Εθνική, Πειραιώς και Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων συμμετέχουν στο πιλοτικό πρόγραμμα – Η πιθανή έκδοση το 2029 εξαρτάται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και την τελική απόφαση της ΕΚΤ
Το ψηφιακό ευρώ περνά από τις μελέτες και τις παρουσιάσεις στην πρώτη πραγματική δοκιμή.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει επιλέξει 36 τράπεζες και παρόχους υπηρεσιών πληρωμών για ένα πιλοτικό πρόγραμμα που προγραμματίζεται να αρχίσει στο δεύτερο εξάμηνο του 2027 και να διαρκέσει έναν χρόνο.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το ψηφιακό ευρώ έχει ήδη εγκριθεί για γενική κυκλοφορία.
Ούτε ότι από το 2027 οι Ευρωπαίοι πολίτες θα αποκτήσουν αυτομάτως ψηφιακά πορτοφόλια στην ΕΚΤ.
Η δοκιμή θα πραγματοποιηθεί με μια περιορισμένη έκδοση beta, χωρίς καθεστώς νόμιμου χρήματος, και θα αφορά αρχικά εργαζομένους της ΕΚΤ και των εθνικών κεντρικών τραπεζών, επιλεγμένα καταστήματα και επιχειρήσεις ηλεκτρονικού εμπορίου.
Το 2029 παραμένει στόχος για πιθανή πρώτη έκδοση.
Δεν είναι ακόμη οριστική ημερομηνία κυκλοφορίας.
Τρεις ελληνικές τράπεζες στο πιλοτικό πρόγραμμα
Μεταξύ των 36 παρόχων που επέλεξε η ΕΚΤ βρίσκονται:
- Η Εθνική Τράπεζα.
- Η Τράπεζα Πειραιώς.
- Η Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων.
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης η Τράπεζα Κύπρου, η Revolut, η Deutsche Bank, η UniCredit, η Stripe, η SumUp και άλλοι ευρωπαϊκοί πάροχοι.
Το πρόγραμμα θα διεξαχθεί στην ΕΚΤ και στις εθνικές κεντρικές τράπεζες των 19 χωρών της Ευρωζώνης.
Οι συμμετέχοντες θα δοκιμάσουν μεταφορές χρημάτων από πρόσωπο σε πρόσωπο, πληρωμές σε φυσικά καταστήματα και ηλεκτρονικές αγορές, τόσο online όσο και offline.
Η δοκιμαστική έκδοση, πάντως, δεν θα είναι το κανονικό ψηφιακό ευρώ και οι επιχειρήσεις δεν θα υποχρεούνται να την αποδέχονται.
Στόχος είναι να ελεγχθούν η τεχνική αντοχή, η ασφάλεια, η ευχρηστία και η δυνατότητα λειτουργίας του συστήματος σε πραγματικές συνθήκες.
Το 2029 δεν έχει ακόμη «κλειδώσει»
Η ΕΚΤ δηλώνει ότι θέλει το Ευρωσύστημα να είναι τεχνικά έτοιμο για πιθανή πρώτη έκδοση μέσα στο 2029.
Η κρίσιμη λέξη είναι το «πιθανή».
Η τελική απόφαση για το εάν και πότε θα εκδοθεί το ψηφιακό ευρώ θα ληφθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ μόνο μετά την έγκριση του σχετικού ευρωπαϊκού κανονισμού.
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη διαμορφώσει τη διαπραγματευτική του θέση, ενώ στις 9 Ιουλίου 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο.
Στόχος είναι να υπάρξει συμφωνία έως το τέλος του 2026, χωρίς αυτό να θεωρείται δεδομένο.
Δεν υπάρχει, επίσης, επιβεβαιωμένη απόφαση ότι η επίσημη έγκριση της ΕΚΤ θα δοθεί την 1η Ιανουαρίου 2027.
Η Τράπεζα περιορίζεται να αναφέρει ότι θα αποφασίσει μετά την ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας.
Επομένως, η αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει για την πιλοτική δοκιμή.
Όχι ακόμη για μια οριστικά αποφασισμένη καθολική κυκλοφορία.
Τι ακριβώς θα είναι
Το ψηφιακό ευρώ δεν θα αποτελεί κρυπτονόμισμα ούτε επενδυτικό προϊόν.
Θα είναι ηλεκτρονική μορφή δημόσιου χρήματος, εκδιδόμενη και εγγυημένη από το Ευρωσύστημα.
Ένα ψηφιακό ευρώ θα έχει πάντοτε την ίδια αξία με ένα ευρώ σε χαρτονόμισμα, κέρμα ή τραπεζικό λογαριασμό.
Ο πολίτης θα ανοίγει ψηφιακό πορτοφόλι μέσω τράπεζας ή άλλου αδειοδοτημένου παρόχου.
Οι τράπεζες θα συνεχίσουν να πραγματοποιούν την ταυτοποίηση, την εξυπηρέτηση και τους ελέγχους για ξέπλυμα χρήματος, ενώ η ΕΚΤ θα διαχειρίζεται την έκδοση και τον διακανονισμό των συναλλαγών.
Η βασική χρήση για τους ιδιώτες προβλέπεται να είναι δωρεάν.
Πρόσθετες υπηρεσίες θα μπορούν να χρεώνονται από τους παρόχους, ενώ οι επιχειρήσεις ενδέχεται να καταβάλλουν προμήθειες, οι οποίες θα υπόκεινται σε ανώτατα όρια.
Δεν θα είναι ψηφιακός αποταμιευτικός λογαριασμός
Το ψηφιακό ευρώ σχεδιάζεται κυρίως ως μέσο καθημερινών πληρωμών και όχι ως τρόπος αποταμίευσης.
Γι’ αυτό:
- Δεν θα καταβάλλεται τόκος.
- Θα υπάρχει ανώτατο όριο κατοχής.
- Τα ποσά πάνω από το όριο θα μπορούν να μεταφέρονται αυτόματα σε συνδεδεμένο τραπεζικό λογαριασμό.
- Ο χρήστης θα μπορεί να πραγματοποιεί μεγαλύτερη πληρωμή αντλώντας το επιπλέον ποσό από τον συνδεδεμένο λογαριασμό του.
Το τελικό όριο δεν έχει αποφασιστεί.
Οι πληροφορίες για ποσό μεταξύ 3.000 και 5.000 ευρώ δεν αποτελούν θεσπισμένη απόφαση.
Η ΕΚΤ έχει εξετάσει υποθετικά σενάρια με ανώτατα υπόλοιπα έως 3.000 ευρώ ανά άτομο, αλλά η οριστική επιλογή θα γίνει αργότερα.
Ο περιορισμός αποσκοπεί στην αποτροπή μαζικής μεταφοράς καταθέσεων από τις εμπορικές τράπεζες προς την ΕΚΤ, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης.
Διαφορετικά, ένα ψηφιακό πορτοφόλι με άμεση εγγύηση του Ευρωσυστήματος θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ ελκυστικότερο από έναν κοινό τραπεζικό λογαριασμό.
Και αυτό θα επηρέαζε άμεσα τη χρηματοδότηση των τραπεζών και, κατ’ επέκταση, τη δυνατότητά τους να χορηγούν δάνεια στην πραγματική οικονομία.
Ιδιωτικότητα, αλλά όχι πλήρης ανωνυμία
Η προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί το πιο ευαίσθητο σημείο του σχεδίου.
Στις online συναλλαγές, η ΕΚΤ και οι εθνικές κεντρικές τράπεζες υποστηρίζουν ότι δεν θα μπορούν να συνδέουν άμεσα μια πληρωμή με συγκεκριμένο πολίτη.
Η τράπεζα ή ο πάροχος, όμως, θα γνωρίζει την ταυτότητα του πελάτη και θα εφαρμόζει τους προβλεπόμενους ελέγχους.
Στις offline πληρωμές, η ΕΚΤ υπόσχεται επίπεδο ιδιωτικότητας αντίστοιχο με εκείνο των μετρητών: τα προσωπικά στοιχεία της συναλλαγής θα είναι γνωστά μόνο στον πληρωτή και στον παραλήπτη.
Επομένως, η γενική διατύπωση ότι όλες οι συναλλαγές δεν θα είναι ανώνυμες χρειάζεται διαφοροποίηση.
Η ιδιωτικότητα θα εξαρτάται από τον τρόπο πληρωμής, ενώ οι τελικές εγγυήσεις θα κριθούν από το κείμενο του κανονισμού και όχι μόνο από τις διαβεβαιώσεις της ΕΚΤ.
Δεν θα μπορεί το κράτος να ορίζει τι αγοράζεις
Η ευρωπαϊκή πρόταση απαγορεύει ρητά τη μετατροπή του ψηφιακού ευρώ σε «προγραμματιζόμενο χρήμα».
Αυτό σημαίνει ότι ούτε η ΕΚΤ ούτε μια κυβέρνηση θα μπορούν να ορίζουν ότι τα χρήματα δαπανώνται μόνο για συγκεκριμένα προϊόντα, σε συγκεκριμένο κατάστημα ή μέχρι μια καθορισμένη ημερομηνία.
Θα επιτρέπονται, όμως, πληρωμές υπό όρους, όπως η αυτόματη εξόφληση μιας ηλεκτρονικής αγοράς μόνο μετά την παράδοση του προϊόντος.
Πρόκειται για λειτουργία της συναλλαγής και όχι για περιορισμό του τρόπου με τον οποίο ο πολίτης χρησιμοποιεί τα χρήματά του.
Η διαφορά είναι κρίσιμη.
Το ψηφιακό ευρώ θα μπορεί να υποστηρίζει αυτοματοποιημένες διαδικασίες πληρωμής, αλλά δεν θα πρέπει να μετατραπεί σε ηλεκτρονικό κουπόνι με κρατικά καθορισμένη χρήση.
Η γεωπολιτική μάχη πίσω από το ψηφιακό πορτοφόλι
Η ΕΚΤ δεν προωθεί το ψηφιακό ευρώ μόνο για λόγους τεχνολογικού εκσυγχρονισμού.
Η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μη ευρωπαϊκά συστήματα καρτών και ηλεκτρονικών πληρωμών.
Παράλληλα, περίπου το 99% της διεθνούς αγοράς των stablecoins είναι συνδεδεμένο με το αμερικανικό δολάριο.
Το ψηφιακό ευρώ αποτελεί επομένως εργαλείο νομισματικής και τεχνολογικής αυτονομίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει μια πανευρωπαϊκή υποδομή πληρωμών που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από αποφάσεις εταιρειών και κυβερνήσεων εκτός Ευρώπης.
Θέλει επίσης να διατηρήσει την παρουσία του ευρώ σε ένα χρηματοπιστωτικό περιβάλλον που στρέφεται όλο και περισσότερο στις ψηφιακές πληρωμές και στα ιδιωτικά ψηφιακά νομίσματα.
Το εγχείρημα, βέβαια, δεν είναι δωρεάν.
Το κόστος ανάπτυξης υπολογίζεται περίπου στα 1,3 δισ. ευρώ και το ετήσιο λειτουργικό κόστος μετά την έκδοση γύρω στα 320 εκατ. ευρώ.
Τα μετρητά παραμένουν
Το ψηφιακό ευρώ δεν προβλέπεται να αντικαταστήσει τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα.
Θα κυκλοφορεί παράλληλα με αυτά, εφόσον τελικά εκδοθεί.
Μάλιστα, μαζί με τον κανονισμό για το ψηφιακό ευρώ προωθείται ξεχωριστή νομοθεσία για την προστασία της αποδοχής και της πρόσβασης στα μετρητά.
Η θέσπιση ψηφιακού ευρώ δεν ισοδυναμεί, συνεπώς, με απόφαση κατάργησης των μετρητών.
Αυτό που αλλάζει είναι ότι ο πολίτης θα μπορεί να πραγματοποιεί ηλεκτρονικές συναλλαγές χρησιμοποιώντας δημόσιο χρήμα της κεντρικής τράπεζας και όχι μόνο ιδιωτικό τραπεζικό χρήμα.
Η αντίστροφη μέτρηση, λοιπόν, έχει πράγματι αρχίσει.
Όχι ακόμη για την κατάργηση των μετρητών ούτε για μια βέβαιη κυκλοφορία το 2029.
Έχει αρχίσει για τη μεγάλη δοκιμή του 2027 και για τη διαπραγμάτευση που θα κρίνει ποιος θα ελέγχει την ευρωπαϊκή υποδομή πληρωμών, ποιος θα έχει πρόσβαση στα δεδομένα και ποιες εγγυήσεις θα διαθέτει ο πολίτης όταν το δημόσιο χρήμα περάσει οριστικά στην ψηφιακή εποχή.