Η χώρα των 5,6 εκατομμυρίων κατοίκων δημιούργησε κρατικό fund αξίας 2,3 τρισ. δολαρίων – Στην Ελλάδα το ιδιωτικό χρέος έφτασε τα 417 δισ. ευρώ, ενώ το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης παραμένει στα 362,9 δισ. ευρώ
Η Νορβηγία πήρε τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και τα μετέτρεψε σε περιουσία για τις επόμενες γενιές.
Η Ελλάδα, αντιθέτως, πέρασε δεκαετίες πουλώντας δημόσια περιουσία, αυξάνοντας φόρους, δανειζόμενη και μοιράζοντας επιδόματα για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μιας οικονομίας που δεν δημιουργεί αρκετό νέο πλούτο.
Η σύγκριση δεν μπορεί να γίνει μηχανικά. Η Ελλάδα δεν διαθέτει τα πετρελαϊκά κοιτάσματα της Νορβηγίας. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι ποια χώρα έχει περισσότερο πετρέλαιο.
Είναι τι κάνει κάθε κράτος με τον εθνικό του πλούτο.
Ένα κρατικό fund μεγαλύτερο από ολόκληρη την οικονομία της Νορβηγίας
Το νορβηγικό Government Pension Fund Global θεσμοθετήθηκε το 1990 και δέχθηκε την πρώτη μεταφορά κεφαλαίων το 1996. Στόχος του ήταν να μετατρέψει τα προσωρινά έσοδα από τους υδρογονάνθρακες σε μόνιμη χρηματοοικονομική περιουσία.
Στις 30 Ιουνίου 2026 η αξία του ανερχόταν σε 22,7 τρισ. νορβηγικές κορώνες, δηλαδή περίπου 2,3 τρισ. δολάρια.
Μόνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 κατέγραψε απόδοση 9,4% και λογιστικά κέρδη 1,753 τρισ. κορωνών – περίπου 184 δισ. δολάρια. Πρόκειται για το υψηλότερο εξαμηνιαίο κέρδος στην ιστορία του σε όρους νορβηγικού νομίσματος.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, το ονομαστικό ΑΕΠ της Νορβηγίας για το 2026 υπολογίζεται στα 599,4 δισ. δολάρια. Το fund αξίζει σχεδόν τέσσερις φορές όσο ολόκληρη η νορβηγική οικονομία.
Σε σύγκριση με το ελληνικό ΑΕΠ των 248,4 δισ. ευρώ για το 2025, η αξία του νορβηγικού fund είναι –ανάλογα με την ισοτιμία– περίπου οκταπλάσια. Τα κέρδη ενός μόνο εξαμήνου αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 60% του ετήσιου ελληνικού ΑΕΠ.
Το κεφάλαιο δουλεύει αντί να περιμένει τον επόμενο φόρο
Το εντυπωσιακότερο στοιχείο δεν είναι μόνο το ύψος του fund.
Από την έναρξη των επενδύσεών του, οι αποδόσεις έχουν προσθέσει συνολικά 15,21 τρισ. κορώνες στην αξία του, όταν οι καθαρές εισροές του κράτους ανέρχονται σε περίπου 5,51 τρισ. κορώνες.
Περισσότερο από το μισό σημερινό μέγεθος του fund δεν προέρχεται πλέον απευθείας από τα πετρέλαια, αλλά από τα κέρδη των επενδύσεών του.
Το χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνει συμμετοχές σε περίπου 7.100 εισηγμένες εταιρείες. Κατά μέσο όρο, το νορβηγικό κράτος κατέχει περίπου το 1,5% όλων των εισηγμένων εταιρειών του κόσμου.
Το 72,1% του fund βρίσκεται σε μετοχές, το 25,8% σε ομόλογα και το υπόλοιπο σε ακίνητα και υποδομές ανανεώσιμης ενέργειας.
Αυτό σημαίνει χρηματοπιστωτική πολιτική που παράγει έσοδα για το κράτος, αντί να αντιμετωπίζει τον πολίτη σαν μόνιμο φορολογικό κοίτασμα.
Δεν είναι ένας κουμπαράς που ανοίγει πριν από κάθε εκλογή
Το νορβηγικό fund δεν αποτελεί κομματικό ταμείο ούτε χρησιμοποιείται ανεξέλεγκτα για να κλείνει κάθε δημοσιονομική τρύπα.
Σκοπός του είναι η μακροχρόνια αποταμίευση του κράτους, η δίκαιη μεταφορά του πετρελαϊκού πλούτου στις επόμενες γενιές και η στήριξη των μελλοντικών συνταξιοδοτικών δαπανών.
Οι επενδύσεις πραγματοποιούνται στο εξωτερικό, ώστε τα τεράστια κεφάλαια να μην υπερθερμαίνουν την εσωτερική οικονομία. Παράλληλα, η χρήση των πόρων του στον κρατικό προϋπολογισμό περιορίζεται από δημοσιονομικό κανόνα, ο οποίος συνδέεται με την αναμενόμενη πραγματική του απόδοση.
Με απλά λόγια, η Νορβηγία δεν τρώει το κεφάλαιο. Χρησιμοποιεί ελεγχόμενα ένα μέρος των αποδόσεών του.
Η ελληνική πραγματικότητα των 780 δισ. ευρώ
Στην Ελλάδα, το ΑΕΠ του 2025 διαμορφώθηκε σε 248,4 δισ. ευρώ.
Το συνολικό ιδιωτικό χρέος προς τράπεζες, servicers, φορολογικές και ασφαλιστικές αρχές έφτασε στο τέλος του 2025 τα 417 δισ. ευρώ ή το 168% του ΑΕΠ.
Από αυτά, τα 237,8 δισ. ευρώ βρίσκονταν σε καθυστέρηση, ενώ οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ ανέρχονταν σε 165,2 δισ. ευρώ.
Χρειάζεται, ωστόσο, ακρίβεια για το δημόσιο χρέος.
Το ποσό των 427,123 δισ. ευρώ που αναφέρεται συχνά προέρχεται από συγκεκριμένη γραμμή του επίσημου πίνακα πριν από τις προβλεπόμενες ενοποιήσεις. Δεν αποτελεί το τελικό, συγκρίσιμο χρέος της Γενικής Κυβέρνησης.
Μετά τις ενδοκυβερνητικές ενοποιήσεις, το επίσημο χρέος της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκε στα 362,925 δισ. ευρώ ή στο 146,1% του ΑΕΠ. Μειώθηκε κατά περίπου 2 δισ. ευρώ σε ονομαστικούς όρους και κατά οκτώ ποσοστιαίες μονάδες ως ποσοστό του ΑΕΠ.
Αντιθέτως, το ακαθάριστο χρέος που διαχειρίζεται κεντρικά ο ΟΔΔΗΧ αυξήθηκε από 403,861 σε 406,181 δισ. ευρώ.
Η άθροιση δημόσιου και ιδιωτικού χρέους δεν αποτελεί επίσημο μακροοικονομικό δείκτη, επειδή πρόκειται για διαφορετικές κατηγορίες υποχρεώσεων.
Ως απλή απεικόνιση του συνολικού βάρους, όμως, τα 362,9 δισ. ευρώ του δημόσιου και τα 417 δισ. ευρώ του ιδιωτικού χρέους ξεπερνούν μαζί τα 779 δισ. ευρώ – περίπου το 314% του ελληνικού ΑΕΠ.
Το Υπερταμείο δεν είναι η Νορβηγία
Η Ελλάδα διαθέτει πλέον το Growthfund, το οποίο παρουσιάζεται ως Εθνικό Επενδυτικό Ταμείο και διαχειριζόταν το 2024 περιουσιακά στοιχεία ύψους 12,3 δισ. ευρώ.
Έχει, επίσης, δημιουργηθεί το Hellenic Innovation and Infrastructure Fund για επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και καινοτομία.
Πρόκειται για θετική κατεύθυνση, αλλά δεν μπορεί να συγκριθεί ακόμη με το νορβηγικό μοντέλο.
Άλλο ένα χαρτοφυλάκιο κρατικών εταιρειών, ακινήτων και δικαιωμάτων παραχώρησης, μέρος του οποίου εξακολουθεί να συνδέεται με ιδιωτικοποιήσεις και μείωση του χρέους, και άλλο ένα παγκόσμιο επενδυτικό fund 2,3 τρισ. δολαρίων που συσσωρεύει κεφάλαιο για τις επόμενες γενιές.
Το ξεπούλημα δεν είναι φιλελευθερισμός
Η ιδιωτικοποίηση δεν αποτελεί από μόνη της οικονομικό έγκλημα. Μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να φέρει επενδύσεις, καλύτερες υπηρεσίες, ανταγωνισμό και ανάπτυξη.
Όταν όμως ένα κράτος πουλά περιουσία για να καλύψει ανάγκες της επόμενης χρήσης, φορολογεί υπέρμετρα την εργασία και την κατανάλωση και στη συνέχεια επιστρέφει ένα μέρος των χρημάτων μέσω επιδομάτων, δεν οικοδομεί παραγωγικό μοντέλο.
Διαχειρίζεται τη φθορά.
Ο φιλελευθερισμός δεν είναι η πώληση κάθε δημόσιου περιουσιακού στοιχείου. Είναι οι σταθεροί κανόνες, ο πραγματικός ανταγωνισμός, η παραγωγικότητα, οι επενδύσεις, η λογοδοσία και η δημιουργία κεφαλαίου.
Η Νορβηγία αξιοποίησε τον καπιταλισμό για να κάνει ολόκληρη την κοινωνία μέτοχο του παγκόσμιου πλούτου.
Στην Ελλάδα εξακολουθούμε να βαφτίζουμε «μεταρρύθμιση» την εκποίηση, «κοινωνική πολιτική» τα επιδόματα και «ανάπτυξη» την αύξηση των φορολογικών εσόδων.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι γιατί η Ελλάδα δεν έγινε Νορβηγία.
Το ερώτημα είναι γιατί, όταν πουλά ή παραχωρεί εθνική περιουσία, δεν κρατά ένα ουσιαστικό και μόνιμο μέρος του τιμήματος για τις επόμενες γενιές.