Η Εκκλησία τιμά τον φλογερό προφήτη της Παλαιάς Διαθήκης και τον Ηλία Α΄, Πατριάρχη Ιεροσολύμων
Σήμερα, Δευτέρα 20 Ιουλίου, γιορτάζουν:
- Ηλίας
- Ηλιάνα
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Προφήτη Ηλία του Θεσβίτη, μιας από τις σημαντικότερες και πιο επιβλητικές μορφές της Παλαιάς Διαθήκης. Την ίδια ημέρα εορτάζεται και ο Ηλίας Α΄, Πατριάρχης Ιεροσολύμων, ο οποίος υπερασπίστηκε με αποφασιστικότητα την ορθόδοξη πίστη απέναντι στον Μονοφυσιτισμό.
Προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης
Ο Προφήτης Ηλίας έζησε τον 9ο αιώνα π.Χ. και ανέπτυξε τη δράση του στο βόρειο βασίλειο του Ισραήλ, την εποχή του βασιλιά Αχαάβ και της συζύγου του, Ιεζάβελ.
Καταγόταν από τη Θέσβη της Γαλαάδ και το όνομά του σημαίνει «Ο Θεός μου είναι ο Γιαχβέ». Η ίδια η σημασία του ονόματός του προμήνυε την αποστολή που θα αναλάμβανε: να υπερασπιστεί την πίστη στον αληθινό Θεό σε μια περίοδο κατά την οποία η λατρεία του Βάαλ και της Αστάρτης είχε επιβληθεί στο Ισραήλ.
Η εκκλησιαστική παράδοση τον περιγράφει ως άνθρωπο αυστηρό, ασκητικό και απόλυτα αφοσιωμένο στον Θεό. Φορούσε προβιές και δερμάτινη ζώνη, ενώ ο φλογερός του ζήλος τον ανέδειξε σε σύμβολο αγώνα απέναντι στην ειδωλολατρία και την πνευματική αποστασία.
Η μεγάλη ξηρασία και η θαυματουργική τροφή
Ο Ηλίας παρουσιάστηκε ενώπιον του βασιλιά Αχαάβ και προφήτευσε ότι, εξαιτίας της απομάκρυνσης του λαού από τον Θεό, δεν θα έπεφτε βροχή ούτε δροσιά για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Κατά τη διάρκεια της ξηρασίας, ο Θεός τον οδήγησε στον χείμαρρο Χοράθ. Εκεί, σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, κόρακες του έφερναν καθημερινά ψωμί και κρέας.
Αργότερα κατευθύνθηκε στη Σαρεπτά της Σιδώνας, όπου συνάντησε μια φτωχή χήρα. Παρότι η γυναίκα διέθετε ελάχιστο αλεύρι και λάδι, δέχθηκε να προσφέρει τροφή στον προφήτη. Τότε πραγματοποιήθηκε το θαύμα: το δοχείο με το αλεύρι δεν άδειασε και το λάδι δεν λιγόστεψε μέχρι την ημέρα που επέστρεψε η βροχή.
Στο ίδιο σπίτι ο Ηλίας προσευχήθηκε για τον γιο της χήρας, ο οποίος είχε αρρωστήσει βαριά και πέθανε. Με τη δύναμη του Θεού, το παιδί επανήλθε στη ζωή.
Η αναμέτρηση με τους ιερείς του Βάαλ
Η κορυφαία στιγμή της δράσης του Προφήτη Ηλία εκτυλίχθηκε στο όρος Κάρμηλο, όπου βρέθηκε αντιμέτωπος με 450 ιερείς του Βάαλ.
Ο προφήτης πρότεινε μια δημόσια δοκιμασία: ο αληθινός Θεός θα ήταν εκείνος που θα έστελνε φωτιά από τον ουρανό για να κατακαύσει τη θυσία.
Οι ιερείς του Βάαλ προσεύχονταν επί ώρες, χωρίς να λάβουν καμία απάντηση. Ο Ηλίας, αντίθετα, έχτισε βωμό με δώδεκα λίθους, όσες και οι φυλές του Ισραήλ, και διέταξε να περιχύσουν τη θυσία με νερό.
Ύστερα από τη σύντομη προσευχή του, φωτιά κατέβηκε από τον ουρανό και κατέκαψε τη θυσία, τα ξύλα, τις πέτρες και το νερό. Ο λαός αναγνώρισε τότε τον Θεό του Ισραήλ, ενώ λίγο αργότερα, έπειτα από νέα προσευχή του Ηλία, η βροχή επέστρεψε και η μακρά περίοδος ξηρασίας έλαβε τέλος.
Η «φωνή αύρας λεπτής»
Παρά τη μεγάλη νίκη του στο Κάρμηλο, ο Ηλίας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή, καθώς η Ιεζάβελ απείλησε τη ζωή του.
Εξαντλημένος και απογοητευμένος έφτασε στο όρος Χωρήβ. Εκεί ο Θεός τού αποκαλύφθηκε όχι μέσα στον ισχυρό άνεμο, στον σεισμό ή στη φωτιά, αλλά μέσα από μία «φωνή αύρας λεπτής», σαν ένα ήρεμο και δροσερό αεράκι.
Ο Θεός τον διαβεβαίωσε ότι δεν ήταν μόνος και του ανέθεσε νέα αποστολή. Μεταξύ άλλων, έπρεπε να χρίσει τον Ελισαίο ως διάδοχό του.
Ο Ηλίας συνάντησε τον Ελισαίο την ώρα που εκείνος όργωνε τη γη. Ρίχνοντας επάνω του τη μηλωτή του, τον κάλεσε στην προφητική διακονία. Από τότε ο Ελισαίος τον ακολούθησε πιστά και συνέχισε αργότερα το έργο του.
Η ανάληψη με το πύρινο άρμα
Η επίγεια παρουσία του Προφήτη Ηλία ολοκληρώθηκε με έναν μοναδικό τρόπο. Όπως αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη, αναλήφθηκε στους ουρανούς μέσα σε πύρινο άρμα, με πύρινους ίππους.
Κατά την ανάληψή του έριξε τη μηλωτή του στον Ελισαίο, μεταβιβάζοντάς του τη χάρη του προφητικού πνεύματος.
Στην Καινή Διαθήκη ο Ηλίας εμφανίζεται μαζί με τον Μωυσή κατά τη Μεταμόρφωση του Χριστού στο όρος Θαβώρ. Ο Μωυσής εκπροσωπεί τον Νόμο και ο Ηλίας τους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης.
Η παράδοση τον χαρακτηρίζει και «δεύτερο Πρόδρομο», καθώς αναφέρει ότι θα εμφανιστεί μαζί με τον Ενώχ πριν από τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.
Γιατί τα ξωκλήσια του Προφήτη Ηλία βρίσκονται στις κορυφές
Σε ολόκληρη την Ελλάδα, τα περισσότερα ξωκλήσια αφιερωμένα στον Προφήτη Ηλία βρίσκονται σε κορυφές βουνών ή σε ψηλούς λόφους.
Η λαϊκή παράδοση συνέδεσε τον προφήτη με τα ύψη, τη φωτιά, τη βροχή και τα έντονα καιρικά φαινόμενα. Οι λαογράφοι επισημαίνουν, επίσης, την ηχητική ομοιότητα ανάμεσα στο όνομα Ηλίας και τη λέξη «ήλιος», καθώς και την παλαιότερη λατρεία του θεού Ήλιου και του Δία σε κορυφές.
Ο Προφήτης Ηλίας θεωρείται προστάτης των γουναράδων, ενώ ιδιαίτερα τον τιμούν και οι αρτοποιοί, οι μυλωνάδες και οι αγρότες.
Ηλίας Α΄, Πατριάρχης Ιεροσολύμων
Η Εκκλησία τιμά σήμερα και τον Ηλία Α΄, Πατριάρχη Ιεροσολύμων, μια αγωνιστική μορφή του 5ου και του 6ου αιώνα.
Ήταν αραβικής καταγωγής και μαθήτευσε στις μονές των μεγάλων ασκητών της Αιγύπτου. Εξαιτίας των διωγμών που αντιμετώπιζαν οι Ορθόδοξοι κατέφυγε στην Παλαιστίνη, όπου συνδέθηκε πνευματικά με τον Μέγα Ευθύμιο.
Το 494 ανήλθε στον πατριαρχικό θρόνο των Ιεροσολύμων και υπήρξε σταθερός υποστηρικτής των αποφάσεων της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου.
Όταν ο αυτοκράτορας Αναστάσιος Α΄ προσπάθησε να τον εξαναγκάσει να αναθεματίσει τη Σύνοδο, ο Ηλίας αρνήθηκε. Για τη στάση του καθαιρέθηκε και εξορίστηκε στην Εϋλάτ, στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Παρέμεινε στην εξορία προσευχόμενος για την Εκκλησία και εκοιμήθη ειρηνικά το 518, σε ηλικία 88 ετών. Η Εκκλησία τον χαρακτηρίζει «στύλο της Ορθοδοξίας», καθώς μαζί με τον όσιο Σάββα τον Ηγιασμένο συνέβαλε αποφασιστικά στη διατήρηση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων στην ορθόδοξη δογματική παράδοση.
Τιμάται επίσης η μνήμη του Φλαβιανού Β΄, Πατριάρχη Αντιοχείας, του οσίου Αβραάμ του Γκάλιτς, της μάρτυρος Σαλώμης των Ιεροσολύμων και άλλων νεότερων μαρτύρων και ομολογητών της πίστεως.
Χρόνια πολλά στον Ηλία και στην Ηλιάνα!