Σε μια τραγωδία με νεκρούς και τραυματίες, η δημόσια συζήτηση γίνεται εύκολα “ηθικό δικαστήριο”. Η Μαρία Καρυστιανού μπήκε στο στόχαστρο επειδή χρησιμοποίησε τη φράση «παράνομες εισβολές». Αν όμως θες να είσαι έντιμος, κρίνεις την ουσία και το πλαίσιο — όχι ένα φορτισμένο απόσπασμα που αποκόβεται και μεταφράζεται όπως βολεύει.
1) Τι πραγματικά είπε (και τι ΔΕΝ είπε)
Η Καρυστιανού μίλησε για την ευθύνη του κράτους να κάνει ό,τι μπορεί για αποτροπή παράνομων ροών/διακίνησης και για να μην επαναλαμβάνονται τέτοιες τραγωδίες.
Δεν είπε «τα παιδιά είναι εισβολείς». Αυτό είναι ερμηνεία τρίτων που την παρουσιάζει ως κάτι που δεν δήλωσε.
Ναι, η λέξη «εισβολές» είναι βαριά και προκαλεί. Αλλά το περιεχόμενο, όπως το αντιλαμβάνεται ο μέσος άνθρωπος, αφορά:
- σύνορα και τάξη,
- πάταξη διακινητών,
- κανόνες και επιχειρησιακή επάρκεια,
- πρόληψη για να μη ξαναθρηνήσουμε.
2) Το λάθος της είναι ρητορικό, όχι «ανθρωπολογικό»
Αν θες να είσαι αυστηρός, μπορείς να πεις ότι σε μέρα πένθους θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει λέξεις πιο ακριβείς:
«παράνομη διακίνηση», «κυκλώματα», «παράτυπες ροές».
Αυτό είναι κριτική ύφους.
Αλλά το να μετατρέπεις ένα ατυχές λεξιλόγιο σε κατηγορία ότι «απανθρωποποιεί παιδιά» είναι άλμα πρόθεσης. Είναι η κλασική παγίδα: παίρνεις μια λέξη, την κάνεις σημαία, και βγάζεις ετυμηγορία.
3) Η απάντηση Αποστολόπουλου “γράφει” — αλλά χτυπάει σκιάχτρο
Το «είναι αυτά τα παιδιά εισβολείς;» είναι επικοινωνιακά πανίσχυρο, γιατί σε βάζει να απολογείσαι για κάτι που δεν είπες ακριβώς έτσι.
Όμως η ουσία είναι πως άλλο πράγμα είναι να μιλάς για κρατική αποτροπή/πρόληψη κι άλλο να χαρακτηρίζεις θύματα ως εισβολείς. Το δεύτερο δεν αποδεικνύεται από το πρώτο. Είναι μια βίαιη μετάφραση που βολεύει το κλίμα των social.
4) Το σοβαρό ζητούμενο δεν είναι ποιος “νίκησε” στα σχόλια
Σε τέτοια γεγονότα, το κρίσιμο είναι:
- να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη επιχειρησιακά,
- τι πρωτόκολλα εφαρμόστηκαν,
- τι δεν λειτούργησε,
- και πώς θωρακίζεται η διάσωση/ασφάλεια ώστε να μην επαναληφθεί.
Όταν η συζήτηση γίνεται “κατασπάραγμα” προσώπων, χάνεται ο στόχος: ασφάλεια, κανόνες, λογοδοσία, ανθρώπινη ζωή.
- Ναι στην ανθρωπιά: οι νεκροί και οι τραυματίες είναι άνθρωποι, όχι σύμβολα.
- Ναι στη σκληρή αλήθεια για τα κυκλώματα: ο πραγματικός εχθρός είναι η βιομηχανία διακίνησης και το χάος.
- Ναι στα σύνορα: κράτος χωρίς έλεγχο είναι κράτος χωρίς ευθύνη.
- Ναι στη διαφάνεια: θέλουμε καθαρές απαντήσεις για το συμβάν, όχι “στρατόπεδα”.
Η Καρυστιανού δεν “δικάζεται” επειδή δεν πόνεσε. Δικάζεται επειδή τόλμησε να πει ότι το κράτος οφείλει να προλαμβάνει — κι αυτό, σε μια κοινωνία φορτισμένη, κάποιοι το μεταφράζουν ως “έλλειψη ανθρωπιάς”.
Το σωστό είναι πιο δύσκολο: ανθρωπιά χωρίς αφέλεια, ασφάλεια χωρίς απανθρωπιά.