Δεν τους ανησυχούν μόνο οι αποχωρήσεις στελεχών. Τους τρομάζει κυρίως το ενδεχόμενο να επιστρέψουν στις κάλπες εκατομμύρια πολίτες που έχουν παραιτηθεί από την πολιτική.
Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθούμε μια πρωτοφανή βιασύνη από μέσα ενημέρωσης και κοινωνικά δίκτυα να εμπεδωθεί στην κοινή γνώμη ότι η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» καταρρέει, διαλύεται και τελειώνει πριν ακόμη δοκιμαστεί πολιτικά.
Οι αποχωρήσεις στελεχών είναι πραγματικές και η εσωτερική κρίση δεν μπορεί να κρυφτεί κάτω από το χαλί. Είκοσι δύο πρώην στελέχη πέρασαν σε ανοικτή αντιπαράθεση με την ηγεσία, διατυπώνοντας σοβαρές αιτιάσεις για τον τρόπο λειτουργίας του κινήματος. Αυτά οφείλουν να απαντηθούν καθαρά και δημόσια. Η πολιτική αξιοπιστία δεν χτίζεται με σιωπή ούτε με χαρακτηρισμούς απέναντι σε όσους διαφωνούν.
Άλλο, όμως, η δημοσιογραφική καταγραφή μιας κρίσης και άλλο η βιασύνη να εκδοθεί πιστοποιητικό πολιτικού θανάτου.
Και αυτή η βιασύνη έχει εξήγηση.
Ο πραγματικός άγνωστος «Χ»
Ο μεγαλύτερος φόβος του πολιτικού συστήματος δεν είναι ένα ακόμη κόμμα που θα διεκδικήσει μερικές μονάδες από τα υπάρχοντα. Είναι η πιθανότητα να κινητοποιηθεί ένα τμήμα του εκλογικού σώματος το οποίο εδώ και χρόνια παραμένει απογοητευμένο, παροπλισμένο και μακριά από τις κάλπες.
Στις εκλογές του Μαΐου του 2023 η συμμετοχή περιορίστηκε στο 61,10%. Η αποχή έφτασε το 38,90% των εγγεγραμμένων, δηλαδή σχεδόν τέσσερις στους δέκα πολίτες. Πρόκειται για ένα τεράστιο κοινωνικό και πολιτικό μέγεθος, το οποίο δεν μετατρέπεται εύκολα σε ασφαλή δημοσκοπική πρόβλεψη. Τα επίσημα αποτελέσματα του Υπουργείου Εσωτερικών καταγράφουν το μέγεθος, αλλά όχι το τι θα συνέβαινε εάν ένα σημαντικό τμήμα αυτών των ανθρώπων αποφάσιζε να επιστρέψει.
Το πολιτικό σύστημα γνωρίζει να μετρά τις σταθερές κομματικές δεξαμενές. Γνωρίζει τους μηχανισμούς, τις οργανωμένες ομάδες, τις πελατειακές σχέσεις και τους ψηφοφόρους που μετακινούνται από το ένα κόμμα εξουσίας στο άλλο.
Εκείνο που δεν μπορεί να υπολογίσει με την ίδια ασφάλεια είναι την ψήφο του απογοητευμένου. Του ανθρώπου που δεν περιμένει τίποτα, δεν απαντά στις δημοσκοπήσεις, δεν συμμετέχει σε κομματικές οργανώσεις και μέχρι χθες δεν είχε κανέναν λόγο να σηκωθεί από τον καναπέ ή να εγκαταλείψει την παραλία για να πάει στην κάλπη.
Αυτός είναι ο άγνωστος «Χ».
Δεκαέξι χρόνια εξάντλησης
Από το 2010 μέχρι σήμερα, η ελληνική κοινωνία πέρασε μνημόνια, περικοπές, υπερφορολόγηση, ανεργία, ακρίβεια και διαδοχικές πολιτικές διαψεύσεις. Οι πολίτες ακούνε συνεχώς για ανάπτυξη, επενδύσεις και επιτυχίες, αλλά στο ταμείο του σουπερμάρκετ συναντούν μια διαφορετική πραγματικότητα.
Το μοσχάρι έχει γίνει σχεδόν είδος πολυτελείας. Σε επίσημη τιμοληψία του Ιουνίου του 2026, βασικές κατηγορίες βόειου κρέατος καταγράφηκαν με μέσες τιμές που πλησιάζουν τα 17 και 18 ευρώ το κιλό και ανώτατες που αγγίζουν τα 19,90 ευρώ, ανάλογα με το κομμάτι και την προέλευση. Τα επίσημα στοιχεία της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αποτυπώνουν όσα βιώνει καθημερινά το νοικοκυριό.
Οι τιμές ανεβαίνουν, αλλά οι συντάξεις παραμένουν καθηλωμένες. Οι μισθοί εξαντλούνται πριν τελειώσει ο μήνας. Το χαμόγελο γίνεται δυσεύρετο και η καθημερινότητα θυμίζει διαρκές κολύμπι με τα δύο χέρια: αν σταματήσεις έστω για λίγο, κινδυνεύεις να βουλιάξεις.
Μέσα σε αυτή την κοινωνική ασφυξία, οποιαδήποτε πολιτική δύναμη επιχειρήσει να μιλήσει όχι μόνο στη λογική αλλά και στο πληγωμένο συναίσθημα του πολίτη μπορεί να μετατραπεί σε απρόβλεπτη εκλογική σφήνα.
Η «Ελπίδα» θα κριθεί από τις απαντήσεις της
Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» δεν πρέπει να ζητήσει ασυλία από την κριτική. Οφείλει να απαντήσει για τις αποχωρήσεις, τη λειτουργία των οργάνων της, το καταστατικό, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και την πολιτική της κατεύθυνση. Εάν θέλει να εκπροσωπήσει την κοινωνική απαίτηση για δημοκρατία και δικαιοσύνη, πρέπει πρώτα να αποδείξει ότι εφαρμόζει αυτές τις αρχές στο εσωτερικό της.
Όμως ούτε οι αποχωρήσεις ούτε τα οργανωτικά λάθη αρκούν από μόνα τους για να εξαφανίσουν το κοινωνικό αίτημα που γέννησε το κίνημα.
Πρόσωπα αποχωρούν. Επιτελεία αλλάζουν. Πολιτικά σχήματα κάνουν λάθη, συγκρούονται και αναδιοργανώνονται. Η ανάγκη, όμως, εκατομμυρίων πολιτών να βρουν δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και πραγματική εκπροσώπηση δεν παραιτείται μαζί με κανένα στέλεχος.
Αυτό είναι που ενοχλεί.
Δεν τους τρομάζει τόσο το σημερινό μέγεθος της «Ελπίδας». Τους τρομάζει η πιθανότητα να γίνει το προτεταμένο χέρι προς εκείνους που έχουν εγκαταλείψει την πολιτική. Να ξυπνήσει το αδρανοποιημένο θυμικό, να μετατρέψει την απογοήτευση σε συμμετοχή και τους απόντες σε ψηφοφόρους.
Γι’ αυτό επιχειρούν να πείσουν ότι το χέρι δεν υπάρχει, ότι το κίνημα τελείωσε και ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει.
Η τελική απάντηση, όμως, δεν θα δοθεί στα τηλεοπτικά πάνελ ούτε στα πρωτοσέλιδα. Θα δοθεί από εκείνο το 38,90% που μέχρι σήμερα σιωπά.
Και όταν η σιωπή αποφασίσει να μιλήσει, καμία δημοσκόπηση δεν θα μπορεί να την αγνοήσει.