοίκων.
Κύριε Σπανέ και κύριε Κούκουζα, οι πολίτες δεν ζητούν συνθήματα ούτε προκαταβολική καταδίκη της τεχνολογίας. Ζητούν τα έγγραφα, τις αποστάσεις, τα σενάρια ατυχήματος, τα σχέδια επέμβασης, τις υπογραφές και τη συνολική τεχνική αποτίμηση.
Οι άδειες εκδίδονται μία-μία. Οι εγκρίσεις υπογράφονται μία-μία. Οι συνέπειες, όμως, συσσωρεύονται στον ίδιο τόπο.
113 MW. Τέσσερα έργα. Τα 100 MW στον ίδιο ηλεκτρικό κόμβο. Μία Αυλίδα.
Το ερώτημα, πλέον, απευθύνεται ονομαστικά στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και στον καθ’ ύλην αρμόδιο Αντιπεριφερειάρχη:
Πού είναι η ενιαία μελέτη που αποδεικνύει τι αντέχει συνολικά η περιοχή;
Αν υπάρχει, να δοθεί δημόσια με αριθμό πρωτοκόλλου, ημερομηνία και υπογραφές.
Αν δεν υπάρχει, να εξηγηθεί με ποια τεχνική και πολιτική τεκμηρίωση συνεχίζεται η αδειοδοτική συσσώρευση στην Αυλίδα.