Υπάρχει μαύρο χιούμορ που γεννιέται μέσα από την τραγωδία, ως άμυνα, ως ψυχική αντίσταση, ως τρόπος να σταθεί όρθιος ο άνθρωπος απέναντι στο παράλογο.
Και υπάρχει και το άλλο: το μαύρο χιούμορ της εξουσίας, του σαδισμού, της χαιρεκακίας. Εκεί όπου το «αστείο» δεν ελαφραίνει τον πόνο, αλλά τον περιγελά. Και εκεί ακριβώς ανήκει η ανατριχιαστική ατάκα του Ντόναλντ Τραμπ για νέο χτύπημα στο Χαργκ «έτσι για πλάκα».
Το μαύρο χιούμορ των ανθρώπων
Από τον Αριστοφάνη μέχρι το βρετανικό wit και από τα ερείπια του Λονδίνου μέχρι τη «Ζωή είναι ωραία» του Μπενίνι, το μαύρο χιούμορ υπήρξε συχνά όπλο των αδύναμων.
Όχι για να ακυρώσει τη φρίκη, αλλά για να την αντέξει.
Όχι για να γελοιοποιήσει τον πόνο, αλλά για να μη γονατίσει μπροστά του.
Αυτό το χιούμορ κρύβει μέσα του αξιοπρέπεια.
Μπορεί να είναι πικρό, βιτριολικό, ακόμη και σπαρακτικό, αλλά έχει ανθρώπινο βάθος.
Είναι το ύστατο καταφύγιο εκείνων που δεν διαθέτουν δύναμη, μόνο ψυχή.
Το μαύρο χιούμορ των θυτών
Υπάρχει, όμως, και μια άλλη εκδοχή.
Το «χιούμορ» του ισχυρού που απολαμβάνει να παίζει με τη ζωή των άλλων.
Το «αστείο» που δεν πηγάζει από πληγή, αλλά από αλαζονεία.
Που δεν λειτουργεί ως άμυνα, αλλά ως επίδειξη κυριαρχίας.
Αυτό δεν είναι χιούμορ. Είναι πολιτικός σαδισμός με μορφή ατάκας.
Είναι η στιγμή που η εξουσία γελάει κοιτώντας τον φόβο, τον θάνατο, την καταστροφή — και ζητά χειροκρότημα.
Είναι το χαμόγελο εκείνου που δεν αντέχει την τραγωδία, αλλά τη χρησιμοποιεί σαν σκηνικό για να επιδείξει πυγμή.
Το «έτσι για πλάκα» του Τραμπ
Όταν ένας πρόεδρος λέει ότι μπορεί να ξαναχτυπήσει έναν στόχο «έτσι για πλάκα», δεν κάνει χιούμορ.
Δοκιμάζει τα όρια της ηθικής αποσύνθεσης.
Μετρά αντανακλαστικά.
Εθίζει κοινό και συμμάχους στην ιδέα ότι ο κυνισμός μπορεί να σερβίρεται ως αυθεντικότητα.
Η ατάκα δεν είναι απλώς προσβλητική. Είναι αποκαλυπτική.
Φανερώνει έναν τρόπο άσκησης πολιτικής όπου ο θάνατος μετατρέπεται σε one-liner και ο πόλεμος σε τηλεοπτικό performance.
Και το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο εκείνος που την ξεστομίζει, αλλά τα εκατομμύρια που τη βρίσκουν «αυθόρμητη», «μάγκικη», «αληθινή».
Το αληθινό μαύρο χιούμορ είναι κραυγή επιβίωσης.
Το δικό του είναι το γέλιο του θύτη πάνω από το κουμπί.
Και όταν ο πλανήτης αρχίζει να συνηθίζει τέτοιες ατάκες, τότε δεν γελάει ο Τραμπ με τον κόσμο — γελάει η παρακμή με την ίδια την ανθρωπότητα.
Πηγή: Πέτρος Τατσόπουλος